آيين‌نامه اجرايي قانون امور گمركي

‌ماده 281 - در مورد تخلف از مقررات گمركي مأموران كشف تخلف مكلفند در صورت احراز تخلف بلافاصله صورتمجلس كشف تخلف را روي‌اوراق چاپي مخصوص اين كار تنظيم و امضاء نموده به متخلف ارائه دهند تا اگر توضيحاتي راجع به توجيه تخلف و علل وقوع آن داشته باشد در ستون‌مخصوص نوشته و امضاء نمايد و سپس مأموران كشف ستون مخصوص (‌گزارش كاشفين) را تكميل و با قيد تاريخ امضاء نموده بلافاصله به منظور‌تعيين جريمه به رييس گمرك محل تسليم نمايند. ‌تأخير در تنظيم صورتمجلس كشف تخلف در حكم تأخير با سوء نيت در انجام وظيفه است.

‌ماده 282 - در مقابل مبلغ جرائمي كه به تشخيص و تعيين رييس گمرك محل از متخلفين وصول مي‌شود بايد بلافاصله قبض رسمي صادر و به‌پرداخت‌كننده تسليم گردد.

‌ماده 283 - ابلاغ هر نوع صورتمجلس مبني بر ضبط يا توقيف كالا يا صورتمجلس كشف تخلف به كسي كه به وكالت از طرف صاحب كالا‌اظهارنامه به گمرك تسليم نموده و تنظيم صورتمجلس بر اثر رسيدگي به آن اظهارنامه صورت گرفته است به منزله ابلاغ آن به شخص صاحب كالا است‌و اعتراض وكيل يا نماينده مزبور به جاي اعتراض صاحب كالا قبول مي‌شود.

‌ماده 284 - در مورد كالايي كه به ضبط قطعي دولت در مي‌آيد چنانچه از نوع كالاي موضوع ماده 88 اين آيين‌نامه باشد با آن طبق ماده مزبور و الا‌طبق تبصره 1 ماده 79 اين آيين‌نامه عمل مي‌شود.

‌ماده 285 - كالاي مربوط به هر يك از صورتمجلس‌هاي ضبط قاچاق و به استثناي آنچه در فروشگاه‌هاي دولتي يا تعاوني فروخته مي‌شود بايد‌جداگانه و مستقلاً به معرض حراج يا مزايده كتبي گذاشته شود در مواردي كه مقدار كالاي ضبطي يك صورت مجلس زياد و قابل توجه باشد گمرك‌مي‌تواند آن را به دفعات در معرض حراج يا مزايده قرار دهد. ولي براي هر مقدار از آن كه در يك دفعه فروخته مي‌شود تنظيم صورت مجلس جداگانه‌الزامي است.

‌ماده 286 - در مورد فروش كالاي ضبطي علاوه بر مواد مشروحه بالا تشريفات مربوط به فروش كالاي متروكه كه در فصل 4 از قسمت سوم اين‌آيين‌نامه مقرر است نيز بايد رعايت شود.

‌قسمت هفتم - اختلافات گمركي و مرجع رسيدگي

‌ماده 287 - منظور از سند ترخيص مندرج در ماده 16 قانون امور گمركي هر سند گمركي است كه تمام يا قسمتي از حقوق گمركي و سود بازرگاني و‌هزينه‌هاي گمركي و عوارض كالايي به موجب آن دريافت شده باشد و تاريخ صدور سند مزبور مبدأ مهلت چهارماهه خواهد بود، روز صدور سند و روز‌ابلاغ كسر دريافتي يا تقاضاي استرداد اضافه دريافتي جزء مهلت مزبور محسوب نمي‌شود. تاريخ صدور سند ترخيص روزي است كه سند به امضاء‌رييس گمرك يا نماينده او رسيده باشد.

‌ماده 288 - طرف اداره گمرك خواه براي مطالعه كسر دريافتي و يا براي استرداد اضافه دريافتي هر شخص حقيقي يا حقوقي است كه سند وصول‌گمركي به نام او صادر شده و هم او پرداخت‌كننده شناخته مي‌شود.

‌ماده 289 - به درخواست‌هاي رد اضافه دريافتي كه بعد از خروج كالا از گمرك ادعا شود وقتي ترتيب اثر داده مي‌شود كه داراي شرايط زير باشد:

‌ماده 290 - گمرك خانه‌اي كه درخواست رد اضافه دريافتي به آنجا تسليم گرديده موظف است به مجرد وصول درخواست موضوع را رسيدگي و در‌صورتي كه موضوع اضافه دريافتي و ميزان آن را محرز ديد پس از تكميل اوراق استرداد اضافه دريافتي را از محل درآمد جاري مسترد نمايد و در‌صورتي كه درآمد جاري گمرك مربوط تكافوي استرداد اضافه دريافتي را ننمايد پرداخت آن را از اداره كل گمرك درخواست كند.

‌ماده 291 - اداره گمرك موظف است پس از استرداد اضافه دريافتي مراتب را با قيد ميزان و تاريخ رد آن در متن يا ظهر سند ترخيص و اظهارنامه‌نوشته و پس از مهر كردن سند ترخيص را به پرداخت‌كننده تسليم نمايد.

‌ماده 292 - مبلغ اضافه دريافتي بايد به شخص پرداخت‌كننده مسترد شود و اگر پرداخت‌كننده براي دريافت آن وكيلي تعيين نموده باشد پرداخت‌وجه به وكيل مزبور به شرطي صورت مي‌گيرد كه وكالتنامه رسمي در دست داشته و مخصوصاً حق دريافت وجه از گمرك در وكالتنامه به صراحت قيد و‌يك نسخه مصدق از وكالتنامه به گمرك تسليم و ضميمه اوراق شده باشد.

‌ماده 293 - هرگاه درخواست استرداد اضافه دريافتي به جاي اداره گمرك مربوط به اداره كل گمرك تسليم شود اداره كل گمرك مي‌تواند در صورتي‌كه درخواست حاوي تمام شرايط مذكور در ماده 289 اين آيين‌نامه باشد آن را قبول و در دفتر انديكاتور ثبت كرده رسيد كتبي به متقاضي بدهد و سپس‌نسخه‌هاي درخواست را با ضمائم آن به گمركي كه سند ترخيص از آنجا صادر گرديده است براي رسيدگي و انجام تشريفات بفرستد.

‌ماده 294 - هرگاه تقاضاي رد اضافه دريافتي قبل از خروج كالا از گمرك تسليم گردد گمرك محل مي‌تواند موضوع را رسيدگي و در صورتي كه وجود‌اضافه دريافتي محرز و مسلم گردد رأساً با صدور حكم دستور استرداد را صادر نمايد. مراتب در اظهارنامه و نسخ پروانه و دفاتر محاسباتي و صندوق‌منعكس و امضاء مي‌شود.

‌ماده 295 - كسر دريافتيهاي مكشوفه را اداره گمرك وقتي مي‌تواند مطالبه نمايد كه:

‌ماده 296 - اشخاصي كه اداره گمرك از آنها كسر دريافتي مطالبه مي‌نمايد در صورت عدم اعتراض ظرف 30‌روز مكلفند مبلغ مورد مطالبه را در‌مقابل اخذ رسيد به گمرك به پردازند و هرگاه در پرداخت يا تأمين آن در مدت مزبور اقدام نشود اداره گمرك به وسيله عمليات اجرايي به وصول آن اقدام‌خواهد كرد.

‌ماده 297 - شخصي كه كسر دريافتي از او مطالبه مي‌شود هرگاه اعتراضي داشته باشد مي‌تواند در مدت سي روز از تاريخ ابلاغ مطالبه‌نامه دلائل‌اعتراض خود را كتباً به گمرك اعلام دارد در اين صورت اداره گمرك به اعتراض واصله دقيقاً رسيدگي مي‌نمايد و در مواردي كه اعتراض مزبور موجه‌شناخته شود از ادامه مطالبه خودداري وگرنه دليل رد اعتراض را به بدهكار ابلاغ و پرداخت وجه را مطالبه مي‌نمايد چنانچه بدهكار بعد از ابلاغ ثانوي تا‌يك هفته وجه مورد مطالبه را نپرداخت و يا در مدت مذكور تقاضاي ارجاع امر را به كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي ننمود عمليات اجرايي‌شروع و اگر اعتراض به مطالبه بعد از انقضاء سي روز و شروع عمليات اجرايي برسد رسيدگي موضوع موكول به پرداخت يا تأمين مبلغ مورد مطالبه‌خواهد بود. در صورت ارجاع پرونده به كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي شروع عمليات اجرايي موكول به ابلاغ رأي قطعي كميسيون و عدم‌پرداخت وجه مورد مطالبه در مهلت يك هفته از تاريخ ابلاغ رأي خواهد بود.

‌ماده 298 - اداره كل گمرك مكلف است كليه اظهارنامه‌ها و اسناد گمركي مربوط به ترخيص كالا را از نظر رسيدگي به اين كه حقوق گمركي و سود‌بازرگاني و هزينه‌هاي گمركي و عوارض متعلق آنها صحيحاً و كاملاً طبق مقررات به عمل آمده است در مركز يا محل ترخيص كالا مورد رسيدگي قرار‌دهد.

‌ماده 299 - گمرك شهرستانها موظفند در صورت ارسال اظهارنامه‌ها و اوراق به اداره كل گمرك ترتيب كار را طوري بدهند كه اسناد مزبور به موقع‌لازم رسيده و براي كشف كسر دريافتيهاي احتمالي و اقدام به مطالبه آن و كشف تخلفات مأموران قبل از انقضاء چهار ماه مهلت قانوني فرصت و مجال‌كافي باقي باشد.

‌ماده 300 - هر گونه كسر دريافتي كه بر اثر رسيدگي به اظهارنامه‌ها و اسناد مربوط كشف مي‌شود بلافاصله با رعايت شرايط مقررات بخش سوم اين‌قسمت مطالبه و وصول مي‌شود و هر گونه تخلفي نيز كشف گرديد بلافاصله بايد به رييس كل گمرك گزارش شود.

‌ماده 301 - كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي داراي هفت نفر عضو اصلي و پنج نفر عضو علي‌البدل مي‌باشد كه پنج نفر از اعضاي اصلي و‌پنج نفر علي‌البدل به انتخاب رييس كل گمرك از كارمندان بصير و مطلع به امور گمركي و يك نفر عضو اصلي از كارمندان بصير و مطلع وزارت دارايي و‌يك نفر عضو اصلي از كارمندان بصير و مطلع وزارت اقتصاد به انتخاب وزراي مربوط به موجب احكام رسمي اداري براي مدت دو سال تعيين مي‌شود. ‌اعضاي كميسيون را در مدت مذكور نمي‌توان تغيير داد مگر در صورت استعفاء يا انتقال به نقاط خارج از مركز يا محكوميت اداري يا كيفري.

‌ماده 302 - از بين كارمندان اصلي كميسيون يك نفر رييس و يك نفر نايب رييس در اولين جلسه كميسيون با رأي مخفي انتخاب مي‌شود و نسبت‌به هر دو از طرف رييس كل گمرك حكم انتصاب صادر مي‌شود.

‌ماده 303 - يك نفر از كارمندان گمرك به موجب حكم اداري به سمت منشي كميسيون تعيين مي‌گردد منشي كميسيون ممكن است از ميان اعضاء‌علي‌البدل كميسيون نيز انتخاب شود.

‌ماده 304 - در صورت تراكم و كثرت كار رييس كميسيون مي‌تواند از بين اعضاء اصلي و علي‌البدل كميسيون اضافي تحت نظر خود يا نايب رييس‌كميسيون تشكيل دهد.

‌ماده 305 - وظائف كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي به شرح زير است:

‌ماده 306 - رأي و تشخيص كميسيون در موارد مشمول دو بند الف و ج از ماده 305 اين آيين‌نامه اعم از اين كه به اكثريت يا به اتفاق آراء صادر شده‌باشد هرگاه مابه‌التفاوت موضوع اختلاف دويست و پنجاه هزار ريال يا كمتر باشد قاطع خواهد بود. ليكن در موارد مشمول بندهاي ب و د از ماده مزبور‌به استثناي مورد مشمول تبصره 3 ماده 99 اين آيين‌نامه نظري كه كميسيون اظهار مي‌كند نظر مشورتي خواهد بود.

‌ماده 307 - كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي در هر هفته لااقل بايد پنج جلسه عادي داشته باشد.

‌ماده 308 - كميسيون مي‌تواند طبق دعوت رييس كل گمرك يا شخصي كه از طرف رييس كل گمرك كتباً تعيين مي‌شود براي رسيدگي به موضوع‌خاص و فوري كه صلاحيت رسيدگي به آن را داشته باشد جلسه خارج از نوبت تشكيل دهد.

‌ماده 309 - هر يك از اعضاء كميسيون اعم از اصلي و علي‌البدل كه سه جلسه متوالي بدون عذر موجه غايب باشد از عضويت كميسيون رسيدگي به‌اختلافات گمركي بركنار مي‌شود.

‌ماده 310 - پرونده‌هايي كه به كميسيون ارجاع مي‌شود بايد گزارش مشروح اداره مربوط ضميمه آن باشد و اگر ارجاع پرونده در اثر تقاضاي مؤدي به‌عمل آيد بايد تقاضانامه او كه حاكي از موارد شكايت و دلائل اعتراض باشد نيز ضميمه گردد و اداره مربوط مكلف است نسبت به موارد شكايت و‌دلائل اعتراض مؤدي ضمن گزارش خود مشروحاً اظهار نظر نمايد. ‌ادارات گمرك تقاضاي نمايندگان اشخاص را در مورد ارجاع اختلاف به كميسيون در صورتي مي‌توانند بپذيرند كه ضمن وكالتنامه رسمي آنها حق‌شكايت و تقاضاي ارجاع به كميسيون نيز منظور شده باشد.

‌ماده 311 - پس از وصول پرونده به كميسيون منشي كميسيون موظف است آنها را در دفتر مخصوص ثبت و با رعايت نوبت در كميسيون مطرح‌نمايد.

‌ماده 312 - مذاكرات كميسيون در موقعي شروع مي‌گردد كه حداقل چهار نفر از اعضاء در جلسه حاضر باشند ولي اقدام به اخذ رأي فقط در موقعي‌صورت مي‌گيرد كه حداقل پنج نفر از اعضاء در جلسه حضور داشته باشند.

‌ماده 313 - پرونده‌هاي ارجاعي به كميسيون بايد به ترتيب نوبت و با رعايت تاريخ تسليم آنها مورد رسيدگي قرار گرفته رأي و تصميم كميسيون‌اعلام گردد. ‌در كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي دفتري به نام دفتر ثبت خلاصه مذاكرات نگاهداري مي‌شود تنظيم و نگاهداري اين دفتر به عهده منشي‌كميسيون مي‌باشد همين كه رسميت جلسه اعلام شد منشي كميسيون در همان جلسه در دفتر مذكور شماره جلسه و تاريخ روز و ساعت شروع‌مذاكرات را با ذكر اسامي اعضاء حاضر در جلسه قيد و شماره و نوبت هر پرونده را كه مطرح مي‌شود نوشته و سپس مذاكراتي را كه در مورد آن پرونده‌صورت مي‌گيرد به طور اختصار در دفتر منعكس و خلاصه رأي را كه كميسيون مي‌دهد از روي ورقه چاپي مخصوص به دفتر مزبور نقل مي‌نمايد.

‌ماده 314 - كفايت مذاكرات در موضوع هر پرونده كه مطرح است به محض اين كه از طرف يكي از اعضاء پيشنهاد شد مورد اخذ رأي قرار مي‌گيرد و‌در صورت تصويب كفايت شور و مذاكره بلافاصله نسبت به اصل موضوع اخذ رأي به عمل مي‌آيد و رأي صادره در ورقه چاپي مخصوص منعكس و از‌طرف حاضرين جلسه اعم از موافق و مخالف امضاء مي‌شود.

‌ماده 315 - هرگاه در موضوعي به علت غيبت بعضي از اعضاء اكثريت لازم حاصل نگردد و دسترسي فوري به اعضاء علي‌البدل براي دعوت آنان به‌جاي اعضاء غايب ميسر نگردد آن موضوع در اولين جلسه عادي يا خارج از نوبت بعدي مجدداً مطرح و مورد رسيدگي و اخذ رأي قرار مي‌گيرد.

‌ماده 316 - كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي موظف است براي تشخيص طبقه‌بندي كالا در مواردي كه ابهام وجود داشته باشد متن‌نمانكلاتور بروكسل و يادداشتهاي توضيحي آن و همچنين آراء صادره از شوراي همكاريهاي گمركي بروكسل را در مورد طبقه‌بندي كالاي مشابه ملاك‌رأي و تشخيص خود قرار دهد در چنين مواردي لازم است در اوراق رأي صادره به منابع مزبور اشاره شود.

‌ماده 317 - كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي مي‌تواند:

‌ماده 318 - پرونده‌هايي كه به طور ناقص به كميسيون مي‌رسد پس از طرح در جلسه و حصول اطلاع از نواقص آن عيناً با بيان موارد نقص به اداره‌مربوط جهت رفع نواقص مسترد مي‌شود.

‌ماده 319 - پس از اين كه نظر نهايي كميسيون در مورد هر پرونده صادر گرديد منشي كميسيون پرونده را با اصل ورقه رأي بعد از ثبت آن در دفتر عيناً‌به اداره مربوط مسترد مي‌سازد.

‌ماده 320 - كميسيون تجديد نظر داراي پنج نفر عضو خواهد بود و تشكيل مي‌شود از رييس كل ديوان محاسبات و رييس يا يكي از معاونان كل‌گمرك، يكي از قضات عالي رتبه دادگستري به انتخاب وزير دادگستري و يكي از اعضاء عاليرتبه وزارت اقتصاد به انتخاب وزير اقتصاد و يك نفر از‌اعضاء هيأت‌رييسه اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران به انتخاب رييس اتاق. ‌كميسيون تجديد نظر وقتي مي‌تواند به پرونده‌اي رسيدگي نمايد كه:

‌ماده 321 - طرز ارجاع پرونده به كميسيون تجديد نظر و نحوه تشكيل و رسيدگي به شرحي است كه در بخش چهارم اين فصل به استثناي مواد 312‌و 315 اين آيين‌نامه ذكر گرديده است و تعداد جلسات كميسيون حداقل دو مرتبه در هر هفته خواهد بود.

‌ماده 322 - رسيدگي به اختلافات ناشي از اجراي بندهاي الف و ج ماده 305 اين آيين‌نامه بايد با حضور مؤدي يا نماينده قانوني او صورت گيرد و‌براي انجام اين امر كميسيون بايد وقت تعيين شده را به ذينفع ابلاغ نمايد و عدم حضور ذينفع يا نماينده قانوني او بدون عذر موجه در جلسه تعيين شده‌مانع از رسيدگي كميسيون نخواهد بود.

‌ماده 323 - در موارد رسيدگي به اختلافات طبقه‌بندي و تعيين شماره تعرفه در صورتي كه كميسيون لازم بداند مي‌تواند يكي از اعضاي كميسيون‌رسيدگي به اختلافات گمركي را به معرفي رييس كل گمرك به منظور تشريح دلائلي كه منجر به صدور رأي كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي شده‌است به طور مشورتي در جلسات كميسيون تجديد نظر شركت دهد.

‌ماده 324 - محل انعقاد كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي و كميسيون تجديد نظر در اداره كل گمرك خواهد بود.

‌ماده 325 - هرگاه آراء قطعي صادره از كميسيونهاي رسيدگي به اختلافات گمركي و تجديد نظر مربوط به طبقه‌بندي و تعيين شماره تعرفه كالايي‌باشد مادام كه با صدور رأي مغاير نقض نشده است در موارد مشابه نيز قابل تسري بوده و هر كالاي مثل يا مشابهي كه از تاريخ ترخيص آن چهار ماه تمام‌نگذشته باشد مشمول آراء مزبور خواهد بود.

‌ماده 326 - در صورتي كه آراء قطعي صادره از كميسيونهاي موضوع ماده 325 اين آيين‌نامه با صدور رأي مغاير در مورد ديگر نقض شده باشد به‌شرح زير عمل مي‌شود:

‌ماده 327 - رييس اداره مربوط به مجرد اين كه پرونده امر به انضمام ورقه رأي كميسيون از طرف منشي اعاده شد بايد عين رأي را براي استحضار‌رييس كل گمرك ارسال دارد و پس از اين كه ورقه رأي از طرف رييس كل گمرك ملاحظه شد در صورتي كه ارجاع پرونده در اثر شكايت مؤدي باشد‌رونوشت رأي را به او ابلاغ و اقدامات مقتضي انجام خواهد شد.

‌ماده 328 - هرگاه موضوع ارجاعي به كميسيونهاي مذكور عبارت از تشخيص طبقه‌بندي كالايي بوده باشد رييس اداره مربوط بايد مفاد رأي‌كميسيون را به طور بخشنامه به تمام ادارات گمرك ابلاغ نمايد مشروط بر اين كه كالاي مورد بحث از نوعي باشد كه بتوان آن را با بيان اوصاف و‌مشخصات به طوري معرفي نمود كه شناختن آن مورد شبهه و ترديد نباشد و يا اين كه نمونه كافي از كالا براي الصاق به نسخ بخشنامه در دسترس باشد‌وگرنه از ابلاغ آن به طور بخشنامه براي احتراز از وقوع اشتباهات محتمل در تشخيص بايد خودداري شود.

‌قسمت هشتم - مقررات گوناگون

‌ماده 329 - پيك سياسي به شخصي اطلاق مي‌شود كه از طرف وزارت امور خارجه دولتي حامل نوشتجات رسمي به عنوان سفارتخانه‌هاي آن‌دولت در كشورهاي خارج يا بالعكس حامل نوشتجات سفارتخانه‌هاي مزبور به عنوان وزارت امور خارجه مربوط و يا حامل نوشتجات رسمي سفارت‌دولتي در يك كشور به عنوان سفارت ديگر همان دولت در كشور ثالث باشد.

‌ماده 330 - پيك سياسي كه به كشور وارد مي‌شود بايد علاوه بر گذرنامه داراي ورقه مخصوص پيك سياسي صادره از طرف فرستنده پست سياسي‌بوده و ورقه مزبور بايد رواديد مخصوص پيك سياسي داشته باشد اين رواديد فقط از طرف وزارت امور خارجه در تهران يا سفارتخانه‌هاي دولت‌شاهنشاهي در خارج صادر مي‌شود.

‌ماده 331 - خط سير پيك سياسي و نقاطي كه پست سياسي را مي‌رساند در ورقه مخصوص پيك سياسي قيد خواهد شد.

‌ماده 332 - بسته‌هاي پست سياسي عبارت از بسته‌هاي محتوي نوشتجات رسمي دولتي است كه به مهر وزارت امور خارجه يا نمايندگيهاي‌سياسي دولت شاهنشاهي ايران يا دول خارجه لاك و مهر يا پلمپ شده و عبارت: Gourrier Diplomatique Expedition officielle ‌يا هر جمله ديگري كه داراي همان مفهوم باشد روي آن نوشته شده و به وسيله پيك سياسي حمل شود.

‌ماده 333 - پيك سياسي ممكن است حامل چندين بسته پست سياسي يك يا چند دولت باشد در اين صورت بسته‌هاي صادره از طرف هر يك از‌مبدأها به عنوان هر يك از مقصدهاي مربوط مجزا و جداگانه لاك و مهر يا پلمپ خواهد شد و از هر يك از مبدأها عنوان مقصدهاي مختلف بايد ورقه‌مخصوص پيك سياسي در دست پيك سياسي باشد.

‌ماده 334 - وزن هر يك يا چندين بسته پست سياسي صادره از طرف وزارت امور خارجه يا نمايندگيهاي مختلف يك دولت در يك مسافرت پيك‌سياسي من‌حيث‌المجموع محدود به حدودي خواهد بود كه از طرف دولت تعيين مي‌گردد.

‌ماده 335 - پيك سياسي بايد در موقع ورود يا خروج از مرز ايران ورقه مخصوص پيك سياسي كه در دست دارد و عين بسته پست سياسي كه‌حامل آن است به مأموران گمرك ارائه دهد.

‌ماده 336 - هرگاه مأموران گمرك مرزي ملاحظه نمايند كه مقررات آيين‌نامه رعايت نشده اگر بسته‌هاي پست سياسي از خارج براي نمايندگيهاي‌دولت متحابه در ايران يا وزارت امور خارجه دولت شاهنشاهي فرستاده شده باشد بسته‌هاي مزبور از طرف مأموران گمرك لاك و مهر يا پلمپ شده به‌تهران ارسال مي‌گردد و بسته‌هاي مزبور با حضور نماينده وزارت امور خارجه و نماينده سفارتخانه مزبور باز مي‌شود و اگر بسته‌هاي پست سياسي‌صادره از نمايندگيهاي كشورهاي خارج در ايران واجد شرايط مقرر نباشد اجازه خروج از مرز داده نمي‌شود، در هر حال نسبت به اين موارد صورتمجلس‌در دو نسخه تنظيم و به امضاي رييس گمرك و نماينده فرمانداري محل و پيك سياسي مي‌رسد و يك نسخه از صورت مجلس فوراً به وزارت امور‌خارجه ارسال مي‌گردد.

‌ماده 337 - هيچگونه اشيايي غير از نوشتجات رسمي دولتي يا اشياء مورد استعمال رسمي دولتي (‌بند 4 ماده 27 قرارداد وين) نبايد به وسيله‌بسته‌هاي پست سياسي حمل شود.

‌ماده 338 - پيك سياسي كه با رعايت شرايط مقرر در بخش يكم اين فصل اعزام مي‌شود مورد همه گونه حمايت از طرف رؤساي لشگري و كشوري‌دولت شاهنشاهي بوده و مأموران مزبور مكلفند در مواقع ضروري براي حفظ و حراست پيك سياسي و بسته‌اي كه حامل آن است از بذل هر گونه‌مساعدت خودداري ننمايند.

‌ماده 339 - بسته‌هاي پست سياسي كه مطابق مقررات مذكور در بخش يكم اين فصل فرستاده مي‌شود در موقع ورود و خروج از مرز كشور از طرف‌مأموران دولت باز و بازرسي نمي‌شود ولي ساير محمولات پيك سياسي مشمول مقررات اين فصل نخواهد بود.

‌ماده 340 - ورقه مخصوص پيك سياسي دولت شاهنشاهي با دو سوش تنظيم خواهد شد و اعتبار يك مسافرت را داشته و براي رفتن و آمدن صادر‌نمي‌شود.

‌ماده 341 - رواديد مخصوص ورقه پيك سياسي مذكور در ماده 330 اين آيين‌نامه مطابق نمونه‌اي خواهد بود كه از طرف وزارت امور خارجه تهيه و‌به اداره كل گمرك اعلام خواهد شد.

‌ماده 342 - مأموران گمرك مرزي دفاتر مخصوص سوش ‌دار براي ثبت عبور و مرو پيكهاي سياسي دولت شاهنشاهي و دولتهاي خارجي نگاهداري‌نموده و در هر مسافرت پيك سياسي يك ورقه از دفتر مزبور را كه محتوي كليه اطلاعات مربوط خواهد بود از سوش دفتر جدا نموده توسط اداره كل‌گمرك به وزارت امور خارجه مي‌فرستند.

‌ماده 343 - مرسولات پست به كليه اشيايي اطلاق مي‌شود كه بر طبق قوانين پستي داخلي يا بين‌المللي توسط پست قبول، مبادله و توزيع مي‌شود.

‌ماده 344 - مرسولات پستي دو نوع است، مراسلات، امانات

‌ماده 345 - مراسلات پستي عبارت است از نامه، كارت پستي، مطبوعات، بسته‌هاي كوچك، نمونه‌هاي تجارتي، فنوپست، نوار و صفحه پر شده و‌همانند و مطبوعات برجسته مخصوص نابينايان.

‌ماده 346 - امانات پستي عبارت است از كليه بسته‌هاي پستي به استثناي نامه و كارت پستي كه از لحاظ وزن بسته‌بندي و كرايه پستي تابع شرايط‌خاصي بوده و معمولاً مخصوص بسته‌هايي با وزن تا 20 كيلو گرم هستند.

‌ماده 347 - گمرك با پلمپ كردن كيسه‌ها هنگام ورود به گمرك‌خانه‌هاي مرزي و ارسال به خارج (‌در دفاتر مبادله پستي مبدأ) مبادله مرسولات‌پستي را نظارت مي‌كند.

‌ماده 348 - كليه مرسولات ارسالي به خارج از كشور كه مشمول بررسيهاي گمركي هستند بايد با فرمهاي C1 C2 براي مراسلات و CP3 براي‌امانات كه توسط فرستندگان تكميل مي‌شود همراه باشد. ‌فرمهاي ياد شده كه اظهارنامه‌هاي گمركي مرسولات پستي تلقي و بررسي گمركي بر اساس آن انجام مي‌شود توسط ادارات پست در اختيار فرستندگان‌قرار داده مي‌شود. ‌در نقاطي كه واحد گمركي تشكيل است نمايندگان گمرك در باجه‌هاي پستي مرسولات پستي مشمول مقررات گمركي را نظارت مي‌كنند و اين نظارت با‌زدن مهري كه از طرف اداره كل گمرك تهيه خواهد شد بر روي مرسولات پستي اعمال و مشخص مي‌شود.

‌ماده 349 - در نقاطي كه واحد گمركي وجود ندارد مأموران پست مرسولات پستي به مقصد خارج از كشور را همراه با فرمهاي تكميل شده C1 يا C2‌براي مراسلات Cp3 براي امانات قبول و به دفاتر مبادله پست ارسال مي‌دارند.

‌ماده 350 - در هر نقطه از كشور كه دفتر مبادله مرسولات پستي به مقصد خارج از كشور در آنجا دائر مي‌باشد نماينده ادارات گمرك نيز در آنجا انجام‌وظيفه خواهد كرد.

‌ماده 351 - نمايندگان گمرك مرسولات قبول شده طبق ماده 349 اين آيين‌نامه را با توجه به فرمهاي C1 و C2 و Cp3 همراه آنها كنترل و در‌صورت مشكوك بودن مي‌توانند باز كردن آنها را جهت تطبيق محتوي با فرم همراه مرسوله از مأمور پست دفتر مبادله بخواهند در صورت مشاهده‌خلاف مي‌توانند بسته را برگشت داده و در صورت ممنوع‌الصدور بودن ضبط و طبق مقررات مربوط اقدام نمايند. ‌نمايندگان گمرك مرسولات ارسالي به خارج از كشور را نيز با پلمپ كردن كيسه‌ها نظارت خواهند كرد.

‌ماده 352 - كيسه‌هاي حاوي مرسولات وارده از خارج كشور در دفاتر مبادله مرسولات پستي مقصد با حضور و نظارت مأموران گمرك با توجه به‌صحت پلمپ مبدأ و گمرك مرزي و فوي داوي يا فوي دوروت همراه آنها باز مي‌شوند.

‌ماده 353 - در صورتي كه مرسوله‌اي مشمول پرداخت حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض باشد در دفتر مخصوصي ثبت و پس از تعيين‌حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض مربوط و وصول آن طبق مواد 363 و 364 اين آيين‌نامه توسط پست به گيرنده تسليم خواهد شد.

‌ماده 354 - در صورتي كه مرسوله‌اي به نظر مأمور گمرك مشكوك باشد مأمور مذكور مي‌تواند باز كردن آن را از مأمور پست بخواهد در اين گونه‌موارد فرم مخصوصي، حاكي از بازشدن بسته و تعيين مشخصات كالا طبق نمونه‌اي كه توسط اداره كل گمرك تهيه مي‌شود به بسته مزبور الصاق خواهد‌شد.

‌ماده 355 - مرسولات پستي وارده از خارج كشور مشمول پرداخت حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض در انبارهاي پست زير كليد و نظارت‌گمرك نگاهداري خواهد شد.

‌ماده 356 - در مورد مرسولات پستي وارده از خارج كشور كه به لحاظ مدت توقف از تاريخ صدور اولين اعلاميه پستي طبق مقررات پست متروكه‌تلقي مي‌شود اداره پست مكلف است فهرست اين قبيل كالا را بر اساس فهرستي كه حاوي كليه مشخصات طبق اعلاميه‌هاي مربوط باشد تنظيم و‌همراه كالا به انبارهاي گمركي تحويل نمايد و اداره گمرك بايد بدون رعايت اخطار و آگهي موضوع ماده 24 قانون امور گمركي آن را طبق ضوابط ماده 25‌ قانون مزبور به فروش رسانده و حاصل فروش را يك جا به درآمد متفرقه گمركي منظور نمايد.

‌ماده 357 - در مورد مرسولات پستي ترانزيت داخلي اظهارنامه ترانزيت داخلي مرسولات پستي در چهار نسخه تنظيم و صادر مي‌شود كه يك‌نسخه به پست مقصد ارسال يك نسخه در پست مبدأ نگاهداري يك نسخه جهت گواهي و اعلام وصول مرسولات به گمرك مقصد و نسخه چهارم در‌گمرك مبدأ نگاهداري خواهد شد.

‌ماده 358 - نظارت گمرك در امر كيسه‌بندي و ارسال مرسولات ترانزيت داخلي با صدور اظهارنامه موضوع ماده 357 اين آيين‌نامه و پلمپ كيسه‌ها‌مشخص مي‌شود.

‌ماده 359 - در مورد مرسولات پستي برگشتي به مبدأ و يا ارسالي به مقصد جديد در خارج كشور اظهارنامه مرسولات پستي مرجوعي در چهار‌نسخه تنظيم مي‌گردد كه يك نسخه به دفتر مبادله پستي تشكيل دهنده دپش Depeche و يك نسخه به گمرك ناظر بر تشكيل دپش و يك نسخه در‌گمرك مبدأ و نسخه چهارم در پست مبدأ نگاهداري خواهد شد.

‌ماده 360 - مرسولات برگشتي توسط مأموران گمرك پلمپ و يا لاك و مهر شده جوف كيسه‌هايي كه توسط مأموران پست و گمرك پلمپ مي‌شود‌به دفاتر مبادله پستي ارسال مي‌گردد.

‌ماده 361 - مأموران گمرك در دفاتر مبادله پستي تنظيم‌كننده دپش با نوشتن شماره دپش رديف ثبت مرسوله و تاريخ ارسال آنها در ستون ملاحظات‌نسخه اظهارنامه مرسولات پستي مرجوعي را گواهي نموده و اظهارنامه مربوط را به اداره گمرك مبدأ عودت مي‌دهند.

‌ماده 362 - حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض مرسولات وارده از خارج كشور توسط اداره گمرك وصول خواهد شد.

‌ماده 363 - حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض مرسولات قابل توزيع به وسيله پست با صدور پروانه توسط مأموران گمرك تعيين و در دفتر‌مخصوص ثبت و پروانه‌هاي گمركي با يك برگ صورتحساب به پست تحويل مي‌گردد ادارات پست پس از وصول حقوق گمركي و سود بازرگاني و‌عوارض از گيرندگان وجوه دريافتي را به حساب گمرك واريز و حداكثر ظرف ده روز از تاريخ تحويل صورتحساب با گمرك تسويه حساب نموده و‌وجوه واريز شده به درآمد قطعي منظور مي‌گردد.

‌ماده 364 - در صورتي كه مرسوله‌اي طبق مقررات پستي غير قابل توزيع تشخيص و برگشت آن به مبدأ بلامانع باشد با تنظيم اظهارنامه مرسولات‌پستي مرجوعي به كشور فرستنده يا به مقصد جديد در خارج كشور ارسال و پروانه گمركي مربوط با قيد شماره اظهارنامه مرجوعي و علت برگشت به‌جاي حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض تعيين شده در مقابل اخذ رسيد عيناً به گمرك مسترد خواهد شد.

‌ماده 365 - كالايي كه از خارج به نام فروشگاه آزاد وارد مي‌شود از روي فهرست كل بار (‌مانيفست) تحويل انبار گمرك شده سپس با انجام تشريفات‌ورود موقت طبق فصل پنجم از قسمت چهارم اين آيين‌نامه و صدور پروانه مربوط به انبار فروشگاه كه بايد در داخل گمرك باشد منتقل خواهد شد،‌كالاي داخلي فروشگاه نيز با انجام تشريفات صدور قطعي و صدور پروانه صادرات به انبار تحويل مي‌شود.

‌ماده 366 - در انبار فروشگاه يك دفتر براي ثبت كالايي كه از خارج وارد مي‌شود و يك دفتر براي ثبت كالاي داخلي نگاهداري مي‌شود نمونه اين‌دفاتر از طرف گمرك تعيين و بايد هر يك از صفحات آن قبلاً از طرف رييس گمرك يا نماينده او شماره‌گذاري شده و تعداد صفحات در پشت اولين‌صفحه آن قيد و امضاء و دفتر پلمپ شود.

‌ماده 367 - انبار فروشگاه بايد با دو قفل بسته شود كه كليد يكي از آنها در اداره گمرك نگاهداري مي‌شود و بدون حضور نماينده معرفي شده گمرك‌هيچ كس حق ندارد قفلها را بازو به انبار وارد شود. به علاوه گمرك بايد در هر مورد در انبار را لاك و مهر كند.

‌ماده 368 - مسئوليت حفاظت و نگاهداري كالا در انبار فروشگاه به عهده دارنده فروشگاه بوده و در صورت فقدان يا كاهش بايد كليه حقوق گمركي‌و سود بازرگاني و عوارض و جرائم احتمالي را به طور كامل بپردازد. ‌دارنده فروشگاه موظف است آخر هر ماه گزارش عملكرد خود را حاكي از موجودي و فروش كالا طبق مندرجات دفاتر خود تهيه و به گمرك تسليم‌نمايد.

‌ماده 369 - در موقع تحويل كالا به هر مسافر كه بايد در مقابل رؤيت گذرنامه و كارت ورود به هواپيما انجام گيرد قبض فروش در سه نسخه به‌رنگهاي مختلف صادر و در آن نام مسافر شماره گذرنامه، شماره پرواز هواپيما قيد مي‌گردد، يك نسخه قبض در فروشگاه نگاهداري يك نسخه به مسافر‌و نسخه سوم به گمرك تسليم مي‌گردد.

‌ماده 370 - كالايي كه با معافيت در فروشگاه فروخته مي‌شود بايد در كيسه‌هاي در بسته بسته‌بندي و همراه با قبض فروش موضوع ماده 369 اين‌آيين‌نامه باشد اين كيسه‌ها نبايد قبل از ورود مسافر به هواپيما باز شود.

‌ماده 371 - هرگاه كالايي كه در فروشگاه با معافيت فروخته شده در دست شخص ديگري كه مسافر نباشد حين خروج از اماكن گمركي كشف شود‌كالاي مزبور قاچاق محسوب و طبق مقررات مربوط با حامل كالا و مسئول معرفي شده فروشگاه رفتار خواهد شد.

‌ماده 372 - شرايط و ميزان فروش كالا به هر مسافر از طرف اداره كل گمرك تعيين خواهد شد.

‌ماده 373 - مدت توقف كالا در انبار فروشگاه شش ماه از تاريخ صدور سند ورودي به انبار خواهد بود. اداره گمرك مي‌تواند در موارد استثنايي به‌درخواست دارنده فروشگاه و بر حسب نوع كالا مدت مزبور را تا شش ماه ديگر تمديد نمايد. پس از انقضاء مهلت دارنده فروشگاه يا بايد بلافاصله كالا‌را به خارج كشور مرجوع يا با رعايت كليه مقررات مربوط با پرداخت حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض ترخيص نمايد در غير اين صورت كالا به‌عنوان كالاي متروكه تحويل گمرك شده و اداره گمرك بدون رعايت اخطار و آگهي موضوع ماده 24 قانون امور گمركي آن را طبق ضوابط ماده 25 قانون‌امور گمركي به فروش مي‌رساند.

‌ماده 374 - براي واريز هر پروانه ورود موقت دارنده فروشگاه موظف است به محض خاتمه فروش كالا به منظور صدور پروانه مرجوعي و در مورد‌كالاي داخلي به منظور تأييد خروج كالا موضوع پروانه صادرات قطعي اظهارنامه‌هاي مربوط را به انضمام فهرست و قبوض فروش آن كالا به مسافران به‌گمرك تسليم و حسابهاي مربوط واريز گردد. در صورت وجود هر گونه كسر و نقصان طبق ماده 368 اين آيين‌نامه عمل خواهد شد.

‌ماده 375 - گمرك حق دارد هر وقت مقتضي بداند كالاي موجود در انبار يا فروشگاه را مورد رسيدگي و شمارش قرار داده مشخصات آنها را با‌مندرجات دفاتر و اسناد و مدارك ورود و خروج تطبيق نمايد، اگر در انبار يا فروشگاه كالايي ديده شود كه وجود آن متكي به اسناد نباشد معادل حقوق‌گمركي و سود بازرگاني و عوارض متعلق به عنوان جريمه اخذ و كالاي اضافي در دفتر ورودي كالا به انبار فروشگاه ثبت و به عنوان موجودي انبار‌منظور خواهد شد.

‌ماده 376 - حق‌العمل كار در گمرك به شخصي (‌اعم از حقيقي يا حقوقي) اطلاق مي‌شود كه تشريفات گمركي كالاي متعلق به شخص ديگري را به‌وكالت از طرف آن شخص در گمرك انجام بدهد، كساني كه بدون داشتن كارت حق‌العمل كاري تشريفات گمركي كالا را به وكالت انجام مي‌دهند‌نمي‌توانند بيش از ده مرتبه در سال به اين كار اقدام نمايند. مستخدمين تجارتخانه‌ها يا مستخدمين حق‌العملكاران كه منحصراً كارهاي آن تجارتخانه يا‌آن حق‌العمل كار را در گمرك انجام مي‌دهند مشمول مقررات ماده 382 اين آيين‌نامه خواهند بود.

‌ماده 377 - هيچ شخصي به عنوان حق‌العمل كار در گمرك پذيرفته نمي‌شود مگر اين كه پروانه مخصوص اين شغل را از اداره كل گمرك تحصيل‌نموده باشد. ‌پروانه حق‌العمل كاري در گمرك به اشخاصي داده مي‌شود كه داراي كارت بازرگاني بوده و حائز شرايط مذكور در زير باشند:

‌ماده 378 - حق‌العمل‌كاران به دو طبقه تقسيم و از آنان وجه‌الضمان نقدي يا تضمين بانكي به شرح زير اخذ مي‌شود: