سند حقوقی

آيين‌نامه اجرايي قانون امور گمركي

تاریخ تصویب: 1351/01/20 · آخرین وضعیت: منسوخه 1404/08/07 · تاریخ روزنامه رسمی: 1351/02/20
قسمت هشتمفصل چهارم - حق العمل کاری در گمرکبخش یکم - تعریف حق العمل کار و شرایط عمومی حق العمل کاری در گمرک

ماده ۳۷۹

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 379 - براي تحصيل پروانه حق‌العمل كاري در گمرك داوطلبان اين شغل بايد كتباً از گمركي كه مي‌خواهند در آنجا حق‌العمل كاري كنند‌درخواست صدور پروانه نمايند متقاضي بايد به درخواست خود مدارك حائز بودن شرايط مذكور در ماده 377 اين آيين‌نامه كه از طرف مقامات‌صلاحيتدار بايد صادر شده باشد با سه قطعه عكس ضميمه نمايند، رييس گمرك مزبور درخواست و ضمائم آن را رسيدگي و تحقيقاتي نيز درباره سوابق‌متقاضي به عمل آورده در صورتي كه اشكالي در قبولي تقاضا به نظرش نرسد پروانه صادر و امضاء و آن را به ضميمه درخواست و ضمائم ضمن گزارش‌براي تصويب و امضاء به اداره كل گمرك ارسال مي‌دارد. موقع تسليم پروانه به ذينفع بايد به نسبت درجه‌بندي به ترتيب 100 و 200‌ريال از او اخذ و‌معادل آن تمبر به پروانه الصاق و ابطال شود.
تبصره ۱
‌تبصره 1 - درخواست حق‌العمل كاري روي اوراق چاپي طبق نمونه مخصوص تنظيم و امضاء متقاضي بايد در ذيل تقاضانامه از طرف دفاتر اسناد‌رسمي گواهي شده باشد.
منسوخه / موقوف‌الاجرا
تبصره ۲
‌تبصره 2 - اشخاصي كه در گمرك‌هاي مختلف مي‌خواهند به حق‌العمل كاري به پردازند در تقاضاي خود بايد اين نكته را تصريح نمايند و‌درخواست خود را براي صدور پروانه مستقيماً به اداره كل گمرك تسليم دارند. اداره كل گمرك مجاز است به تناسب حجم كار و خصوصيات هر يك از‌گمرك‌خانه‌ها تعداد حق‌العمل‌كاران را تعيين و محدود نمايد و براي تأمين اين منظور ادارات گمرك شهرستانها موظفند تا قبل از پايان دي ماه هر سال‌عده حق‌العمل‌كاران را كه در سال بعد مورد احتياج خواهد بود به مركز گزارش دهند تا اداره كل گمرك براي صدور پروانه جديد با رعايت مفاد ماده 377‌اين آيين‌نامه و حق تقدم از نظر معدل امتحانات مربوط اقدام نمايد.
منسوخه / موقوف‌الاجرا

ماده ۳۸۰ (منسوخه ۱۳ˏ۰۲ˏ۱۳۶۲)

منسوخه / موقوف‌الاجرا
مدت اعتبار پروانه حق‌العمل‌كاري فقط يكسال از تاريخ صدور آن است در صورتي كه دارنده پروانه مايل به ادامه حق‌العمل‌كاري‌در گمرك باشد بايد قبل از انقضاء مدت و با پرداخت بهاي تمبر پروانه و تسليم دفتر مخصوص حق‌العمل‌كاري موضوع ماده 383 اين آئيننامه ‌درخواست تمديد آنرا از گمركي كه پروانه را گرفته بكند، رئيس گمرك محل در صورتي كه تخلفي كه مستلزم محروميت دائم يا موقت از شغل‌حق‌العمل‌كاري باشد از متقاضي نديده و ادامه شغل او را صلاح بداند، ميتواند با ملاحظه دفتر حق‌العمل‌كاري سال قبل و پلمب و امضاي دفتر‌حق‌العمل ‌كاري سال بعد تا يكسال ديگر پروانه را تمديد نمايد.
تبصره (منسوخه ۱۳ˏ۰۲ˏ۱۳۶۲)
‌تبصره (منسوخه 13ˏ02ˏ1362) - درجه‌بندي گمرك‌خانه‌هاي موضوع اين ماده اول دي ماه هر سال وسيله اداره كل گمرك تعيين و اعلام مي‌گردد.
منسوخه / موقوف‌الاجرا

ماده ۳۸۱

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 381 - حق‌العمل كار موظف است اصل وكالتنامه رسمي ثبتي اشخاصي كه به حساب آنها تشريفات گمركي را انجام مي‌دهد طبق نمونه‌اي كه‌اداره كل گمرك تعيين مي‌نمايد تنظيم و به اداره كل گمرك تسليم و رونوشت گواهي شده آن را در هر مورد به اظهارنامه تسليمي ضميمه نمايد.

ماده ۳۸۲

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 382 - براي مستخدمين تجارتخانه‌ها و مستخدمين حق‌العمل‌كاران كه جهت انجام تشريفات گمركي يا كمك در انجام امور گمركي به گمرك‌مراجعه و منحصراً كارهاي مربوط به تجارتخانه‌ها يا حق‌العمل كار مربوط را انجام مي‌دهند با رعايت شرايط و تشريفات زير كارت مخصوصي صادر‌مي‌گردد.
الف
‌الف - اين قبيل اشخاص علاوه بر داشتن سواد در حدود سوم دبيرستان و داشتن اطلاعات مربوط به امور گمركي بايد داراي شرايط مقرر در‌بندهاي 1 و 3 و 5 ماده 377 اين آيين‌نامه باشند و درباره اين قبيل مستخدمين حداقل سن بيست سال خواهد بود.
منسوخه / موقوف‌الاجرا
ب
اگر فقط به عنوان كمك در انجام تشريفات گمركي دخالت نمايند بايد معرفي‌نامه‌اي كه امضاي آن در دفاتر اسناد رسمي گواهي شده باشد از‌طرف تجارتخانه يا حق‌العمل كار با تعيين حدود مداخله در امور ارائه نمايند در اين صورت حق امضاي اوراق و اظهارنامه را نداشته و اين قبيل اوراق‌فقط با امضاي بازرگان يا حق‌العمل كاري كه از طرف صاحب كالا وكالت دارد در گمرك قبول مي‌شود.
منسوخه / موقوف‌الاجرا
ج
اگر بخواهند اظهارنامه و اوراق را نيز امضاء كنند بايد وكالتنامه رسمي و ثبتي با رعايت شرايط ماده 381 اين آيين‌نامه از صاحب كالا در دست‌داشته و به گمرك تسليم و رونوشت گواهي شده آن را در هر مورد به اظهارنامه تسليمي ضميمه نمايند. در صورتي كه چنين اختياري از طرف حق‌العمل‌كار به مستخدم خود داده شود به شرطي پذيرفته مي‌شود كه آن حق‌العمل كار طبق وكالتنامه صاحب كالا كه به گمرك تسليم نموده وكالت در توكيل هم‌داشته باشد. ‌در هر دو حال دهنده معرفي‌نامه يا وكالتنامه بايد نسبت به اعمال شخص معرفي شده به گمرك به شرح زير ضمانت كتبي بسپارد: ‌اينجانب داراي (‌كارت بازرگاني)\(‌پروانه حق‌العمل‌كاري) شماره ‌صادره از (‌اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران)\(‌گمرك) ‌تعهد مي‌نمايم كه هرگاه در اثر اعمال آقاي ‌به اداره كل گمرك ضرر و زياني وارد شود و يا در اثر تخلف از مقررات گمركي جريمه به او تعلق بگيرد ضرر و زيان وارده را جبران و جريمه متعلق را‌طبق نظر گمرك پرداخت نمايم .
منسوخه / موقوف‌الاجرا
د
‌د - براي هر يك از اين اشخاص پس از تسليم معرفينامه يا وكالتنامه (‌اصل يا رونوشت گواهي شده) و اسناد و مدارك مقرر رييس اداره در صورتي‌كه آن را حائز شرايط تشخيص داد كارت مخصوصي مبني بر حدود اختياراتي كه از طرف معرف يا موكل به دارنده آن داده شده است براي مدتي كه از‌يك سال تجاوز نخواهد كرد صادر مي‌نمايد. كارتهاي مزبور در دو نسخه صادر و به هر دو نسخه بايد عكس دارنده آن الصاق و با دريافت پنجاه ريال به‌نسخه اول تمبر الصاق و ابطال شود. نسخه اول كارت به ذينفع تسليم نسخه دوم در پرونده مربوط به حق‌العمل كار معرف يا موكل ضبط مي‌شود و اگر‌دارنده كارت مستخدم تجارتخانه باشد براي او پرونده مخصوصي بازو نگاهداري مي‌شود.
منسوخه / موقوف‌الاجرا
تبصره
‌تبصره - حق‌العمل‌كاران مي‌توانند با توجه به حجم كار خود در گمرك عده لازم نماينده را با تشخيص رييس گمرك و رعايت مقررات مربوط معرفي‌نمايند.
منسوخه / موقوف‌الاجرا

ماده ۳۸۳

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 383 - حق‌العمل كار موظف است تمام عملياتي را كه در گمرك به وكالت اشخاص انجام مي‌دهد در دفتر مخصوص ثبت نمايد اين دفتر به‌هزينه حق‌العمل كار طبق نمونه و دستوري كه گمرك محل مي‌دهد نگاهداري مي‌شود و قبل از شروع به ثبت بايد برگهاي آن از طرف گمرك محل‌شماره‌گذاري و دفتر پلمپ شود و در اولين برگ دفتر مزبور نام و نشاني حق‌العمل كار و شماره و تاريخ پروانه صادره از اداره كل گمرك و همچنين تعداد‌برگهاي آن قيد و به امضاي رييس گمرك برسد و سپس در مقابل رسيد به حق‌العمل كار تسليم شود.

ماده ۳۸۴

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 384 - رييس گمرك حق دارد هر موقعي كه بخواهد دفتر حق‌العمل كار را رسيدگي كند و حق‌العمل كار موظف است به محض اخطار كتبي‌رييس گمرك دفتر خود را بلافاصله جهت رسيدگي به اختيار او بگذارد رييس گمرك يا نماينده او در هر دفعه كه دفتر را رسيدگي مي‌كنند بايد رؤيت خود‌را با قيد تاريخ در زير آخرين ثبت آن يادداشت و امضاء نمايد.

ماده ۳۸۵

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 385 - حق‌العمل كار مكلف است دفتر مزبور را هميشه مرتب و بدون حك و خدشه نگاهدارد.
قسمت هشتمفصل چهارم - حق العمل کاری در گمرک

بخش دوم - تخلفات حق العمل کاران و مجازات آنها

ماده ۳۸۶

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 386 - هرگاه حق‌العمل كار در ضمن اشتغال به شغل حق‌العمل كاري در گمرك عمداً اظهارنامه خلاف واقع تنظيم و يا اقدامي برخلاف قانون و‌آيين‌نامه گمركي مرتكب شود كه متضمن زيان مالي دولت باشد تخلف او به پيشنهاد گمرك در كميسيوني مركب از نمايندگان وزارت اقتصاد و اتاق‌بازرگاني و صنايع و معادن ايران و اداره كل گمرك رسيدگي و در صورت ثبوت تخلف طبق رأي قطعي كميسيون مزبور پروانه حق‌العمل كار متخلف به‌طور موقت يا دائم باطل خواهد شد (‌ماده 36 قانون امور گمركي) چنانچه حق‌العمل كار در ارتكاب قاچاق گمركي دخالت داشته باشد علاوه بر اجراي‌مقررات بالا مشمول مقررات قانون مرتكبين قاچاق نيز خواهد بود.
تبصره
‌تبصره - هرگاه حق‌العمل كار متخلف از اشخاص حقوقي باشد مقررات اين ماده هم شامل شخص حقوقي مزبور و هم شامل كساني كه در آن‌شخصيت حقوقي داراي حق امضاء بوده و اظهارنامه خلاف را امضاء كرده و يا در آن اقدام خلاف مداخله داشته‌اند مي‌باشد و هرگاه حق‌العمل كار مزبور‌از اشخاص حقيقي باشد در مدت ممنوعيت نمي‌تواند به عنوان شخصي كه داراي امضاء در يك شخصيت حقوقي حق‌العمل كاري است در امور‌حق‌العمل كاري گمركي مداخله نمايد.
منسوخه / موقوف‌الاجرا

ماده ۳۸۷

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 387 - گمرك هر محل بايد براي هر يك از حق‌العمل‌كاراني كه با تحصيل پروانه مشغول حق‌العمل كاري در گمرك آن محل باشند پرونده‌مستقلي مركب از سه پوشه نگاهدارد. ‌اوراقي كه در اين پرونده‌ها هميشه بايد موجود باشد به شرح زير است: ‌پوشه اول - درخواست متقاضي براي تحصيل پروانه. ‌رونوشت يا فتوكپي گواهي شده پروانه حق‌العمل كاري. ‌فتوكپي گواهي شده كارت بازرگاني موضوع ماده 377 اين آيين‌نامه ورقه رسيد دفتر حق‌العمل كاري موضوع ماده 383 اين آيين‌نامه. ‌پوشه دوم - يك نسخه از هر صورتمجلس تخلف يا صورتمجلس قاچاق كه بر عليه او در گمرك تنظيم مي‌شود. ‌پوشه سوم - هر نوع مكاتبات و مراسلات ديگري كه در مورد شخص حق‌العمل كار مبادله مي‌شود.
قسمت هشتم

فصل پنجم - مقررات متفرقه

ماده ۳۸۸

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 388 - بازرگانان و شركتها و فرماندهان كشتي و بنگاه‌هاي كشتيراني و ساير اشخاص (‌حقيقي يا حقوقي) مسئول اعمال و افعال كاركنان خود‌هستند كه براي انجام كار به گمرك اعزام مي‌دارند و چنانچه خسارتي از طرف كاركنان مزبور به گمرك وارد شود بايد از عهده جبران آن برآيند.

ماده ۳۸۹

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 389 - هرگاه كالايي كه براي آن اظهارنامه تسليم و عمليات ارزيابي آن پايان يافته و آماده ترخيص باشد و از تاريخ صدور پروانه گمركي جز در‌موارد قوه قهريه (‌فرس ماژور) تا چهار ماه از گمرك خارج نشود طبق مقررات كالاي متروكه فروخته شده و نسبت به واريز حاصل فروش آن اقدام‌خواهد شد و در مورد كالايي كه در حراج يا مزايده فروخته مي‌شود و خريدار با وجود پرداخت تمام بها كالا را از گمرك خارج نكند مقررات فوق اجرا‌مي‌شود.

ماده ۳۹۰

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 390 - در مورد كالايي كه براي صدور آنها دولت مزايايي قائل مي‌شود گمرك مي‌تواند براي اطمينان از خروج آن‌ها از مرز كشور تشريفات و‌پيش‌بيني‌هاي احتياطي كه براي اعاده كالاي ممنوعه (‌كالاهاي مرجوعي موضوع فصل ششم از قسمت چهارم اين آيين‌نامه) پيش‌بيني شده است اجرا‌نمايد.

ماده ۳۹۱

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 391 - اشخاصي كه كالايي را از آب گرفته و يا بيرون آورده باشند بايد هرچه زودتر آن را به نزديكترين دفتر گمركي تحويل نمايند و گمرك‌مكلف است فوراً صورتمجلس حاكي از مشخصات و خصوصيات كالا تنظيم و به امضاي يابنده رسانده به طريق زير اقدام نمايد:
۱
در صورتي كه كالاي داخلي يا چوب و تخته باشد با اخذ رسيد به آورنده تسليم مي‌شود.
منسوخه / موقوف‌الاجرا
۲
هرگاه كالا خارجي باشد گمرك مكلف است بلافاصله مراتب را در روزنامه رسمي و يك روزنامه كثيرالانتشار اعلام و تصريح نمايد كه اگر‌كسي خود را مالك كالاي مزبور مي‌داند مي‌تواند از تاريخ انتشار آگهي تا مدت دو ماه به اداره گمرك براي ترخيص كالا و پرداخت هزينه‌هاي بيرون‌آوردن از آب و غيره مراجعه نمايد. ‌در صورتي كه تا پايان مدت مزبور كسي به گمرك مراجعه ننمايد يابنده مي‌تواند با پرداخت حقوق گمركي و سود بازرگاني و هزينه‌هاي گمركي و‌عوارضي كه با توجه به فساد و تباهي و رعايت تخفيف موضوع ماده 2 اين آيين‌نامه احتساب خواهد شد كالا را به نام خود از گمرك مرخص نمايد و‌هرگاه يابنده چنين تقاضايي را ننمايد اداره گمرك آن را كالاي وارده به كشور تلقي و طبق مقررات كالاي متروكه با آن رفتار خواهد كرد. در صورت اخير‌يابنده حق مطالبه هزينه و حق‌الزحمه نخواهد داشت.
منسوخه / موقوف‌الاجرا

ماده ۳۹۲

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 392 - صدور المثني و يا رونوشت گواهي شده از اسناد وصول مطلقاً ممنوع است ليكن صاحب سند مي‌تواند از گمرك درخواست كند‌گواهينامه حاكي از مدلول سند به او تسليم شود.

ماده ۳۹۳

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 393 - ادارات گمرك در موقع صدور قبوض سپرده مكلفند علت اخذ سپرده و همچنين مدت تصفيه آن را در متن قبض تصريح كنند در صورتي‌كه صاحب سپرده تا انقضاء مهلت مقرر براي واريز سپرده مراجعه نكند اداره گمرك محل مكلف است پس از گذشتن شش ماه از تاريخ انقضاء مهلت‌وجه سپرده را به درآمد متفرقه منظور نمايد در موارد ارجاع پرونده به اداره كل گمرك يا كميسيونها واريز سپرده موكول به ابلاغ نتيجه از طرف اداره كل‌گمرك خواهد بود.
تبصره ۱
‌تبصره 1 - وجه سپرده‌هايي كه براي ترخيص كالا بابت حقوق گمركي و سود بازرگاني و هزينه‌هاي گمركي و عوارض اخذ مي‌شود پس از انقضاء‌مهلت مندرج در ماده 393 اين آيين‌نامه با صدور پروانه گمركي به درآمدهاي مربوط منظور خواهد شد. در هر حال چنانچه معلوم شود تمام يا مبلغي از‌وجه سپرده اضافه دريافت شده با رعايت مقررات مربوط اضافه دريافتي قابل استرداد خواهد بود مبدأ مرور زمان چهارماهه در اين موارد تاريخ صدور‌قبضي است كه به موجب آن سپرده به درآمد متفرقه منظور گرديده و يا تاريخ صدور پروانه گمركي مي‌باشد.
منسوخه / موقوف‌الاجرا
تبصره ۲
‌تبصره 2 - نمونه قبض سپرده با توجه به مفاد اين ماده از طرف اداره كل گمرك تهيه خواهد شد.
منسوخه / موقوف‌الاجرا

ماده ۳۹۴

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 394 - اداره كل گمرك مجاز است در صورتي كه لازم بداند نحوه تنظيم اظهارنامه و تشريفات ترخيص كالا را بر حسب ضرورت روز تغيير دهد.

ماده ۳۹۵

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 395 - در صورتي كه اداره كل گمرك و سازمان بنادر و كشتيراني طبق ماده 49 قانون امور گمركي بخواهند اماكن و انبارهاي ملكي خود را به‌اشخاص يا شركتها يا مؤسسات خصوصي جهت ايجاد انبارهاي عمومي يا سردخانه يا انبار اختصاصي به اجاره واگذار كنند مراتب زير بايد رعايت شود:
الف
‌الف - كالاي گمرك نشده‌اي كه به انبارهاي مزبور منتقل مي‌شود بايد حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض مربوط تأمين و تضمين شود.
منسوخه / موقوف‌الاجرا
ب
كالايي كه در مدت توقف در انبارهاي مزبور مفقود يا خسارتي به آن وارد آيد اداره كل گمرك و سازمان بنادر و كشتيراني هيچگونه مسئوليتي‌در پرداخت غرامت فقدان يا خسارت به صاحبان كالا نخواهد داشت.
منسوخه / موقوف‌الاجرا
ج
حد نصاب مدت توقف كالا در اين قبيل انبارهاي استيجاري تابع مقررات ماده 22 قانون امور گمركي خواهد بود.
منسوخه / موقوف‌الاجرا

ماده ۳۹۶

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 396 - اداره كل گمرك مي‌تواند در صورتي كه مقتضيات تجاري ايجاب نمايد براي حمل كالايي كه تشريفات گمركي آن انجام گرديده صدور پته‌عبور را به موجب دستور اداري برقرار نمايد.

ماده ۳۹۷

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌ماده 397 - هرگاه وزارت دارايي تغيير يا اصلاح بعضي از مواد اين آيين‌نامه را ضروري تشخيص دهد طرح لازم را تهيه و پس از تصويب كميسيون‌دارايي مجلس شوراي ملي به موقع اجرا مي‌گذارد.

آیین نامه فوق مشتمل بر سیصد و نود و هفت ماده و یکصد و هفتاد و دو تبصره به استناد ماده ۵۹ قانون امور گمرکی در تاریخ روز یکشنبه بیستم فروردین ماه یک هزار و سیصد…

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌آيين‌نامه فوق مشتمل بر سيصد و نود و هفت ماده و يكصد و هفتاد و دو تبصره به استناد ماده 59 قانون امور گمركي در تاريخ روز يكشنبه بيستم‌فروردين ماه يك هزار و سيصد و پنجاه و يك به تصويب كميسيون دارايي مجلس شوراي ملي رسيده و صحيح است.

رییس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی

منسوخه / موقوف‌الاجرا
‌رييس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي

شبکهٔ استناد این سند

نقشهٔ اتکای متقابل: این سند بر چه تکیه دارد و چه چیزی بر آن.

به این اسناد ارجاع می‌دهد

منابعی که متنِ همین سند به آن‌ها استناد کرده است.