آيين نامه اجرايي قانون انتخابات مجلس شوراي اسلامي

در حوزه هاي انتخابيه اي كه انتخابات به صورت كاملاً برون خط (آفلاين) برگزار مي گردد شناسنامه به مهر انتخابات جاري مجلس شوراي اسلامي ممهور نشده باشد.

احراز هويت به نحوي كه شناسنامه، كارت ملي، گذرنامه، گواهينامه رانندگي يا كارت نظام وظيفه ارائه شده، متـعلق بـه شخـص مـراجعـه كننـده بوده و صاحب آن در روز اخذ رأي (18) سال تمام داشته باشد.

بر اساس تبصره (4) ماده (11) قانون، ملاك اخذ رأي از رأي دهندگان، احراز عدم ثبت شماره ملي رأي دهنده در دستگاه احراز هويت است.

شيوه دستي: پس از انجام بازبيني (كنترل) و حصول اطمينان از اينكه شناسنامه، كارت ملي، گذرنامه، گواهينامه رانندگي يا كارت نظام وظيفه متعلق به مراجعه كننده است، نسبت به استعلام از سامانه (دريافت شناسه (كد) استعلام) و تطبيق مشخصات و اطلاعات رأي دهنده با مندرجات مدرك شناسايي وي اقدام و يك نفر از منشي ها بر اساس مندرجات مدرك هويتي، مشخصات و اطلاعات رأي دهنده و شناسه (كد) استعلام از سامانه را روي برگ تعرفه ثبت نموده و آن را بـا قيد تـاريخ، با مهر انتخابات مجلس شوراي اسلامي ممهور و امضا مي نمايد.

شيوه الكترونيكي: پس از انجام بازبيني (كنترل) و حصول اطمينان از اينكه شناسنامه، كارت ملي، گذرنامه، گواهينامه رانندگي يا كارت نظام وظيفه متعلق به مراجعه كننده است، نسبت به استعلام از سامانه (دريافت شناسه (كد) استعلام) و تطبيق مشخصات و اطلاعات رأي دهنده با مندرجات مدرك شناسايي وي اقدام و پس از صدور امضاي الكترونيكي نماينده فرماندار و نماينده هيئت نظارت، كارتِ مجوز الكترونيكي رأي صادر و تحويل رأي دهنده مي گردد.

نماينده فرماندار يا بخشدار و اعضاي شعب اخذ رأي بايد ترتيبي اتخاذ نمايند كه رأي دادن و انتخاب نامزد يا نامزدها مخفي و به صورت كاملاً آزاد و بدون اعمال نفوذ شخص ديگري انجام گيرد و هيچ يـك از اعـضاي شعب و نماينده فرماندار يا بخشدار و مأموران انتظامي و نماينده هيئت نظارت و اصولاً كليه افرادي كه به نحوي از انحا در شعبه وظيفه اي به عهده دارند، حق نوشتن برگ رأي يا علامت زدن در مقابل نام نامزد يا نامزدها براي اشخاص را ندارند. در صورتي كه براي نوشتن يا علامت زدن در مقابل نام نامزد يا نامزدهاي مورد نظر بر روي برگ رأي نياز به فرد ديگري باشد، رأي دهنده بايد از وجود افراد خارج از شعبه كه مورد اعتماد وي هستند استفاده نمايد و اعضاي شعبه نيز كنترل نمايند تا عمل خلاف قانون انجام نگيرد.

نماينده هيئت نظارت در صورت مشاهده تخلف يا اعمال نفوذ موظف است مراتب را به اعضاي شعبه و نماينده فرماندار يا بخشدار تذكر دهد و آنان ضمن بررسي موضوع بايد فرد يا افراد خاطي را توسط مأموران انتظامي حاضر در شعبه، جلب و مراتب را صورتجلسه نمايند و همراه خاطي تحويل مقامات قضايي دهند.

نماينده ي فرماندار يا بخشدار و يا رييس شعبه اخذ رأي مراقبت خواهند نمود هيچ فرد مسلحي وارد شعبه اخذ رأي نشود. كنترل اين امر تـوسط مأموران فرماندهي نيروي انتظامي (فراجا) در جلوي درب ورودي شعبه انجام مي گيرد.

به استناد تبصره (5) ماده (68) قانون، به جز اعضاي هيئت هاي اجرايي و شعب اخذ رأي و اعضاي هيئت هاي نظارت و بازرسان و ناظران شوراي نگهبان، نمايندگان فرماندار و بخشدار، بازرسان وزارت كشور و نمايندگان نامزدها، حضور ديگر افراد در شعب اخذ رأي ممـنوع و جـرم اسـت و بـه جـز مسـئولان ياد شده، افراد ديگر فقط مي توانند به عنوان رأي دهنده در محل شعبه حضور يابند و مي بايست بلافاصله پس از دادن رأي، محل شعبه را ترك نمايند. رييس شعبه يا نماينده فرماندار يا بخشدار با همكاري مـأمـوران انتظامي موظفند از حضور افراد غيرمسئول در محل شعبه جلوگيري به عمل آورند.

در صورت تأييد رييس شعبه و نماينده هيئت نظارت يك نفر كارشناس فني مي تواند به منظور رفع اشكالات فني در شعبه حضور داشته باشد.

پس از پايان ساعت رأي گيري (اعلامي توسط وزير كشور)، تمام افرادي كه جهت دادن رأي، در محل شعبه اخذ رأي حضور دارند، به داخل شعبه هدايت شده و درب شعبه توسط عوامل انتظامي شعبه بسته مي گردد و مسئولان شعبه موظفند پس از بستن درب شعبه، رأي افراد مذكور را اخذ و از ورود ساير اشخاص به شعبه براي رأي گيري ممانعت به عمل آورند.

شيوه دستي: پس از ثبت نام رأي دهنده، برگ رأي توسط متصدي ثبت نام و نماينده هيئت نظارت به مهر انتخابات و مهر نـظارت ممهور و پس از جدا شدن به رأي دهنده تحويل مي گردد. رأي دهـنده پس از اخذ برگ رأي، نام و نام خانوادگي و ساير مشخصه هاي نامزد يا نامزدهاي مورد نظر خود را بر روي آن مي نويسد و در صورتي كه نام و نام خانوادگي نامزدها قبلاً در برگ رأي چاپ شده باشد، در مقابل اسم نامزد يا نامزدهاي مورد نظر خود، علامت مي زند و پس از انداختن برگ رأي در صندوق اخذ رأي، مدرك شناسايي خود را دريافت و از درب خروجي شعبه خارج مي گردد. بديهي است تعرفه انتخاباتي پس از ممهورشدن تحت نظر مشترك اعضاي شعبه و ناظرين شوراي نگهبان نگهداري خواهد شد.

شيوه الكترونيكي: پس از ثبت مشخصات رأي دهنده، كارت الكترونيكي مجوز رأي با امضاي الكترونيكي نماينده فرماندار يا بخشدار و نماينده هيئت نظارت صادر و تحويل رأي دهنده مي شود. رأي دهنده در كنار صندوق الكترونيكي حاضر شده و كارت الكترونيكي مجوز رأي را در محل مخصوص روي صندوق الكترونيكي قرار مي دهد و بعد از وارد كردن شماره نامزد يا نامزدهاي مورد نظر خود و مشاهده عكس و مشخصات آنها، رأي خود را ثبت مي نمايد. دستگاه (صندوق اخذ رأي الكترونيكي) علاوه بر ثبت رأي در حافظه، نسخه چاپي رأي را نمايش مي دهد. سپس اين نسخه چاپي درون صندوق قرار مي گيرد. بعد از پايان عمليات، رأي دهنده كارت الكترونيكي مجوز رأي را به متصدي شعبه عودت و مدرك شناسايي خود را اخذ و از درب خروجي خارج مي گردد.

مشخصات رأي دهنده پس از تأييد نماينده فرماندار و نماينده هيئت نظارت در دستگاه احراز هويت ذخيره مي شود.

در صورتي كه رأي دهنده قادر به رأي دادن به صورت الكترونيكي نباشد مي تواند از يك نفر همراه مورد اعتماد خود براي رأي دادن استفاده نمايد.

شيوه دستي:

اعضاي شعبه پـس از انقضاي مدت اخذ رأي در صورت حـصول اطمينان از اينكه كليه مراجعه كنندگان رأي خود را در صندوق هاي رأي انداخته اند، بلافاصله پس از شمارش تعرفه هاي مصرف شده و تعرفه و برگ رأي مصرف نشده باقي مانده، مراتب را در صورتجلسه درج خواهند كرد.

اعضاي شعبه با حضور نماينده هيئت نظارت و نماينده فرماندار يا بخشدار و بازرس وزارت كشور (در صورت حضور) شمارش و قرائت آراء را آغاز مي نمايند و موظفند ترتيبي اتخاذ نمايند كه كار قرائت و شمارش آراء همواره توسط حداقل دو نفر انجام شود تا در اين باره مراقبت هاي لازم به عمل آيد.

ترتيب شمارش و قرائت آراء به اين صورت است كه ابتدا رييس يا نائب رييس شعبه اخذ رأي با همكاري منشي ها، تعداد تعرفه هاي مصرف شده را شمارش مي كنند و ضمن تطبيق تعداد آن با تعداد تعرفه هاي مصرف نشده، تـعداد هـر دو قـسمت را به تفكيك در صورتجلسه درج مي نمايند. سپس بست هاي مهر و موم (پلمب) شده صندوق اخذ رأي را باز كـرده و آراي داخـل صنـدوق را بدون آنكه خوانده شوند، برگ شمـاري و به شرح زير اقدام مي نمايند: 1 - چنانچه «تعداد آراي داخل صندوق» نسبت به تعداد تعرفه هاي صادر شـده يـعني قسمت «ثبت مشخصات رأي دهنده» بيشتر باشد، به تعداد اضافي از مجموع برگ هاي آراء بدون آنكه خـوانـده شـود، به قيد قرعه برداشته و با رنگ قرمز، جمله «باطل شد» بـر روي آن درج و آن را باطل كرده و در صورتجلسه اخذ رأي نيز ثبت و در پايان، ضميمه صورتجلسه مي نمايند. 2 - چنانچه تعداد «برگ هاي رأي داخل صندوق» مساوي يا كمتر از تعداد «تعرفه مصرف شده يعني قسمت ثبت مشخصات رأي دهنده» باشد، اقدام خاصي صورت نمي گيرد و فقط تعداد برگ هاي رأي داخل صندوق شمارش و در صورتجلسه درج مي شود.

پس از اينكه برگ هاي رأي به ترتيب مذكور شمارش شد، قرائت آراء با رعايت مواد (22)، (23) و (24) قانون و بندها و تبصره هاي ذيل آنها و ماده (2) الحاقي به قانـون نظارت انـجام مـي شود.

شيوه الكترونيكي: اعضاي شعبه پس از پايان مدت اخذ رأي با حضور نماينده هيئت نظارت و نماينده فرماندار يا بخشدار و بازرس وزارت كشور (در صورت حضور) كار شمارش آراء را به شرح زير انجام مي دهند: نماينده فرماندار يا بخشدار و نماينده هيئت نظارت، مجوز الكترونيكي تخليه و شمارش مكانيزه صندوق را با امضاي الكترونيكي خود صادر مي كنند. شمارش صندوق اخذ رأي الكترونيكي به صورت خودكار انجام مي شود و بر روي حافظه انتقال اطلاعات، انتقال مي يابد و پس از آن كه به امضاي الكترونيكي نماينده فرماندار يا بخشدار و نماينده هيئت نظارت رسيد به دستگاه احراز هويت انتقال مي يابد.

شيوه دستي: پس از خاتمه شمارش و قرائت آراء، صورتجلسه اخذ رأي شعبه تكميل و ضمن ثبت نتيجه آراء در سامانه، (3) نسخه از آن تنظيم و تعداد رأي هر يك از دارندگان رأي حتي اگر صفر باشد در صورتجلسه نوشته مي شود. آنگاه صورتجلسه به امضاي نماينده فرمـاندار يـا بخـشدار و اعـضاي شعبه اخذ رأي و نماينده هيئت نظارت و بازرس وزارت كشور مي رسد. سپس اقدامات زير انجام مي گردد: نسخه الكترونيك صورتجلسه با امضاي مشترك نماينده فرماندار يا بخشدار و نماينده هيئت نظارت از طريق سامانه به فرماندار و يا بخشدار حوزه انتخابيه مربوط ارسال مي گردد. پس از دريافت شناسه (كد) تأييد از سامانه و درج در همه نسخه هاي صورتجلسه، يك نسخه از صورتجلسه همراه با كليه تعرفه هاي مصرف شده و برگ هاي رأي قـرائت شـده داخـل صنـدوق رأي قـرار داده مي شود. علاوه بر آنها، كليه تعرفه ها و برگ هاي رأي مصرف نشده به وسيله دستگاه سوراخ كن (پانچ)، سوراخ و باطل شده و درون صندوق رأي قرار مي گيرد. صندوق دوباره به وسيله بست هاي اجرايي و نظارت مهر و موم (پلمب) مي شود. قبل از مهر و موم (پلمب)، شماره بست ها بايد در صورتجلسه درج گردد. يك نسخه از صورتجلسه به نماينده فرماندار يا بخشدار تحويل مي شود. ايشان همراه با اعضاي شعبه اخذ رأي در معـيت مأموران انتظامي، صندوق رأي را به همراه صورتجلسه و ساير لوازم و مدارك رسماً تحويل هـيئت اجـرايـي يـا نـماينده آن مي دهد. يك نسخه از صورتجلسه نيز به نماينده هيئت نظارت تحويل مي گردد. اگر در روز اخذ رأي اشكالات و ايراداتي پديد آمده باشد، بايد در صورتجلسه ذكر گردد و به امضاي اعضاي شعبه و نماينده فرمانـدار يا بخشدار و نماينده هيئت نـظارت و بازرس وزارت كشور (در صورت حضور) برسد.

شيوه الكترونيكي: پس از خاتمه شمارش ماشيني (مكانيزه) آراي صندوق الكترونيكي، صورتجلسه الكترونيكي نتيجه آراي شعبه شامل تعداد رأي هر يك از دارندگان رأي، حتي اگر صفر باشد تنظيم و به امضاي الكترونيكي نماينده فرماندار يا بخشدار و نماينده هيئت نظارت مي رسد و بلافاصله به ستاد انتخابات كشور و هيئت مركزي نظارت به صورت برخط (آنلاين) ارسال مي گردد. صورتجلسه در (3) نسخه تهيه و توسط نماينده فرماندار يا بخشدار و نماينده هيئت نظارت، اعضاي شعبه و بازرس وزارت كشور (در صورت حضور) امضاي الكترونيك مي شود. سپس برگه هاي رأي داخل صندوق هاي رأي الكترونيك (نسخه هاي چاپي)، در پاكت مخصوص قرار داده شده و همراه با (1) نسخه از صورتجلسه در داخل جعبه صندوق الكترونيكي رأي قرار داده مي شود و مهر و موم (پلمب) مي گردد، علاوه بر آن، يك نسخه به نماينده فرماندار يا بخشدار جهت ارائه به هيئت اجرايي و يك نسخه به نماينده هيئت نظارت جهت ارائه به هيئت نظارت تحويل مي شود. پس از مهر و موم (پلمب) مجدد صندوق اخذ رأي الكترونيكي و دستگاه هاي احراز هويت توسط بست هاي اجرايي و نظارت، نماينده فرماندار يا بخشدار به اتفاق اعضاي شعبه اخذ رأي و در معيت مأموران فرماندهي نيروي انتظامي (فراجا)، صندوق رأي الكترونيكي و دستگاه هاي احراز هويت را به همراه يك نسخه از صورتجلسه شعبه اخذ رأي و ساير لوازم و مدارك رسماً تحويل هيئت اجرايي يا نماينده آن مي دهند.

پاسخ استعلام الكترونيكي رأي دهنده بايد مربوط به همان حوزه‌ انتخابيه اي باشد كه در مرحله‌ دوم مراجعه كرده است.

چنانچه رأي دهـنده در مرحـله‌ اول بـه هيچ يك از حوزه هاي انتخابيه مراجعه نكرده باشد و پاسخ استعلام الكترونيكي آن نيز تأييدكننده‌ عدم مراجعه‌ وي در مرحله‌ اول به هيچ يك از حوزه‌ هاي انتخابيه باشد، مي تواند در انتخابات شركت كند.

با رعايت مفاد بندهاي ياد شده در صورتي كه شعبه كاملاً برون خط (آفلاين) باشد، شناسنامه‌ رأي دهنده به مهر مرحله‌ دوم انتخابات جاري ممهور گردد.

در بخش هايي كه تابعيت تقسيماتي و تابعيت انتخاباتي آنها متفاوت است، بخشداران موظفند صورتجلسه‌ مربوط و ساير مدارك انتخاباتي را مستقيماً به مركز حوزه‌ انتخابيه‌ ذي ربط ارسال نمايند.

فرمانداران مراكز حوزه هاي انتخابيه موظفند كليه تعرفه و برگهاي رأي مصرف نشده باقي مانده را كه از حوزه هاي فرعي تحويل گرفته اند، همراه با آنچه كه در مركز حوزه انتخابيه باقي مانده است، تا زمان صدور دستور امحا از طرف وزارت كشور در محل امن نگهداري و حفاظت نمايند.

ارسـال دستگاه هاي اخذ رأي الكترونيك و صـندوق هاي رأي و سـاير مـدارك انـتخـابـاتي مـربـوط به اقليت هاي ديـني بـه مـركـز حوزه انتخابيه (تهران يا اصفهان) لـزومي نـدارد و در فرمـانداري ها يا بـخشـداري هاي حوزه فـرعي بـاقي مي ماند. بـديهي است در صورت نيازِ هيئت هاي اجرايي مراكز حوزه هاي انتخابيه اقليت هاي ديني به صندوق هاي اخذ رأي و ساير مدارك، فرمانداران و بخشداران حوزه هاي فرعي اقليت هاي ديني موظفند سريعاً با اعزام پيك ويژه، موارد درخواستي را در اختيار هيئت هاي مذكور قرار دهند.

هيئت اجرايي پس از بررسي شكايات و گزارش ها، چنانچه تشخيص دهد كه امور انتخابات در يك يا چند شعبه از جريان عادي خارج شده و صحيح انجام نگرفته است، بر اساس ماده (88) قانون و با تأييد هيئت نظارت، انتخابات يك يا چند شعبه مزبور را در صورتي كه در سرنوشت انتخابات مؤثر نباشد، باطل اعلام و در سامانه ثبت مي نمايد.

ستاد انتخابات كشور مي تواند نمونه يكساني از اعتبارنامه را تهيه و براي دسترسي فرمانداران مراكز حوزه هاي انتخابيه در سامانه بارگذاري كند.

يك نسخه از اعتبارنامه تكميل شده را به شخص منتخب يا نماينده وي كه به طور كتبي معرفي شده باشد تسليم مي نمايد.

سـه نسخـه از اعتبارنامه تكميل شده را بـه ستاد انتخابات كشور ارسال مي كند. ستاد انتخابات كشور يك نسخه از اعتبارنامه را به شوراي نگهبان و يك نسخه از اعتبارنامه را به مجلس شوراي اسلامي ارسال مي دارد. علاوه بر آن، متعاقباً نتيجه نهايي انتخابات را نيز به ستاد انتخابات كشور اعلام مي نمايد.

نسخه باقي مانده از اعتبارنامه و يك نسخه از صورتجلسه در پرونده حوزه ي انتخابيه نگهداري مي شود.

يك نسخه از صـورتجلسـه به هيئت نظارت مركز حوزه انتخابيه، ستاد انتخابات كشور و شوراي نگهبان ارسال مي شود.

عكس منتخب بايد در كلـيه نـسخ اعتـبارنـامه الـصاق و به مهر فـرمانداري مركز حوزه انتخابيه ممهور گردد.

در اجراي تبصره ذيل ماده (92) قانون، در صورتي كه اعضاي هيئت هاي اجرايي و نظارت پس از اعلام نظر شوراي نگهبان از امضاي اعتبارنامه خودداري كنند، فرماندار مركز حوزه انتخابيه موظف است به وسيله پيك مطمئن كليه نسخ اعتبارنامه را براي امضاي وزير كشور و رييس هيئت مركزي نظارت سريعاً به ستاد انتخابات كشور تحويل نمايد.

كليه مراحل اجرايي پس از اظهار نظر شوراي نگهبان در مرحله اول، عيناً در مرحله دوم تكرار خواهد شد.

در انتخابات الكترونيكي، تخليه الكترونيكي صندوق اخذ رأي و امحا آراي داخل محفظه آن، مطابق دستورالعملي است كه وزارت كشور ابلاغ مي نمايد.

نظر به اينكه بر اساس تبصره ماده (97) اين آيين نامه، صندوق هاي رأي حـوزه هاي فرعي انتخابات اقليت هاي ديني در محل حوزه فرعي نگهداري شده و به مركز حوزه انـتخابيـه ارسال نمي گردد، فرمانداران تهران و اصفهان به عنوان مراكز حوزه هاي انتخابيه اقليت هاي ديني موظفند پس از وصول دستور وزارت كشور، مراتب را به حوزه هاي فرعي ذي ربط ابلاغ نمايند تا حوزه هاي فرعي رأساً در اين خصوص اقـدام و نسخه اي از صورتجـلسه مربوط را به مركز حوزه انتخابيه ارسال نمايند. ايـن صـورتجلسه همراه بـا يـك نسـخه از صـورتجلسه مربوط به مركز حوزه انتخابيه توسط فرمـانداران تهران و اصفهان به ستاد انتخـابات كـشور از طريق سامانه ارسال خواهد شد.