آيين‌نامه اجرايي قانون امور گمركي

شماره و تاريخ پروانه.

تعداد، نوع، علامت، شماره و وزن با ظرف بسته‌ها.

نوع جنس محتوي بسته‌ها.

تاريخ ورود كالا به گمرك مرز خروج.

تاريخ وصول اظهارنامه ارسالي از طرف گمرك مبدأ.

نام مأموراني كه از طرف گمرك مبدأ براي نظارت در حمل كالا تعيين شده‌اند.

نام مأموراني كه گمرك مرز خروج براي موافقت خروج كالا از مرز يا تحويل آن به وسيله نقليه تعيين كرده است.

نام و نوع وسيله نقليه.

تاريخ تحويل به وسيله نقليه يا عبور از خط مرزي.

توضيحات و ملاحظات.

‌ماده 172 - ترانزيت خارجي عبارت از اين است كه كالاي خارجي به منظور عبور از خاك ايران از يك نقطه مرزي كشور وارد و از نقطه مرزي ديگر‌خارج شود. ‌كالايي كه تحت عنوان ترانزيت از كشور عبور مي‌كند جزء واردات و صادرات قطعي محسوب نبوده و از پرداخت حقوق گمركي و سود بازرگاني و‌عوارض معاف است ليكن مشمول پرداخت هزينه‌هاي گمركي مذكور در فصل دوم از قسمت اول اين آيين‌نامه بوده و تابع مقررات اين فصل خواهد بود‌مگر اين كه در قراردادهاي ترانزيتي دولت با كشورهاي ديگر و يا قراردادهاي گمركي بين‌المللي مقررات خاصي براي آنها تعيين شده يا بشود كه در اين‌صورت كالاي ترانزيتي تابع همان مقررات خواهد بود كه در قراردادهاي مربوط تعيين شده است. ‌وسائط نقليه كه بدون بار و مسافر وارد و براي ترانزيت اظهار شود از هر حيث تابع مقررات و شرايط ترانزيت كالا مي‌باشد و همچنين وسائط نقليه حامل‌كالاي ترانزيتي كه با محموله خود از يك نقطه وارد و از نقطه ديگر با محموله خود خارج مي‌شود براي اين نوع وسائط نقليه بايد اظهارنامه ترانزيت‌جداگانه تسليم و پروانه ترانزيت جداگانه تحصيل شود.

‌ماده 173 - تشريفات ترانزيت بايد در گمرك‌خانه‌هايي صورت بگيرد كه براي ترانزيت مجاز و مفتوح باشد فهرست اين گمرك‌خانه‌ها از طرف اداره‌كل گمرك تعيين مي‌شود.

‌ماده 174 - هر گونه كالايي كه ورود قطعي آن به كشور مجاز است مي‌توان به عنوان ترانزيت با رعايت مقررات مربوط حمل نمود ولي ترانزيت‌كالايي كه ورود قطعي آن به كشور طبق قوانين مخصوص ممنوع مي‌باشد منوط به اجازه مخصوص دولت در هر مورد است.

‌ماده 175 - به طور كلي كالاي ترانزيتي بايد از گمرك ورودي مستقيماً به گمرك خروجي حمل شود. اداره گمرك مي‌تواند كالايي را كه به طور‌ترانزيت از ايران عبور مي‌نمايد به خرج صاحب كالا با وسائط نقليه‌اي كه خود انتخاب مي‌نمايد حمل كند و يا صاحب كالا را ملزم كند بر اين كه محموله ترانزيتي را با وسايطي كه گمرك انتخاب مي‌نمايد محل كند همچنين گمرك مختار است در هر مورد‌مأموراني به معيت كالا به هزينه صاحب كالا اعزام دارد ..

‌ماده 176 - هرگاه در موقع ورود كالاي ترانزيتي وسيله بارگيري و حمل فوري كالا فراهم نباشد كالا در تحويل گمرك تا موقع آمادگي آن براي حمل‌نگاهداري و اگر توقف كالا بيش از پنج روز به طول انجامد هزينه انبارداري كالاي وارداتي براي مدت توقف آن دريافت مي‌گردد همچنين در مواردي كه‌خواسته باشند كالاي ترانزيتي را در ايران بدون اينكه شكل كالا تغيير نمايد سر و صورتي داده و براي بازار فروش در خارج آماده سازند نيز كالا در اختيار‌گمرك مانده و حق انبارداري دريافت مي‌شود. اينگونه آمادگي و اصلاح وضع كالاي ترانزيتي ممكن است در صورت درخواست كتبي صاحب كالا و به‌شرط مراقبت و نظارت مستمر مأموراني كه گمرك تعيين مي‌نمايد در خارج از محوطه گمرك نيز به عمل آورده شود مشروط بر اين كه براي هر نوعي از‌انواع كالا قبلاً يك حكم كلي از طرف اداره كل گمرك صادر شده باشد.

‌ماده 177 - اداره گمرك در هر مورد كه مقتضي بداند حق دارد از ترانزيت‌كننده بخواهد كه گواهينامه اداره گمرك كشور مقصد يا اولين كشوري كه كالا‌به آنجا وارد مي‌شود مبني بر تصديق ورود كالاي ترانزيتي به آن كشور را ارائه و تسليم نمايد. در چنين مواردي گمرك بايد از ترانزيت‌كننده تعهد لازم‌مبني بر تسليم چنين مدركي را قبل از صدور پروانه ترانزيت دريافت كرده باشد.

‌ماده 178 - براي كالا ترانزيتي صاحب كالا بايد اظهارنامه روي اوراق چاپي مخصوص در دو نسخه تنظيم و در آن تعهد كند كه كالا را در مدتي كه در‌پروانه ترانزيت تعيين شده و همچنين از طريق گمركي كه براي خروج كالا از كشور در پروانه ترانزيت تعيين گرديده خارج نمايد. ‌شرايط عمومي تنظيم اظهارنامه و اسنادي كه بايد ارائه شود و نكاتي كه در تنظيم آن بايد رعايت گردد و همچنين عواقبي كه از اظهار خلاف واقع متوجه‌صاحب كالا مي‌گردد همان است كه در فصل اول اين قسمت مقرر گرديده است.

‌ماده 179 - كالاي موضوع ترانزيت پس از تسليم اظهارنامه و انجام تشريفات مقدماتي از طرف مأموران مربوط گمرك مورد رسيدگي قرار مي‌گيرد.‌ترتيبات و اصول ارزيابي همان است كه در فصل دوم اين قسمت تعيين گرديده است. در مورد كالاي ترانزيتي پس از اتمام عمليات ارزيابي بسته‌ها به‌نحوي كه قابل دخل و تصرف نباشد نخ‌كشي يا مفتول‌كشي شده و پلمپ مي‌گردد. و همچنين به وسائط نقليه ترانزيتي نيز پلمپ گمرك الصاق مي‌شود.

‌ماده 180 - صدور پروانه ترانزيت منوط به سپردن وجه‌الضمان نقدي به شرح زير است:

‌ماده 181 - مدت اعتباري كه براي حمل كالاي ترانزيتي از گمرك ورودي تا گمرك خروجي لازم است بايد از طرف گمرك ورودي با توجه به تمام‌جهات از قبيل مسافت و چگونگي راه و فصول سال و نوع وسائط نقليه و كيفيات ديگر تعيين و در پروانه ترانزيت قيد شود.

‌ماده 182 - در موارد استثنايي ممكن است مدت اعتبار پروانه ترانزيت به درخواست صاحب كالا تمديد شود ليكن اين تصميم فقط از طرف اداره‌كل گمرك آنهم پس از ثبوت اين كه كالاي موضوع پروانه تماماً موجود و پلمپ‌هاي گمركي آن دست نخورده و بي عيب است اتخاذ مي‌شود در صورتي‌كه چنين تصميمي اتخاذ گردد اداره كل گمرك بلافاصله به وسيله تلگراف و با ذكر مشخصات پروانه و كالا، گمرك مرز خروج را از آن مستحضر و‌رونوشت به گمرك ورودي ارسال خواهد داشت.

‌ماده 183 - پروانه ترانزيت پس از انجام تشريفات مقرر به صاحب كالا تسليم مي‌گردد تا به موجب آن كالاي خود را از گمرك تحويل گرفته و در‌وسائط نقليه بارگيري و حمل نمايد. ‌پروانه ترانزيت در تمام طول راه بايد همراه حمل‌كننده كالاي ترانزيتي باشد.

‌ماده 184 - يك نسخه از اظهارنامه ترانزيت از طرف گمرك ورودي مستقيماً به گمرك خروجي ارسال مي‌گردد.

‌ماده 185 - در موقع ورود كالاي ترانزيتي به گمركي كه براي خروج كالا تعيين گرديده حامل يا صاحب كالا بايد پروانه را به گمرك تسليم و كالا را‌عرضه نمايد گمرك مزبور وضع نخ‌كشي و پلمپ‌ها را معاينه و در صورتي كه از هر حيث سالم و بي عيب باشد به تطبيق مشخصات ظاهري كالا از قبيل‌تعداد بسته‌ها و شماره و علامت و نوع و وزن با ظرف آنها با مندرجات پروانه اقدام مي‌نمايد و پس از حصول اطمينان از مطابقت كامل آنها اجازه عبور‌كالا را از مرز مي‌دهد. ‌رييس گمرك يا نماينده مخصوص او بايد در حين خروج كالا حاضر بوده و عبور آن را از مرز كشور نظارت نموده و از خروج آن اطمينان حاصل نمايد. ‌در مواردي كه اين عمل به علت بعد مسافت گمرك از خط مرزي مستلزم انجام هزينه باشد آن هزينه به عهده حامل يا صاحب كالا خواهد بود.

‌ماده 186 - پس از رسيدگي و تطبيق كالا و خروج آن از مرز مأموران گمرك مرز خروج بايد مراتب را با قيد تاريخ روز و ساعت عبور در پشت‌اظهارنامه و پروانه ترانزيت قيد و امضاء نمايند، امضاي آنها از طرف رييس گمرك محل گواهي و اظهارنامه گواهي شده به حامل كالا يا صاحب كالا يا‌نماينده او تسليم مي‌شود تا جهت استرداد سپرده به گمرك ورودي تسليم نمايد. پروانه ترانزيت كه خروج كالا در ظهر آن گواهي شده در گمرك مرز‌خروج بايگاني مي‌شود.

‌ماده 187 - اگر پس از رسيدن كالاي ترانزيتي به گمرك مرز خروج وسائل عبور فوري آن از مرز فراهم نباشد كالا در اختيار گمرك مي‌ماند و اگر توقف‌كالا بيش از پنج روز به طول انجامد هزينه انبارداري صادراتي از آن دريافت مي‌شود.

‌ماده 188 - هرگاه در موقع رسيدگي به كالاي ترانزيتي در گمرك خروجي مشاهده شود كه پلمپ يك يا چند بسته از بين رفته و يا نخهاي دور بسته‌پاره شده است گمرك خروجي بايد آن يك يا چند بسته را با حضور حامل كالا و اگر صاحب كالا در محل حاضر باشد با حضور او و حامل كالا هر دو باز‌و به محتويات آنها كاملاً رسيدگي و با پروانه ترانزيت تطبيق نمايد در صورتي كه اختلافي ديده نشود و مسلم گردد كه از بين رفتن پلمپ يا پاره شدن نخ‌يا مفتول تصادفي و بدون سوء نيت بوده است اجازه خروج داده مي‌شود. ‌هرگاه پلمپ عمداً شكسته يا محو شده و در محتويات بسته دخل و تصرف شده باشد در اين صورت نسبت به مرتكب بر طبق قانون كيفر مرتكبين‌قاچاق رفتار خواهد شد به علاوه چنانچه تغيير محتويات بسته مستوجب كيفر ديگري بر طبق مقررات قانوني باشد مرتكب به همان كيفر نيز خواهد‌رسيد.

‌ماده 189 - پس از خروج كالا از گمرك تحت عنوان ترانزيت صاحب كالا مي‌تواند به شرط اين كه دخل و تصرفي در كالا نشده باشد آن را براي ورود‌قطعي به كشور اظهار كند قبول اين درخواست موكول به آن است كه كالا از نوع كالاي مجاز باشد.

‌ماده 190 - وجه‌الضمان مذكور در ماده 180 اين آيين‌نامه وقتي مسترد مي‌شود كه صاحب كالا اسناد و مدارك مشروحه زير را به گمرك ورود تسليم‌كند:

‌ماده 191 - هرگاه كالاي ترانزيت تا پايان مدت اعتبار پروانه و اگر مدت مزبور تمديد شده باشد تا پايان مهلت از مرز كشور جز به علت قوه قهريه(‌فرس ماژور) خارج نشود كالاي مصرف شده در كشور محسوب و وجه‌الضمان دريافتي به شرح زير واريز مي‌شود:

‌ماده 192 - اگر كالاي ترانزيتي موضوع تبصره 2 ماده 180 اين آيين‌نامه در مدت اعتبار صحيحاً از مرز خارج شده باشد ولي صاحب كالا در تسليم‌گواهينامه خروج صادره از گمرك خروجي تأخير كند به علت تأخير مشمول پرداخت جريمه انتظامي از يكصد الي يك هزار ريال خواهد بود.

‌ماده 193 - مسافران خارجي و سياحان يا ايرانيان مقيم خارج از كشور كه با وسائط نقليه شخصي خود وارد كشور مي‌شوند هرگاه براي وسيله مزبور‌جواز عبور (‌كارنه دو پاساژ يا تريپتيك يا ديپتيك) از كانون‌هاي جهانگردي كشورهاي ملحق به قرارداد گمركي ورود موقت وسائط نقليه شخصي سال1954 منعقده در نيويورك در دست داشته و به گمرك ورودي ارائه دهند مي‌توانند تا سه ماه با توجه به مدت اعتبار كارنه دو پاساژ يا تريپتيك يا ديپتيك‌بدون الزام به تسليم اظهارنامه يا تأديه وجه‌الضماني به گمرك از وسيله نقليه خود در كشور استفاده نمايند و يا در مدت مزبور چندين بار با وسيله خود از‌راه‌هاي مجاز وارد و خارج شود. ‌اداره گمرك مي‌تواند به درخواست متقاضي در صورت داشتن عذر موجه مدت استفاده از وسيله نقليه در داخل كشور را حداكثر تا پايان مدت اعتبار‌جواز تمديد نمايد.

‌ماده 194 - گمرك ورودي در صورتي كه جواز عبوري كه ارائه مي‌شود جامع شرايط مذكور در بند يك تبصره ذيل ماده 193 اين آيين‌نامه باشد‌پلمپ گمركي به محل مناسبي در موتور وسيله نقليه الصاق و سپس مشخصات جواز وسيله نقليه را در دفتر مخصوص شماره‌گذاري و پلمپ شده‌وسيله گمرك ثبت و نسبت به سه نوع جواز عبور مذكور در ماده 193 اين آيين‌نامه به شرح زير عمل مي‌نمايد:

‌ماده 195 - هرگاه وسيله نقليه كه به موجب جواز عبور وارد مي‌شود از كشور خارج نگردد مراتب به وسيله گمركخانه‌هاي ورودي و يا خروجي به‌اداره كل گمرك اعلام مي‌گردد تا اداره مزبور براي پيگرد قانوني از مجراي كانون جهانگردي ايران اقدام نمايد.

‌ماده 196 - نمونه دفاتر ثبت ورود و خروج و طرز نگاهداري آنها و تشريفات تماس گمركخانه‌هاي ورودي و خروجي جهت اعلام ورود و خروج‌وسائط نقليه به يكديگر و طرز ثبت و تكميل قطعات سه‌گانه جوازهاي عبور بين‌المللي و موارد ضبط يا استرداد آنها و تهيه آمار ورود و خروج وسائط‌نقليه مذكور و ساير تشريفات از طرف اداره كل گمرك به گمركخانه‌هاي مربوط ابلاغ مي‌شود.

‌ماده 197 - در گمرك صادركننده پروانه ترانزيت خارجي بايد دفتر مخصوص شماره‌گذاري و پلمپ شده وسيله گمرك براي ثبت شماره و ساير‌مشخصات پروانه ترانزيت نگاهداري شود و پس از وصول گواهينامه خروج صادره از گمرك مرز خروج مشخصات گواهينامه مزبور نيز در همان دفتر‌ثبت مي‌شود و همچنين در گمرك خروجي نيز دفتري نظير دفتر مذكور براي ثبت پروانه‌هاي ترانزيت كه كالاي آنها با اطلاع و گواهي همان گمرك از مرز‌خارج مي‌گردد نگاهداري شود.

‌ماده 198 - گمرك ورودي مكلف است همه‌ماهه فهرستي از پروانه‌هاي ترانزيت خارجي كه صادر نموده براي هر يك از گمرك‌خانه‌هاي خروجي كه‌محموله ترانزيتي از آنجا خارج خواهد شد با اشاره به تاريخ ارسال نسخه اظهارنامه موضوع ماده 184 اين آيين‌نامه و همچنين به اداره كل گمرك ارسال‌دارد ضمناً گمرك خروجي مكلف است هرماهه صورتي از محمولات ترانزيتي كه از كشور خارج گرديده با مشخصات كالا و ذكر تاريخ و شماره‌گواهينامه صادره براي هر يك از گمرك‌خانه‌هاي صادركننده پروانه ترانزيت به فرستد.

‌ماده 199 - كالاي انتقالي كالايي است كه در لنگرگاه‌ها يا بندرها يا فرودگاه‌هاي كشور از يك كشتي به كشتي ديگر يا از يك هواپيما به هواپيماي‌ديگر انتقال داده شود. ‌اين انتقال ممكن است به دو نحو صورت بگيرد مستقيم و غير مستقيم: ‌انتقال مستقيم آن است كه كشتي يا هواپيماي تحويل دهنده و تحويل گيرنده هر دو در لنگرگاه يا در بندر يا در فرودگاه حاضر بوده و بسته‌هاي مورد‌انتقال از يكي خارج و يكسره به ديگري حمل و بارگيري شود. ‌انتقال غير مستقيم آن است كه كشتي يا هواپيماي تحويل دهنده بسته‌هايي را به عنوان انتقال غير مستقيم اظهار و آنها را پياده كرده و تحويل گمرك نمايد‌تا بعداً كشتي ديگري يا هواپيماي ديگري برسد و بسته‌ها به آن انتقال داده شود يا اين كه همان كشتي يا هواپيماي اولي خود در مراجعت يا در مسافرت‌ديگري بسته‌ها را دوباره تحويل گرفته حمل نمايد.

‌ماده 200 - براي انتقال كالا فرمانده كشتي يا هواپيما بايد اظهارنامه روي اوراق چاپي مخصوص در دو نسخه جهت انتقال مستقيم و در سه نسخه‌جهت انتقال غير مستقيم تنظيم و امضاء كرده تسليم گمرك نمايد. ‌اين اظهارنامه بايد مبين تعداد و نوع بسته و علامت و شماره و وزن با ظرف و نوع جنس محتوي بسته‌هايي باشد كه انتقال آنها مورد تقاضا است و در‌صورت امكان وزن خالص و ارزش كالا نيز در اظهارنامه قيد شود.

‌ماده 201 - در مورد انتقال مستقيم گمرك پس از دريافت اظهارنامه مأموراني براي نظارت تعيين مي‌نمايد كه مراقب جريان انتقال كالا باشند. ‌مأموران مزبور مشخصات بسته‌هايي را كه به تدريج از يك وسيله نقليه خارج و به ديگري بارگيري مي‌شود در ورقه‌هاي مخصوص بار شماري يادداشت‌و پس از اتمام عمليات انتقال با مندرجات اظهارنامه تطبيق و اگر اختلافي مشاهده نشود مراتب را در ذيل اظهارنامه قيد و آن را امضاء مي‌كنند و هرگاه‌اختلافي ديده شود شرح اختلاف را گزارش مي‌دهند تا دستور رسيدگي و رفع اختلاف صادر گردد.

‌ماده 202 - در مورد انتقال غير مستقيم پس از تسليم اظهارنامه و صدور اجازه تخليه از طرف گمرك فرمانده كشتي يا هواپيما بايد با رعايت همان‌اصول و ترتيبي كه براي تخليه و تحويل واردات عادي مقرر است بسته‌ها را از كشتي يا هواپيما تخليه كرده و با رعايت همان اصول تحويل سرويس‌انبار گمرك محل نموده، روي نسخه سوم اظهارنامه رسيد بگيرد.

‌ماده 203 - بسته‌هايي كه به عنوان انتقال غير مستقيم اظهار و به گمرك تحويل مي‌شود از طرف سرويس انبار گمرك در دفتر مخصوص شماره‌گذاري‌و پلمپ شده وسيله گمرك ثبت مي‌گردد.

‌ماده 204 - براي اين كه بسته‌هاي انتقالي تحويل شده به گمرك به هواپيما يا كشتي ديگر انتقال و بارگيري شود تحويل دهنده كالا به گمرك بايد كتباً‌درخواست صدور اجازه انتقال كرده و نسخه سوم اظهارنامه و رسيد سرويس انبار را به آن ضميمه نمايد در اين صورت گمرك اجازه انتقال صادر و‌بسته‌ها از گمرك به كشتي يا هواپيماي تحويل گيرنده حمل و تحت نظارت مأموراني كه گمرك در ضمن صدور اجازه تعيين مي‌نمايد بارگيري مي‌شود‌پس از اتمام بارگيري متقاضي بايد پس گرفتن بسته‌ها را از گمرك در ذيل همان اظهارنامه گواهي و امضاء نمايد تا به موجب آن دفتر مخصوص مذكور در‌ماده 203 اين آيين‌نامه تصفيه و تفريغ شود.

‌ماده 205 - از كالاي انتقالي هزينه باربري و انبارداري زائد از پنج روز و هزينه مراقبت در انتقال كالا با رعايت فصل دوم از قسمت اول اين آيين‌نامه‌دريافت مي‌گردد.

‌ماده 206 - وظايفي كه به موجب مقررات ماده 200 اين آيين‌نامه به عهده فرماندهان كشتيها و هواپيماها مي‌باشد ممكن است با رضايت صريح يا‌ضمني آنان از طرف نمايندگي‌هاي مربوط مؤسسات كشتيراني يا هواپيمايي انجام شود.

‌قسمت پنجم - صادرات

‌ماده 207 - صادرات قطعي كشور عبارت از كالايي است كه به منظور فروش يا مصرف در كشورهاي خارج از ايران به خارج فرستاده مي‌شود.

‌ماده 208 - صادرات قطعي كشور از پرداخت حقوق گمركي و سود بازرگاني معاف است لكن مشمول پرداخت هزينه‌هاي گمركي به شرحي كه در‌فصل دوم قسمت اول اين آيين‌نامه مذكور است مي‌باشد.

‌ماده 209 - مأموران گمرك موظفند وقتي اجازه خروج كالاي صادراتي را بدهند كه علاوه بر رعايت مواد آيين‌نامه قيود و شرايطي كه از طرف دولت‌براي صادرات وضع شده يا مي‌شود رعايت شده باشد.

‌ماده 210 - كالاي صادراتي بايد از راه‌هاي مجاز و تحت مراقبت مأموران گمرك از كشور خارج گردد ليكن در موارد استثنايي كه گمرك مقتضي بداند‌مي‌تواند اجازه دهد كه كالاي صادراتي كشور تحت نظر مأموران حتي از ساير راه‌ها نيز خارج شود. ‌اين موافقت مشروط بر اين خواهد بود كه صاحب كالا قبلاً محلي را كه كالا از آنجا به خارج حمل خواهد شد ضمن درخواست كتبي خود قيد كرده‌باشد.

‌ماده 211 - كالاي صادراتي كه به وسيله كشتي يا هواپيما به خارج فرستاده مي‌شود بايد در لنگرگاه‌هاي مجاز يا در فرودگاه‌هاي مجاز بارگيري شود. ‌بارگيري كشتي در مورد صادرات ممكن است در موارد استثنايي در ساير لنگرگاه‌ها با همان شرايط و با رعايت همان مقرراتي كه در ماده 210 اين‌آيين‌نامه ذكر شده از طرف رييس گمرك اجازه داده شود.

‌ماده 212 - براي صادرات قطعي صاحب كالا يا نماينده او بايد اظهارنامه صادراتي روي اوراق چاپي مخصوص در هر چند نسخه كه از طرف اداره‌كل گمرك تعيين مي‌شود تنظيم و تسليم نمايد. ‌مقررات و شرايط عمومي تنظيم و تسليم اظهارنامه و عواقب اظهار خلاف واقع همان است كه در فصل اول قسمت چهارم و قسمت تخلفات اين‌آيين‌نامه پيش‌بيني شده است.

‌ماده 213 - كاري صادراتي پس از تسليم اظهارنامه از طرف مأموران گمرك مورد معاينه و ارزيابي قرار مي‌گيرد. ارزش كالاي صادراتي در گمرك‌عبارت است از بهاي عمده‌فروشي بازار داخلي به اضافه هزينه بيمه و باربندي و حمل و نقل متعلق و ساير هزينه‌هايي كه به آن كالا تا وصول به مركز‌كشور تعلق مي‌گيرد و هزينه باربري در گمرك و ساير عوارضي كه به گمرك خروجي پرداخت مي‌شود نيز به اين بها علاوه مي‌گردد و در مواردي كه طبق‌ماده 5 قانون واگذاري معاملات ارزي و آيين‌نامه اجرايي آن براي كالاي صادراتي نرخ تعيين شده باشد ارزيابي گمرك با رعايت ساير مقررات بر اساس‌نرخ‌هاي تعيين شده خواهد بود. ‌ترتيب و مقررات ارزيابي و وظايف مأموران مربوط به شرحي است كه در فصل دوم قسمت چهارم اين آيين‌نامه مذكور است.

‌ماده 214 - ارزيابي كالاي صادراتي در اماكن گمركي صورت مي‌گيرد ولي در موارد استثنايي در صورتي كه صاحب كالا كتباً تقاضا نموده باشد‌گمرك مي‌تواند اجازه انجام عمليات ارزيابي را در خارج از محوطه گمركي نيز بدهد.

‌ماده 215 - در مواردي كه اظهارنامه صدوري در يكي از گمرك‌خانه‌هاي داخلي تسليم مي‌گردد پس از انجام عمليات ارزيابي به هر يك از بسته‌هاي‌موضوع اظهارنامه پلمپ گمركي الصاق مي‌گردد و مهلتي نيز براي حمل كالا از آن گمرك تا گمرك مرز تعيين و در پروانه صدور قيد مي‌شود.

‌ماده 216 - از نسخ اظهارنامه صادراتي پس از تكميل و امضاي ارزيابان مربوط و پس از اخذ پيمان ارزي و امضاي رييس قسمت صادرات يك‌نسخه آن كه به منزله پروانه خروجي گمركي است به صاحب كالا تسليم مي‌شود.

‌ماده 217 - هرگاه گمرك مرز مجازي كه كالاي صادراتي در آنجا اظهار مي‌شود فاصله زيادي با خط مرزي داشته باشد گمرك مرز بايد مأموراني براي‌نظارت و مراقبت حمل كالا تا موقع عبور آنها از خط مرزي تعيين نمايد.

‌ماده 218 - كالاي صادراتي كه در گمرك داخلي اظهار شده است وقتي كه به گمرك مرزي رسيد مأموران گمرك آن را با پروانه تطبيق و پس از‌حصول اطمينان از مطابقت كامل بين مشخصات كالا و مندرجات پروانه در صورتي كه پلمپ‌هاي بسته‌ها دست نخورده و بسته‌ها بي عيب باشد اجازه‌عبور كالا را از مرز مي‌دهد. هرگاه پلمپ يك يا چند بسته از بين رفته باشد گمرك مرزي بايد با حضور حامل كالا يا صاحب كالا و يا نماينده او در صورتي‌كه در محل حاضر باشند آن يك يا چند بسته را بازكرده مورد معاينه و ارزيابي دقيق قرار دهد و اگر محتويات آن بسته يا بسته‌ها از هر حيث مطابق‌مندرجات پروانه ديده شد كالا را مرخص نموده و مراتب را با قيد تاريخ خروج كالا از مرز و نام وسيله حمل در پشت پروانه گمركي نوشته پروانه را به‌حامل مسترد نمايد اما اگر در محتويات بسته يا بسته‌هايي كه پلمپ آنها از بين رفته تغييري حاكي از سوء نيت داده شده باشد باين معني كه به جاي‌كالاي صادراتي مذكور در پروانه كالاي ديگري در آن بسته يا بسته‌ها جا داده باشند كه ممنوع‌الصدور و يا غير مجاز و يا مشروط باشد در اين صورت‌كالاي مزبور با تنظيم صورت مجلس قاچاق ضبط و مرتكب طبق مقررات قانون كيفر مرتكبين قاچ اق تعقيب مي‌گردد. در غير اين صورت عمل، تخلف‌محسوب و طبق مقررات قسمت تخلفات اين آيين‌نامه رفتار مي‌شود.

‌ماده 219 - در مورد كالاي صادراتي كه در گمرك‌هاي داخلي اظهار و پس از انجام تشريفات و اخذ پروانه به طرف مرز كشور حمل مي‌شود‌گمركخانه‌هاي مرزي حق دارند در موارد سوء ظن قوي به باز كردن و معاينه محتويات بسته يا بسته‌هايي كه مورد سوء ظن است اقدام نمايند و در‌صورت كشف قاچاق يا تخلف طبق ماده 218 اين آيين‌نامه عمل نمايند.

‌ماده 220 - از كالاي مشمول اين بخش آنچه را كه خروج قطعي آن از كشور مجاز و آزاد است مي‌توان با رعايت مقررات مذكور در اين بخش به‌عنوان صادرات موقت خارج نمود ليكن نسبت به كالايي كه خروج قطعي آنها به موجب قوانين يا تصويبنامه‌ها ممنوع يا غير مجاز يا مشروط است‌اجازه خروج به عنوان صادرات موقت جز با اجازه مخصوص اداره كل گمرك در هر مورد داده نمي‌شود.

‌ماده 221 - براي صادرات موقت صاحبان كالا بايد اظهارنامه روي اوراق چاپي مخصوص در دو نسخه تنظيم و تسليم گمرك نموده و مبلغي به‌عنوان سپرده به شرح مذكور در ماده 222 اين آيين‌نامه در مقابل قبض رسيد به پردازند. ‌شرايط و مقررات عمومي تنظيم و تسليم اظهارنامه و نكاتي كه بايد از طرف اظهاركننده رعايت شود و عواقب اظهار خلاف واقع همان است كه در فصل‌اول از قسمت چهارم و قسمت تخلفات اين آيين‌نامه مذكور است.

‌ماده 222 - در مورد خروج موقت كالاي ايراني در صورتي كه صادرات قطعي آن مقيد به پرداخت وجوهي باشد كه از طرف دولت براي صادرات‌وضع مي‌شود سپرده (‌نقدي يا تضميني) دريافتي عبارت از مبلغي معادل همان وجوه خواهد بود. ‌نسبت به كالايي كه صادرات قطعي آن ممنوع يا غير مجاز يا مشروط است هرگاه اجازه صادرات موقت از طرف اداره كل گمرك صادر گردد ميزان سپرده‌كه بايد دريافت شود در ضمن ابلاغ اجازه تعيين مي‌گردد.

‌ماده 223 - كالايي كه براي خروج موقت اظهار مي‌گردد از طرف مأموران گمرك طبق اصول و مقرراتي كه در فصل دوم از قسمت چهارم اين‌آيين‌نامه مذكور است مورد معاينه و ارزيابي قرار مي‌گيرد و پس از مطابقت مشخصات كالا با مندرجات اظهارنامه به بسته‌ها يا محتويات بسته‌ها پلمپ‌گمرك يا هر نوع علامت ديگري كه براي تشخيص كالا در موقع بازگشت لازم باشد الصاق مي‌گردد و سپس پروانه صادرات موقت صادر و مدتي را هم‌كه كالا در آن مدت بايد به كشور برگردد تعيين و در متن پروانه قيد و پروانه و كالا به اختيار صاحب كالا گذاشته مي‌شود.

‌ماده 224 - در مورد صادرات موقت هرگاه نحوه عمليات تعمير و تكميل طوري باشد كه علائم گمركي را از بين ببرد صاحب كالا بايد از كارخانه‌اي‌كه عمليات تعمير و تكميل را انجام داده است گواهينامه مخصوص تأييد شده از طرف مقامات كنسولي ايران حاكي از اين كه كالا با علائم گمرك ايران(‌اعم از پلمپ يا غير آن) به كارخانه تحويل گرديده و آن علائم بر اثر عمليات تعمير و تكميل از بين رفته است تحصيل و پس از بازگشت كالا به گمرك‌ورودي ارائه دهد.

‌ماده 225 - اگر منظور صاحب كالا از صادرات موقت در مدت اعتبار پروانه انجام نشود مي‌تواند از گمرك صادركننده پروانه تقاضاي تمديد كند. ‌شرط قبول درخواست تمديد آن است كه موجبات درخواست صريحاً در آن مذكور و قبل از انقضاء مدت اصلي به گمرك مربوط رسيده باشد. ‌گمرك مربوط با ملاحظه درخواست و بررسي دلائل و موجباتي كه براي تقاضاي تمديد در آن مذكور است مي‌تواند مدت اعتبار پروانه را تا سه ماه‌تمديد نمايد.

‌ماده 226 - در موقع بازگشت كالا صاحب كالا بايد اظهارنامه روي اوراق چاپي مخصوص در دو نسخه تنظيم و كالا را براي بازرسي به گمرك عرضه‌نمايد. ‌كالاي برگشتي مورد معاينه قرار مي‌گيرد و در صورتي كه مدت اعتبار پروانه منقضي نشده و علائم گمركي روي كالا دست نخورده و موجود باشد و اگر‌مورد از موارد مشمول ماده 224 اين آيين‌نامه باشد گواهينامه كارخانه تعميركننده ضميمه اظهارنامه شده باشد پروانه برگشت در دو نسخه صادر و يك‌نسخه به صاحب كالا تسليم و نسخه ديگر به سوش پروانه اولي لاك و مهر و كالا مرخص و سپرده توديعي مسترد مي‌شود.

‌ماده 227 - وجه‌الضماني كه طبق مقررات ماده 222 اين آيين‌نامه سپرده شده است وقتي مسترد مي‌شود كه كالا در مدت اعتبار پروانه و در صورتي‌كه تمديد شده باشد تا پايان مهلت تمديد بازگشت داده شود در صورت عدم بازگشت سپرده توديعي به درآمد دولت منظور مي‌گردد.

‌ماده 228 - در موقع اعاده كالا هرگاه پلمپ يا علائم ديگري كه از طرف گمرك روي بسته‌ها يا محتويات بسته‌ها الصاق گرديده از بين رفته باشد و‌مورد هم از موارد مشمول ماده 224 اين آيين‌نامه نباشد كالاي مورد بحث مانند كالاي عادي كه به كشور وارد مي‌شود محسوب و سپرده توديعي به نفع‌دولت ضبط و مقررات مربوط به واردات عادي درباره آنها اجراء مي‌گردد.

‌ماده 229 - از كالاي صادره از ايران كه براي تعمير يا تكميل به خارج فرستاده مي‌شود در موقع بازگشت به ايران معادل پانزده درصد از اجرت تعمير‌يا تكميل آن به عنوان حقوق گمركي دريافت مي‌گردد مگر اين كه حقوق گمركي آن كالا از روي ارزش به مأخذ كمتر از پانزده درصد تعيين و يا از حقوق‌گمركي معاف باشد كه در آن صورت حقوق آن طبق مأخذ مقرر در جدول تعرفه از اجرت تعمير يا تكميل دريافت و يا معاف خواهد شد.

‌ماده 230 - لوكوموتيو واگن و هواپيما كه به طور منظم در خطوط بين ايران و كشورهاي خارجي حركت مي‌كنند مشمول عنوان صادرات موقت‌مي‌باشند ليكن براي رفت و برگشت آنها تشريفات گمركي رعايت نمي‌شود و فقط به دريافت اظهارنامه اجمالي يا فهرست كل بار (‌مانيفست) كه در هر‌مسافرت براي محمولات آنها به گمرك داده مي‌شود و مشخصات وسائط نقليه مذكور نيز در آن منعكس است اكتفا مي‌شود.

‌ماده 231 - براي چهارپايان و ساير وسائط نقليه موتوري و غير موتوري كه براي حمل بار و مسافر بين ايران و كشورهاي همجوار رفت و آمد‌مي‌كنند و همچنين وسائل نقليه شخصي موتوري پروانه خروج موقت صادر مي‌شود. اين پروانه‌ها را مي‌توان به مدت يك سال صادر نمود و در خلال‌اين مدت وسائط نقليه مزبور به دفعات مي‌توانند رفت و آمد نمايند و در اين مورد هر دفعه بايد مورد معاينه گمرك مرزي قرار گرفته و مراتب با قيد تاريخ‌خروج و ورود پشت پروانه ثبت شود.

‌ماده 232 - صدور پروانه خروج موقت وسائط نقليه موتوري و غير موتوري موضوع ماده 231 اين آيين‌نامه موكول به ارائه پروانه شناسايي صادره‌از شهرباني مي‌باشد.

‌ماده 233 - دامهايي كه براي تعليف موقتاً از كشور خارج مي‌شوند مشمول عنوان صادرات موقت بوده و در ورود از پرداخت حقوق گمركي و سود‌بازرگاني و عوارض معاف مي‌باشند. ‌تشريفات خروج و معاودت اين دامها تابع مقررات آيين‌نامه مخصوص تعليف اغنام و احشام مصوب هيأت وزيران مي‌باشد.

‌ماده 234 - كابوتاژ عبارت از حمل كالا از يك نقطه به نقطه ديگر كشور از راه در يا يا رودخانه‌هاي مرزي است و كالايي كه از لحاظ نزديكي راه يا‌رعايت صرفه تجارتي از يك نقطه به نقطه ديگر كشور با عبور از خاك كشور خارج حمل شود نيز مشمول مقررات كابوتاژ مي‌شود و در اين موارد هرگاه‌كالاي كابوتاژي با وسائط نقليه داخلي حمل شود وسيله نقليه نيز تابع تشريفات كالاي كابوتاژي خواهد بود.

‌ماده 235 - خروج كالاي كابوتاژي از خاك كشور و ورود مجدد آن از نقاطي مي‌تواند صورت بگيرد كه در آن نقاط گمرك داير و آن گمرك براي انجام‌تشريفات كابوتاژ مجاز و مفتوح باشد. ‌گمرك‌هاي مجاز براي انجام تشريفات كابوتاژ از طرف اداره كل گمرك تعيين و جهت استحضار عامه آگهي مي‌شود. در موارد استثنايي ممكن است حمل‌كالا به طور كابوتاژ از گمرك خانه‌هاي ديگر نيز اجازه داده شود ليكن اين اجازه فقط از طرف اداره كل گمرك پس از رسيدگي ممكن است صادر گردد.

‌ماده 236 - كالاي كابوتاژي از پرداخت حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض در موقع ورود مجدد معاف است وليكن مشمول پرداخت‌هزينه‌هاي گمركي مذكور در اين آيين‌نامه مي‌باشد.

‌ماده 237 - هر كالايي را كه صدور آن از كشور مجاز است مي‌توان با انجام تشريفات و مقررات مذكور در بخش دوم اين فصل به عنوان كابوتاژ حمل‌نمود ليكن كالايي كه طبق قوانين مخصوص ممنوع‌الصدور است و همچنين كالايي كه صدور آنها به موجب تصويبنامه‌ها يا مقررات ديگر غير مجاز يا‌مشروط باشد براي كابوتاژ قبول نمي‌شود مگر با اجازه مخصوص اداره كل گمرك در هر مورد. اداره كل گمرك مي‌تواند صدور چنين اجازه را در هر مورد‌علاوه بر توديع سپرده مذكور در ماده 242 اين آيين‌نامه به هر گونه قيد و شرط ديگري هم كه مقتضي بداند موكول و مشروط نمايد.

‌ماده 238 - گمرك در هر مورد كه لازم تشخيص دهد مي‌تواند قبول كالايي را براي كابوتاژ به شرط بدرقه تا گمرك مقصد مشروط نمايد در اينگونه‌موارد براي تعيين مأموران و هزينه مسافرت و فوق‌العاده آنها طبق مقررات اين آيين‌نامه رفتار مي‌شود.

‌ماده 239 - كالاي كابوتاژي بايد در مدتي كه از طرف گمرك مبدأ تعيين مي‌شود به گمرك مقصد برسد مدت مزبور را گمرك مبدأ در هر مورد با توجه‌به نوع وسائط نقليه و مسافت و كيفيت راه و كيفيت فصول مختلف سال تشخيص و تعيين مي‌نمايد. ‌علاوه بر مدت مزبور گمرك، مهلت ديگري نيز براي ارائه گواهينامه گمرك مقصد كه حداكثر آن سه ماه از تاريخ صدور گواهينامه مزبور خواهد بود تعيين‌خواهد نمود.

‌ماده 240 - براي كالاي كابوتاژي اظهارنامه روي اوراق چاپي مخصوص در دو نسخه تنظيم و تسليم مي‌شود در اين اظهارنامه بايد تعداد، نوع بسته،‌علامت، شماره وزن با ظرف، نوع كالا، وزن خالص و ارزش كالا و نام گمرك مقصد و راهي كه كالا طي خواهد كرد بدون حك و قلم خوردگي قيد شود.

‌ماده 241 - هرگاه كالاي مورد اظهارنامه از نوع كالايي باشد كه براي صادرات قطعي آنها از كشور قيود و شرايطي طبق قوانين و مقررات مربوط وضع‌شده يا در آتيه وضع شود صاحب كالا يا نماينده او ملزم است كه انجام آن قيود و شرايط را در صورت نرسيدن كالا به مقصد، قبلاً و به نحوي كه مورد‌قبول گمرك باشد تضمين يا تأمين كند.

‌ماده 242 - در مورد كالايي كه صدور آن ممنوع يا غير مجاز و يا مشروط است حمل آن به صورت كابوتاژ فقط با اجازه مخصوص اداره كل گمرك‌مي‌تواند صورت بگيرد. در اين موارد صاحب كالاي كابوتاژي يا نماينده او بايد مبلغي معادل سه برابر بهاي فوب كالا به طور سپرده به گمرك در مقابل‌اخذ قبض رسيد به پردازد و در مواردي كه اداره كل گمرك شرايط ديگري نيز براي حمل آن كالا به طور كابوتاژ مقرر نموده باشد انجام آن شرايط را نيز‌موافق نظر گمرك محل قبلاً تأمين يا تضمين كند.

‌ماده 243 - همين كه ورقه اظهارنامه كابوتاژ تسليم گمرك گرديد از طرف گمرك به معاينه و رسيدگي و ارزيابي كالا و تطبيق مشخصات مشهود با‌مندرجات اظهارنامه اقدام مي‌شود. ‌شرايط قبول اظهارنامه و اصول و تشريفات ارزيابي و وظايف سرويس ارزيابي چه در مورد طرز رسيدگي و معاينه كالاي كابوتاژي و چه در موارد كشف‌اظهار خلاف واقع همان است كه در فصول اول و دوم قسمت چهارم و قسمت تخلفات اين آيين‌نامه مقرر گرديده است.

‌ماده 244 - پس از اختتام عمليات ارزيابي و صدور پروانه كابوتاژ در سه نسخه به هر يك از بسته‌هاي موضوع پروانه كابوتاژ پس از نخ‌كشي يا‌مفتول‌كشي پلمپ گمرك الصاق مي‌گردد و دو نسخه از پروانه كابوتاژ در اختيار صاحب كالا قرار مي‌گيرد.

‌ماده 245 - صاحب كالا كابوتاژي مكلف است پروانه كابوتاژ را در تمام مدت حمل همراه محموله نموده و كالاي كابوتاژي را از راه‌هاي مجاز خارج‌و وارد كند.

‌ماده 246 - در مورد كالاي كابوتاژي كه ممنوع‌الصدور يا غير مجاز و يا مشروط نيست هرگاه سوانحي پيش آيد كه رسيدن محموله را به مقصد در‌مدت اعتباري كه تعيين گرديده است غير ممكن سازد ذينفع مي‌تواند با ذكر علل و موجبات تأخير كتباً از گمرك مبدأ درخواست تمديد مدت به نمايد‌گمرك مبدأ در صورتي كه درخواست مزبور قبل از انقضاء مدت اعتبار رسيده باشد و علل اظهار شده را هم موجه تشخيص دهد مي‌تواند مدت اعتبار را‌تمديد نمايد. ‌هرگاه درخواست تمديد بعد از انقضاء مدت اعتبار پروانه كابوتاژ به گمرك برسد و گمرك مبدأ علل درخواست را موجه تشخيص بدهد با درخواست‌مزبور در مقابل اخذ حداقل جريمه انتظامي موضوع تبصره ذيل ماده 239 اين آيين‌نامه موافقت مي‌نمايد. ‌از هر تمديدي كه گمرك مبدأ با آن موافقت مي‌كند بايد بلافاصله گمرك مقصد را مطلع سازد.

‌ماده 247 - در مورد كالاي كابوتاژي ممنوع‌الصدور و غير مجاز و مشروط اجازه تمديد در هر مورد بايد به اطلاع گمرك مقصد نيز برسد و در صورتي‌كه درخواست تمديد بعد از انقضاء مدت اعتبار پروانه كابوتاژ تسليم شده باشد اداره كل گمرك ضمن موافقت با تمديد ميزان جريمه انتظامي را كه بايد‌اخذ شود نيز تعيين مي‌نمايد.

‌ماده 248 - هرگاه صاحب كالاي كابوتاژي بعد از دريافت پروانه كابوتاژ بخواهد كالاي خود را از گمرك ديگر غير از محلي كه در اظهارنامه خود‌تعيين كرده بوده وارد نمايد در صورتي كه محموله كابوتاژي ممنوع‌الصدور و غير مجاز و مشروط نباشد رييس گمرك مبدأ مي‌تواند چنانچه علل‌درخواست را موجه تشخيص دهد آن را پذيرفته مقصد كالا در پروانه كابوتاژ را اصلاح كند در مورد كالاي كابوتاژي ممنوع‌الصدور و غير مجاز و مشروط‌درخواست تغيير گمرك مقصد جز با اجازه قبلي و كتبي اداره كل گمرك پذيرفته نمي‌شود.

‌ماده 249 - محموله كابوتاژي همين كه به دفتر گمرك مقصد رسيد در صورتي كه مدت اعتبار پروانه كابوتاژ منقضي نشده باشد مأموران گمرك‌مشخصات كالا را با مندرجات پروانه تطبيق و نخ‌كشي بسته‌ها و پلمپ آنها را معاينه مي‌كنند و اگر اختلافي مشاهده نشد ورود كالا را با قيد تاريخ در‌محل مخصوص پروانه كابوتاژ تصديق و امضاء و يك نسخه آن در مقصد نگهداري و نسخه گواهي شده ديگر به صاحب كالا تسليم و كالا در اختيار او‌گذارده مي‌شود.

‌ماده 250 - هر محموله كابوتاژي كه بعد از انقضاء مدت اعتبار پروانه به گمرك مقصد برسد مانند كالاي وارده از خارج تلقي شده و نسبت به آن طبق‌مقررات كالاي وارداتي رفتار مي‌شود مگر اين كه علت تأخير ناشي از اتفاقات قهري (‌فرس ماژور) يا عذر موجهي باشد كه در اين صورت گمرك مقصد‌بايد مراتب را با ارسال مدارك صاحب كالا مبني بر اثبات وجود فرس ماژور يا عذر موجه به اداره كل گمرك گزارش نمايد- اگر اداره كل گمرك دلايل را‌كافي و قانع‌كننده تشخيص دهد اجازه صدور گواهي ورود محموله را به گمرك مقصد خواهد داد و مراتب را به گمرك مبدأ اعلام مي‌نمايد.

‌ماده 251 - هرگاه پلمپ يك يا چند بسته از محموله كابوتاژي شكسته و يا نخ يا مفتول آن پاره شده باشد محتويات بسته يا بسته‌ها به دقت معاينه و‌بازرسي مي‌شود در صورتي كه محتويات آنها با مندرجات پروانه كاملاً مطابق و معلوم گردد كه پلمپ‌ها غير عمد شكسته يا از بين رفته است پروانه را‌گواهي و به صاحب آن تسليم مي‌نمايد. ‌هرگاه پلمپ گمركي شكسته يا محو شده و مشخصات كالاي محتوي بسته مربوط با مندرجات پروانه كابوتاژي مغاير باشد عمل مشمول قسمت‌تخلفات اين آيين‌نامه خواهد بود.

‌ماده 252 - هرگاه در گمرك مقصد مشاهده شود كه تعداد بسته‌هاي يك محموله كابوتاژي زيادتر از تعداد مندرج در پروانه كابوتاژ است مقدار اضافي‌مانند كالاي وارده از خارج تلقي و طبق مقررات مربوط نسبت به آن رفتار مي‌شود و آن مقداري كه مربوط به پروانه كابوتاژ است پس از رسيدگي كامل و‌حصول اطمينان از ارتباط آن به پروانه كابوتاژ به اختيار صاحب كالا گذاشته مي‌شود و گواهي ورود آن مقدار نيز صادر و تسليم مي‌گردد.

‌ماده 253 - هرگاه در گمرك مقصد مشاهده شود كه تعداد بسته‌هاي يك محموله كابوتاژي كمتر از تعداد مندرج در پروانه كابوتاژ است گواهي ورود‌فقط نسبت به مقدار مشهود پس از رسيدگي و احراز ارتباط بسته‌ها به پروانه مربوط صادر و به صاحب كالا تسليم مي‌شود ضمناً گمرك مقصد مكلف‌است مراتب را به گمرك مبدأ اعلام تا طبق تبصره 1 ماده 257 اين آيين‌نامه اقدام نمايد.

‌ماده 254 - هرگاه در گمرك مقصد مشاهده شود كه پلمپ و نخ‌كشي بسته‌ها سالم و مشخصات كالا نيز از حيث نوع كالا با مندرجات پروانه كابوتاژ‌مطابق است ولي فقط در وزن كالا (‌اعم از با ظرف يا خالص) اختلافي موجود است در اين صورت هرگاه آن اختلاف در مورد كالاي جاذب رطوبت(‌مانند نمك و نظاير آن) بيش از پنج درصد و در مورد كالاي ديگر بيش از سه درصد نباشد آن اختلاف مورد اغماض قرار مي‌گيرد ولي اگر اختلاف بيش‌از ميزان‌هاي مذكور باشد مقدار اضافي مانند كالاي وارده محسوب خواهد شد و در مورد مقدار كسري مراتب به گمرك مبدأ اعلام مي‌گردد تا طبق‌مقررات مربوط به كسر تخليه مذكور در ماده 264 اين آيين‌نامه اقدام نمايد.

‌ماده 255 - صاحب كالاي كابوتاژي گواهينامه ورود مجدد كالا را كه از طرف گمرك مقصد صادر گرديده به گمرك مبدأ جهت استرداد سپرده يا ابطال‌تعهدات ديگر خود اگر داده باشد تسليم مي‌نمايد. رييس گمرك مبدأ در صورتي كه گواهينامه ورود از ورود كالا به گمرك مقصد در مدت اعتبار تعيين‌شده حكايت نمايد سپرده را مسترد و چنانچه صاحب كالا تعهدات ديگري هم به موجب ماده 241 اين آيين‌نامه سپرده باشد آنها را نيز پس از ابطال در‌حضور صاحب كالا به سوش پروانه ضميمه و بايگاني مي‌نمايد.

‌ماده 256 - هرگاه مدت اعتبار پروانه كابوتاژ براي رسيدن كالا به گمرك مقصد منقضي و تا سه ماه بعد از انقضاء آن از طرف صاحب كالا گواهينامه‌گمرك مقصد مبني بر ورود كالا ارائه نشود آن كالا مانند كالاي نرسيده به مقصد تلقي و به نحو زير عمل مي‌شود:

‌ماده 257 - در مواردي كه كالاي كابوتاژي به وسيله كشتيها داراي سرويس منظم كشتيراني حمل شود اداره گمرك مي‌تواند جز در مورد كالاي‌ممنوع‌الصدور بدون رعايت مقررات مواد 241 و 242 اين آيين‌نامه اجازه كابوتاژ داده و همچنين به جاي وجه‌الضمان نقدي يا ضمانت بانكي تعهد كتبي‌دريافت كند.

‌ماده 258 - در مورد كالاي مجاز محصول يا مصنوع داخلي كه به طور كابوتاژ حمل مي‌شود و بهاي تمامي يك محموله بيش از پنجاه هزار ريال‌نباشد رييس گمرك مي‌تواند بدون رعايت مقررات مواد 241 و 242 اين آيين‌نامه اجازه كابوتاژ داده و همچنين به جاي وجه‌الضمان نقدي يا ضمانت‌بانكي تعهد كتبي دريافت كند.

‌ماده 259 - اداره كل گمرك مجاز است در مواردي كه محرز شود كالاي كابوتاژي در اثناي حمل در دريا يا رودخانه مرزي غرق شده آن را رسيده به‌مقصد تلقي و علاوه بر دستور استرداد سپرده از تعقيب موضوع نيز خودداري نمايد.

‌ماده 260 - در هر يك از گمركخانه‌هاي مبدأ و مقصد بايد دفترهاي مخصوصي شماره‌گذاري و پلمپ شده وسيله گمرك براي ثبت خروج و ورود‌كالاي كابوتاژي نگاهداري شود طرز ثبت و نگاهداري اين دفترها از طرف اداره كل گمرك تعيين و ابلاغ مي‌شود.

‌ماده 261 - گمرك مبدأ موظف است بلافاصله پس از صدور پروانه كابوتاژ مراتب را به گمرك مقصد اعلام و همچنين گمرك مقصد موظف است‌پس از وصول كالا چگونگي ورود كالا و تاريخ ورود آن را با قيد شماره و تاريخ گواهينامه ورود به گمرك مبدأ اطلاع دهد.

‌قسمت ششم - تخلف از مقررات گمركي

‌ماده 262 (منسوخه 11ˏ08ˏ1379) - توقف وسائط نقليه خالي اعم از آبي، هوايي، زميني در لنگرگاه‌ها و فرودگاه‌ها و راه‌هاي غير مجاز همچنين حركت بدون اجازه آنها‌مستوجب پرداخت جريمه انتظامي از يكصد هزار ريال تا يك ميليون ريال با توجه به اوضاع و احوال و به تشخيص رييس گمرك مي‌باشد مگر اين كه معلوم گردد اين‌اقدام در اثر علل قهري يا اضطراري (‌فرس ماژور) بوده است.

‌ماده 263 - اقدام به تخليه و بارگيري هر نوع كالا در نقاط مجاز قبل از انجام تشريفات گمركي مقرر در فصول اول و دوم و سوم از قسمت دوم اين‌آيين‌نامه قاچاق مي‌باشد مگر آن كه كالا مجاز بوده و از حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض بخشوده باشد.

‌ماده 264 - در مورد كسر تخليه كشتيهاي اقيانوس‌پيما در صورتي كه اسناد و مدارك حاكي از تخليه كالا در بنادر بين راه و يا عدم حمل كالا از مبدأ‌ ارائه نشود گواهينامه كسري كه از طرف مؤسسه كشتيراني براي صاحب كالا صادر و به موجب آن خسارات قابل پرداخت باشد مدارك قابل قبول به‌ مفهوم ماده 28 قانون امور گمركي تلقي خواهد شد.

‌ماده 265 (منسوخه 11ˏ08ˏ1379) - هرگاه كسي كالايي را كه ورود آن به كشور مجاز و از حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض بخشوده است جز از راه‌هاي مجاز از ساير‌راه‌ها بدون كسب اجازه قبلي گمرك وارد نمايد عمل او تخلف از مقررات گمركي محسوب و از متخلف جريمه انتظامي از يكصد هزار ريال تا يك ميليون ريال بر حسب‌مورد به تشخيص رييس گمرك دريافت مي‌شود. در مورد كالاي مجاز و بخشوده از پرداخت حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض كه مستلزم انجام‌مقررات خاص مي‌باشد و بدون كسب اجازه قبلي گمرك جز از راه‌هاي مجاز از ساير راه‌ها صادر شود نيز به همين نحو عمل مي‌شود.

‌ماده 266 - هرگاه كالاي مجاز و وسائط نقليه كه به عنوان ترانزيت خارجي يا ورود موقت اظهار شده است در مهلتي كه در پروانه گمركي تعيين يا‌تمديد گرديده از كشور خارج نگردد حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارضي كه قبلاً به عنوان سپرده دريافت گرديده با صدور پروانه گمركي به درآمد‌قطعي دولت منظور مي‌گردد و چنانچه براي كالا و وسائط نقليه مزبور كه از كشور خارج نشده اسناد خلاف واقع مبني بر خارج كردن آن ارائه شود مورد‌طبق مفاد بند 2 ماده 29 قانون امور گمركي مشمول مقررات قاچاق خواهد بود.

‌ماده 267 (منسوخه 11ˏ08ˏ1379) - هرگاه در اظهارنامه‌هايي كه براي ترخيص كالا تسليم گمرك مي‌شود مشخصات كالا برخلاف واقع اظهار شده باشد ولي اين خلاف اظهار‌متضمن زيان مالي دولت نبوده و كشف آن مستلزم اخذ تفاوت نباشد با اجازه كتبي رييس گمرك محل اظهارنامه تسليمي پس از اخذ جريمه انتظامي از‌ده هزار تا پنجاه هزار ريال به تشخيص رييس گمرك محل اصلاح خواهد شد.

‌ماده 268 - در اظهارنامه تسليمي به گمرك (‌ورود قطعي، ورود موقت، مرجوعي، ترانزيت خارجي، ترانزيت داخلي) هر نوع اظهار خلاف واقع كه‌متضمن زيان مالي دولت بوده و كشف خلاف مستلزم اخذ تفاوت حقوق گمركي و سود بازرگاني و هزينه‌هاي گمركي و عوارض باشد در صورتي كه‌خلاف مذكور بر اثر انجام تشريفات گمركي پيش از خروج كالا از گمرك كشف گردد به حسب موارد به شرح زير عمل مي‌شود:

كشف هر نوع خلاف قبل و يا بعد از ترخيص و خروج كالا از گمرك كه متضمن زيان مالي دولت بوده و مستلزم اخذ تفاوت حقوق‌ گمركي و يا سود بازرگاني، يا عوارض، يا هزينه و يا هر نوع حقوق ديگر باشد جريمه متعلقه حسب مورد طبق ملحقات ذيل ماده 268 آئيننامه اجرائي ‌قانون امور گمركي بايد وصول گردد.

‌ماده 269 - هرگاه تخلفات مذكور در ماده 268 اين آيين‌نامه به استثناء بند ب و تبصره ذيل بند ج آن (‌كه در هر حال مشمول مقررات قاچاق‌مي‌باشد) توأم با ابراز اسناد يا صورت حساب (‌فاكتور) نادرست باشد و اين عمل بر اثر انجام تشريفات گمركي يا به هر ترتيب ديگري پيش از خروج كالا‌يا بعد از خروج كالا از گمرك كشف شود علاوه بر تعقيبي كه ممكن است طبق مواد مربوط قانون مجازات عمومي به عمل آيد از مرتكب علاوه بر اصل‌تفاوت از پنجاه درصد تا يك برابر آن نيز به تشخيص رييس گمرك با توجه به اوضاع و احوال به عنوان جريمه دريافت مي‌گردد.

‌ماده 270 (منسوخه 11ˏ08ˏ1379) - وسائط نقليه‌اي كه به استناد جواز عبور بين‌المللي موضوع ماده 193 اين آيين‌نامه و يا پروانه ترانزيت وارد مي‌شود دارندگان آن مكلفند‌وسائط نقليه خود را در موعد مقرر كه از طرف گمرك تعيين مي‌شود از كشور خارج يا تشريفات گمركي آن را از انجام دهند در غير اين صورت و بدون‌عذر موجه مورد قبول كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي براي هر روز تأخير مبلغ حداقل ده هزار (000 10) ريال و حداكثر پنجاه‌هزار (000 50) ريال به عنوان جريمه از آنان دريافت خواهد شد.

‌ماده 271 - مرتكبين تخلف از مقررات گمركي كه جريمه از آنها دريافت مي‌شود هرگاه نسبت به اصل جريمه يا ميزان آن كه از طرف رييس گمرك‌محل تعيين گرديده اعتراض داشته باشند مي‌توانند پس از توديع يا تأمين آن در گمرك محل اعتراضنامه خود را با دلائل و مدارك اعتراض به رييس‌گمرك محل به منظور ارجاع آن به كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي تسليم نمايند. ‌رييس گمرك محل موظف است آن را با پرونده كامل محلي و اظهار نظر و با تأييد اين كه جريمه توديع يا تأمين شده است ضمن گزارش جامعي به اداره‌مركزي با اولين وسيله ارسال دارد، اداره كل گمرك موضوع را به كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي كه تنها مرجع صلاحيتدار رسيدگي به اين قبيل‌اختلافات است احاله خواهد نمود.

‌ماده 272 - در مواردي كه بر اساس ماده 31 قانون امور گمركي از طرف صاحب كالا تقاضاي ارجاع پرونده به اداره كل گمرك يا به كميسيون رسيدگي‌به اختلافات گمركي مي‌شود اداره گمرك محل مكلف است دو نمونه از كالايي كه ممنوعيت آن مورد اعتراض است با حضور صاحب كالا يا نماينده‌قانوني او از كالاي موجود برداشته و هر دو نمونه را با پلمپ يا لاك و مهر گمرك و صاحب كالا يا نماينده قانوني او مهر نموده يك نمونه را به اداره كل‌گمرك ارسال و نمونه ديگر را در گمرك محل نگاهداري نمايد و هرگاه كالاي مزبور نوعاً طوري باشد كه نمونه‌برداري از آن غير ممكن و يا براي رسيدگي‌در مركز غير كافي باشد ممكن است كاتالوك يا تصوير و يا تمام كالا به هزينه صاحب كالا يا نماينده قانوني او از طرف گمرك محل به عنوان اداره كل‌گمرك فرستاده شود.

‌ماده 273 - اداره كل گمرك پس از وصول نامه اعتراضيه صاحب كالا و سوابق امر و نمونه كالاي مورد اختلاف خارج از نوبت به موضوع رسيدگي و‌نتيجه را به گمرك محل و ذينفع اعلام مي‌دارد در صورتي كه نتيجه رسيدگي مبني بر مجاز بودن كالا باشد گمرك محل آن را با انجام تشريفات مربوط‌ترخيص مي‌نمايد، ولي اگر ممنوع يا غير مجاز تشخيص شود ابتداي سه ماه مهلت مذكور در ماده 31 قانون امور گمركي جهت اعاده كالا از تاريخ ابلاغ‌نظر اداره كل گمرك خواهد بود.

‌ماده 274 - در مواردي كه در اثر اظهار خلاف واقع طبق مقررات اين فصل جريمه به كالايي تعلق مي‌گيرد ولي مورد از مواردي باشد كه كالا ضبط‌نمي‌شود و صاحب كالا از ترخيص و بيرون بردن آن از گمرك خودداري نمايد در اين صورت پس از انقضاي حداقل چهار ماه از تاريخ ورود كالا، گمرك‌بدون رعايت اخطار و آگهي آن را طبق ضوابط ماده 25 قانون امور گمركي به فروش رسانده و علاوه بر وجوهي كه طبق مقررات بايد دريافت شود مبلغ‌جريمه متعلق نيز از حاصل فروش برداشت مي‌شود.

‌ماده 275 - مرور زمان تعقيب تخلفات گمركي توأم با ابراز اسناد نادرست يك سال از تاريخ خروج كالا از گمرك خواهد بود (‌تبصره ذيل ماده 27‌قانون امور گمركي).

‌ماده 276 - در مواردي كه اداره گمرك حق به عين كالا دارد و به عين كالا دسترسي نباشد بهاي كالا (‌ثمن) عبارت است از بهاي عمده‌فروشي همان‌كالا در نزديكترين بازار داخلي و در ساير موارد (‌براي تعيين جريمه و غيره) منظور از بها قيمت سيف كالا است كه طبق مواد 10 و 11 قانون امور گمركي‌تعيين خواهد شد.

‌ماده 277 - اداره كل گمرك مجاز است جريمه‌هاي دريافتي موضوع مواد اين قسمت قاچاقهاي مكشوفه و حاصل فروش كالايي را كه به عنوان‌قاچاق يا ضبط (‌به استثناي حاصل فروش‌هاي موضوع ماده 81 اين آيين‌نامه كه كلاً به درآمد متفرقه منظور مي‌شود) تحصيل مي‌كند به شرح زير واريز‌نمايد:

‌ماده 278 - كالايي را كه به عنوان قاچاق گمركي توقيف مي‌شود اعم از اين كه كشف قاچاق در محوطه گمرك يا در خارج صورت بگيرد كاشفين بايد‌بلافاصله به انبار گمرك تحويل داده رسيد بگيرند و مراتب را در صورت مجلس قيد كنند. ‌در مواردي كه كالاي قاچاق در خارج از محوطه گمرك كشف مي‌گردد و به حسب اقتضاي زمان و مكان و يا به علل موجه ديگري حمل فوري كالا به‌گمرك مقدور نباشد كاشفين مكلفند كالا را با صورت‌برداري از مشخصات آن در تحويل شخص يا بنگاهي كه مقتضي و محل اطمينان باشد پس از الصاق‌پلمپ يا لاك و مهر كردن بسته‌ها و مدخل محلي كه كالا در آنجا نگاهداري مي‌شود قرار دهند و مراتب را در صورت مجلس مشروحاً و با ذكر علت و‌تعيين تعداد پلمپ يا لاك و مهر قيد و يك نسخه از رسيدي را كه از شخص يا بنگاه مزبور بايد دريافت دارند به صورتمجلس ضميمه نمايند.

‌ماده 279 - اقدام به حك و اصلاح در صورتمجلس كشف و ضبط و حذف يا الحاق نام شخص يا اشخاص ديگري در آن به عنوان مخبر و كاشف يا‌مأمور انتظامي و تغيير دادن در مندرجات آن ممنوع است و مرتكب در صورت وجود سوء نيت به عنوان جعل و تزوير در اسناد دولتي مورد تعقيب قرار‌خواهد گرفت. ‌هرگاه جعل و تزوير مزبور متضمن جرم ديگري نيز بوده باشد مرتكب براي آن جرم نيز طبق مقررات قوانين مربوط مورد تعقيب واقع خواهد شد.

‌ماده 280 - اسناد مثبته گمركي كه در موارد سوء ظن قاچاق ممكن است به آن استناد نمود عبارت است از پروانه ورود گمركي، پته مسافري، قبض‌سپرده كه به موجب آن كالا مرخص شده، قبض خريد كالا از گمرك، پته عبور داخلي، پروانه ترانزيت خارجي، پروانه كابوتاژ، پروانه كالاي مرجوعي،‌پروانه ورود موقت، پروانه صدور موقت مشروط بر اين كه مشخصات مذكور در اين اسناد با مشخصات كالا از هر حيث تطبيق نمايد و فاصله بين تاريخ‌صدور سند و تاريخ كشف كالا با توجه به نوع كالا و نحوه مصرف آن متناسب باشد.