تعريف: نظام مهندسي و كنترل ساختمان عبارت است از مجموعه قانون، مقررات، آئين نامه ها، استانداردها و تشكلهاي مهندسي، حرفه اي و صنفي كه در جهت رسيدن به اهداف منظور در اين قانون تدوين و به مورد اجراء گذاشته مي شود.
جستجو فقط در قلمرو همین سند انجام میشود. — برای عبارتِ دقیق، آن را داخلِ «گیومه» بگذارید.
قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان
تاریخ تصویب: 1374/12/22 · آخرین وضعیت: اصلاحی 1403/03/30 · تاریخ روزنامه رسمی: 1375/01/29
فصل اول - کلیات، اهداف و خط مشی
ماده ۲ (اصلاحی ۳۱ˏ۰۳ˏ۱۳۹۰)
اصلاحی / الحاقیاهداف و خط مشي اين قانون عبارتند از: 1 - تقويت و توسعه فرهنگ و ارزشهاي اسلامي در معماري و شهرسازي. 2 - تنسيق امور مربوط به مشاغل و حرفه هاي فني و مهندسي در بخشهاي ساختمان و شهرسازي. 3 - تأمين موجبات رشد و اعتلاي مهندسي در كشور. 4 - ترويج اصول معماري و شهرسازي و رشد آگاهي عمومي نسبت به آن و مقررات ملي ساختمان و افزايش بهره وري. 5 - بالا بردن كيفيت خدمات مهندسي و نظارت بر حسن اجراي خدمات. 6 - ارتقاي دانش فني صاحبان حرفه ها در اين بخش. 7 - وضع مقررات ملي ساختمان به منظور اطمينان از ايمني، بهداشت، بهره دهي مناسب، آسايش و صرفه اقتصادي و اجراء و كنترل آن در جهت حمايت از مردم بعنوان بهره برداران از ساختمانها و فضاهاي شهري و ابنيه و مستحدثات عمومي و حفظ و افزايش بهره وري منابع مواد و انرژي و سرمايه هاي ملي. 8 - تهيه و تنظيم مباني قيمت گذاري خدمات مهندسي. 9 - الزام به رعايت مقررات ملي ساختمان، ضوابط و مقررات شهرسازي و مفاد طرحهاي جامع و تفصيلي و هادي از سوي تمام دستگاههاي دولتي، شهرداريها، سازندگان، مهندسين، بهره برداران و تمام اشخاص حقيقي و حقوقي مرتبط با بخش ساختمان بعنوان اصل حاكم بر كليه روابط و فعاليتهاي آنها و فراهم ساختن زمينه همكاري كامل ميان وزارت راه و شهرسازي، شهرداريها و تشكلهاي مهندسي و حرفه اي و صنوف ساختمان. 10 - جلب مشاركت حرفه اي مهندسان و صاحبان حرفهه ا و…
ماده ۳
براي تأمين مشاركت هر چه وسيعتر مهندسان در انتظام امور حرفه اي خود و تحقق اهداف اين قانون در سطح كشور «سازمان نظام مهندسي ساختمان» كه از اين پس در اين قانون به اختصار «سازمان» خوانده مي شود و در هر استان يك سازمان بنام «سازمان نظام مهندسي ساختمان استان» كه از اين پس به اختصار «سازمان استان» ناميده مي شود، طبق شرايط ياد شده در اين قانون و آئين نامه اجرائي آن تأسيس مي شود. سازمانهاي ياد شده غيرانتفاعي بوده و تابع قوانين و مقررات عمومي حاكم بر مؤسسات غيرانتفاعي مي باشند.
ماده ۴ (اصلاحی ۰۸ˏ۰۴ˏ۱۳۹۰)
اصلاحی / الحاقیاز تاريخي كه وزارت راه و شهرسازي با كسب نظر از وزارت كشور در هر محل حسب مورد اعلام نمايد، اشتغال اشخاص حقيقي و حقوقي به آن دسته از امور فني در بخشهاي ساختمان و شهرسازي كه توسط وزارت ياد شده تعيين مي شود مستلزم داشتن صلاحيت حرفه اي است اين صلاحيت در مورد مهندسان از طريق پروانه اشتغال به كار مهندسي و در مورد كاردانهاي فني و معماران تجربي از طريق پروانه اشتغال به كار كارداني يا تجربي و در مورد كارگران ماهر از طريق پروانه مهارت فني احراز مي شود مرجع صدور پروانه اشتغال به كار مهندسي و پروانه اشتغال به كار كارداني و تجربي وزارت راه و شهرسازي و مرجع صدور پروانه مهارت فني وزارت تعـاون، كار و رفاه اجتماعي تعيين مي گردد. شرايط و ترتيب صدور، تمديد، ابطال و تغيير مدارك صلاحيت حرفهاي موضوع اين ماده و چگونگي تعيين، حدود صلاحيت و ظرفيت اشتغال دارندگان آنها در آئين نامه اجرائي اين قانون معين مي شود.
تبصره ۱ (اصلاحی ۰۸ˏ۰۴ˏ۱۳۹۰)
اصلاحی / الحاقیوزارت راه و شهرسازي و وزارت تعـاون، كار و رفاه اجتماعي حسب مورد موظفند ظرف 10 سال از تاريخ ابلاغ اين قانون با استفاده از همكاري شهرداريها، مهندسان و سازمانها و تشكلهاي حرفهاي و صنفي شاغل در اين بخشها دامنه اجراي اين ماده را به كل كشور توسعه دهند، اهداف مرحلهاي اين امر و بودجه مورد نياز براي آموزش و آزمون اشخاص و سامان بخشيدن به صنوف و حرف فني شاغل در اين بخشها همه ساله در بودجه ساليانه دستگاه اجرائي مربوط پيش بيني خواهد شد.
تبصره ۲
كليه اشخاص حقيقي و حقوقي غيرايراني جهت انجام خدمات موضوع اين قانون بايد مدارك صلاحيت حرفه اي موقت دريافت دارند.
فصل دوم - تشکیلات، ارکان، وظایف و اختیارات سازمان
ماده ۵
اركان سازمان عبارت است از هر يك از سازمان استانها، هيات عمومي سازمان، شوراي مركزي سازمان، رئيس سازمان و شوراي انتظامي نظام مهندسي.
ماده ۶
براي تشكيل سازمان استان وجود حداقل 50 نفر داوطلب عضويت از بين مهندسان حوزه آن استان كه داراي مدرك مهندسي در رشته هاي اصلي مهندسي شامل معماري، عمران، تأسيسات مكانيكي، تأسيسات برقي، شهرسازي، نقشه برداري و ترافيك باشند ضروري است.
تبصره ۱
مهندس حوزه هر استان در اين قانون به شخصي اطلاق ميشود كه حداقل متولد آن استان يا ۶ ماه ممتد پيش از تاريخ تسليم درخواست عضويت، در آن استان مقيم باشد.
تبصره ۲
هر يك از مهندسان در بيش از يك سازمان نمي توانند عضويت يابند.
ماده ۷
عضويت اشخاص حقوقي شاغل به كار مهندسي در رشته هاي اصلي و اشخاص حقيقي در رشته هاي مرتبط با مهندسي ساختمان در سازمان استان بلامانع است.
تبصره ۱
رشته هاي مرتبط با مهندسي ساختمان به كليه رشته هائي اطلاق مي شود كه عنوان آنها با رشته هاي اصلي ياد شده در ماده (6) متفاوت بوده ولي محتواي علمي و آموزشي آن ها با رشته هاي اصلي بيش از 70 % در ارتباط باشد و فارغ التحصيلان اينگونه رشته ها خدمات فني معيني را در زمينه هاي طراحي، محاسبه، اجراء، نگهداري، كنترل، آموزش، تحقيق و نظاير آن به بخشهاي ساختمان و شهرسازي عرضه مي كنند اما اين خدمات از حيث حجم، اهميت و ميزان تأثيرعرفا همطراز خدمات رشته هاي اصلي مهندسي ساختمان نباشد.
تبصره ۲ (اصلاحی ۳۱ˏ۰۳ˏ۱۳۹۰)
اصلاحی / الحاقیحدود صلاحيت حرفهاي دارندگان مدارك تحصيلي دانشگاهي مرتبط با مهندسي ساختمان و عناوين اين رشته ها توسط كميسيوني متشكل از نمايندگان وزير راه و شهرسازي، وزير فرهنگ و آموزش عالي و رئيس سازمان تعيين و به تصويب وزير راه و شهرسازي مي رسد. مرجع تطبيق عناوين مدارك تحصيلي كمتر از معادل ليسانس و تعيين حدود صلاحيت حرفهاي دارندگان آنها وزارت راه و شهرسازي است.
ماده ۸ (اصلاحی ۳۱ˏ۰۳ˏ۱۳۹۰)
اصلاحی / الحاقیهر سازمان استان داراي مجمع عمومي، هيات مديره، شوراي انتظامي و بازرسان است و محل استقرار دايم دفتر مركزي آن در مركز استان مي باشد. سازمانهاي استان ميتوانند در ساير شهرهاي استان و همچنين در مناطق مختلف شهرهاي بزرگ مركز استان در صورت پيشنهاد شوراي مركزي و تصويب وزير راه و شهرسازي، در مركز استانهاي مجاوري كه در آنها سازمان استان تأسيس نشده باشد. دفاتر نمايندگي داير نموده و انجام تمام يا بخشي از وظايف مستمر سازمان در حوزه مربوط را به آن دفاتر محول كنند.
ماده ۹
مجمع عمومي سازمان استان از اجتماع تمامي اشخاص حقيقي عضو داراي حق رأي سازمان كه منحصر به دارندگان مدرك تحصيلي در رشته هاي اصلي مهندسي ساختمان و رشته هاي مرتبط است تشكيل مي شود و وظايف و اختيارات آن به شرح زير است: الف - انتخاب اعضاي هيات مديره. ب - استماع گزارش عملكرد ساليانه هيات مديره و اعلام نظر نسبت به آن. ج - بررسي و تصويب ترازنامه سالانه «سازمان استان» و بودجه پيشنهادي «هيات مديره». د - تعيين و تصويب حق وروديه و حق عضويت سالانه اعضاء و ساير منابع درآمد براي سازمان بر اساس پيشنهاد «هيات مديره». هـ - بررسي و اتخاذ تصميم نسبت به ساير اموري كه طبق قوانين و آيين نامه هاي مربوط به عهده سازمان استان و در صلاحيت مجمع عمومي مي باشد.
تبصره ۱ (اصلاحی ۳۱ˏ۰۳ˏ۱۳۹۰)
اصلاحی / الحاقیجلسات مجمع عمومي بطور عادي سالي يكبار و بطور فوق العاده به تعداد دفعاتي كه توسط مجمع عمومي در اجلاس عادي تعيين مي شود، به دعوت هيات مديره تشكيل مي شود. هيات مديره ملزم به دعوت از نمايندگان وزير راه و شهرسازي جهت شركت در جلسات مجمع عمومي مي باشد و جلسات ياد شده با رعايت ساير شرايط، مشروط به انجام دعوت ياد شده رسميت خواهد يافت.
تبصره ۲
در صورت تصويب هيات مديره سازمان استان، نمايندگان اشخاص حقوقي عضو سازمان مي توانند بعنوان ناظر به جلسات مجمع عمومي دعوت شوند و در آن حضور يابند.
تبصره ۳
بازرسان در اولين جلسه فوق العاده مجمع عمومي و به پيشنهاد هيات مديره تعيين مي شوند.
ماده ۱۰
هر يك از سازمانهاي استان داراي هيات مديره اي خواهد بود كه از بين اعضاي داوطلب واجد شرايط در رشته هاي اصلي مهندسي ساختمان براي يك دوره سه ساله انتخاب خواهد شود و انتخاب مجدد اعضاي هيات مديره بلامانع است.
ماده ۱۱
شرايط انتخاب شوندگان هيات هاي مديره سازمانهاي نظام مهندسي به شرح زير مي باشد: 1 - تابعيت دولت جمهوري اسلامي ايران. 2 - نداشتن فساد اخلاقي و مالي و عدم اعتياد به مواد مخدر. 3 - داشتن حسن شهرت اجتماعي و شغلي عملي به مهندسي و رعايت اخلاق و شوون مهندسي. 4 - نداشتن پيشينه كيفري و عدم وابستگي به گروههاي غيرقانوني. 5 - داشتن حسن شهرت در تعهد عملي به احكام دين مبين اسلام و وفاداري به قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران. 6 - دارا بودن صلاحيت علمي و حرفه اي به ميزان مندرج در آئين نامه.
تبصره
اقليت هاي ديني به رسميت شناخته شده در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران تابع احكام دين اعتقادي خود مي باشند.
ماده ۱۲
تعداد اعضاي اصلي هيات مديره سازمان استانها بين 5 و 25 نفر متناسب با تعداد اعضاء به تفكيك رشته هاي اصلي خواهد بود.
تبصره
در هر يك از رشته هاي اصلي مهندسي ساختمان كه نماينده يا نمايندگاني در هيات مديره سازمان استانها دارند، يك نفر بعنوان عضو علي البدل هيات مديره انتخاب خواهد شد. نحوه شركت اعضاء علي البدل در جلسات هيات مديره در آئين نامه اجرائي اين قانون معين خواهد شد.
ماده ۱۳ (اصلاحی ۳۱ˏ۰۳ˏ۱۳۹۰)
اصلاحی / الحاقیهيات اجرائي انتخابات كه حسب مورد در هر استان متشكل از 3 تا 7 نفر از اعضاي سازمان است با نظارت وزارت راه و شهرسازي وظيفه برگزاري انتخابات را بعهده دارد. چگونگي انتخاب و تشكيل هيات اجرائي و اختيارات و وظايف هيات ياد شده به شرح مندرج در آييننامه اجرائي اين قانون خواهد بود.
تبصره ۱
هيات اجرائي انتخابات موظف است صلاحيت داوطلبان عضويت در هيات مديره را از مراجع صلاحيتدار استعلام و بررسي نمايد.
تبصره ۲ (اصلاحی ۳۱ˏ۰۳ˏ۱۳۹۰)
اصلاحی / الحاقیاولين دوره انتخابات هيات مديره بوسيله وزارت راه و شهرسازي برگزار مي شود.
ماده ۱۴
هيات مديره سازمان استان نماينده آن سازمان بوده و داراي هيات رئيسه اي متشكل از يك رئيس، دو نايب رئيس و يك دبير براي انجام وظايف خود به ترتيب مندرج در آئين نامه اجرائي خواهد بود و مي تواند به تعداد لازم كميسيونهاي تخصصي و دفاتر نمايندگي تأسيس نمايد. تفويض اختيار هيات مديره به اين كميسيونها و نمايندگيها از مسووليت آن هيات نمي كاهد. رئيس هيات مديره، رئيس سازمان استان نيز محسوب مي شود.
ماده ۱۵
اهم وظايف و اختيارات هيات مديره به شرح زير است:
۱
برنامه ريزي در جهت تقويت و توسعه فرهنگ و ارزشهاي اسلامي در معماري و شهرسازي.
۲
برنامه ريزي به منظور رشد و اعتلاي حرفه هاي مهندسي ساختمان و مشاغل مرتبط با آن.
۳
ارتقاي دانش فني و كيفيت كار شاغلان در بخشهاي ساختمان و شهرسازي از طريق ايجاد پايگاههاي علمي، فني، آموزش و انتشارات.
۴
همكاري با مراجع مسوول در امر كنترل ساختمان از قبيل اجراي دقيق و صحيح مقررات ملي ساختمان و ضوابط طرحهاي جامع و تفصيلي و هادي شهرها توسط اعضاي سازمان حسب درخواست.
۵
نظارت بر حسن انجام خدمات مهندسي توسط اشخاص حقيقي و حقوقي در طرحها و فعاليتهاي غيردولتي در حوزه استان و تعقيب متخلفان از طريق مراجع قانوني ذيصلاح.
۶
مشاركت در امر ارزشيابي و تعيين صلاحيت و ظرفيت اشتغال به كار شاغلان در امور فني مربوط به فعاليتهاي حوزه هاي مشمول اين قانون.
۷
دفاع از حقوق اجتماعي و حيثيت حرفه اي اعضاء و تشويق و حمايت از فعاليتهاي با ارزش و برگزاري مسابقات حرفه اي و تخصصي و معرفي طرحهاي ارزشمند.
۸
تنظيم روابط بين صاحبان حرفه هاي مهندسي ساختمان و كارفرمايان و كمك به مراجع مسوول در بخش ساختمان و شهرسازي در زمينه ارجاع مناسب كارها به صاحبان صلاحيت و جلوگيري از مداخله اشخاص فاقد صلاحيت در امور فني.
۹ (اصلاحی ۳۱ˏ۰۳ˏ۱۳۹۰)
اصلاحی / الحاقیكمك به ترويج اصول صحيح مهندسي و معماري و همكاري با وزارت راه و شهرسازي در زمينه تدوين، اجرا و كنترل مقررات ملي ساختمان و استانداردها و معيارها.
۱۰ (اصلاحی ۳۱ˏ۰۳ˏ۱۳۹۰)
اصلاحی / الحاقیكمك به ارتقاي كيفيت طرحهاي ساختماني، عمراني و شهرسازي در محدوده استان و ارائه گزارش بر حسب درخواست، شركت در كميسيونها و شوراهاي تصميم گيري در مورد اينگونه طرحها و همكاري با وزارت راه و شهرسازي و شهرداري ها در زمينه كنترل ساختمان و اجراي طرحهاي ياد شده با استفاده از خدمات اعضاي سازمان استان.