هيئت وزيران در جلسه 1403/2/12 به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و در اجراي ابلاغيه مورخ 1402/8/16 مقام معظم رهبري در خصوص سياست هاي كلي توسعه دريامحور، برنامه جامع تحقق سياست هاي مذكور را به شرح زير تصويب كرد:
جستجو فقط در قلمرو همین سند انجام میشود. — برای عبارتِ دقیق، آن را داخلِ «گیومه» بگذارید.
برنامه جامع تحقق سياست هاي كلي توسعه دريامحور
تاریخ تصویب: 1403/02/12 · آخرین وضعیت: اصلاحی 1403/05/21 · تاریخ روزنامه رسمی: 1403/03/29
ماده ۱
در اين برنامه، اصطلاحات زير در معاني مشروط مربوط به كار مي روند:
۱
اراضي مستحدث: زمين هايي كه در نتيجه پايين رفتن سطح آب يا هر نوع جريان آب در كرانه هاي دريا و درياچه ها و جزاير يا در نتيجه پايين رفتن آب يا خشك شدن تالاب ها ظاهر و يا ايجاد مي شود. عرض اراضي مستحدث درياي خزر خط ترازي به ارتفاع (150) سانتيمتر از سطح آب در آخرين نقطه پيشرفت آب دريا در سال 1342 است و در نقاطي كه اين خط به جاده سراسري عمومي ساحلي فعلي برخورد مي كند، حد اراضي مستحدث جاده مزبور است. عرض اراضي مستحدث خليج فارس و درياي عمان دو كيلومتر از آخرين حد پيشرفت آب دريا از بالاترين نقطه مد خواهد بود.
۲
اراضي ساحلي: پهنه اي با عرض مشخص از زمين هاي مجاور دريا و درياچه ها يا خليج كه حداقل از يك سو به كنار دريا يا درياچه يا خليج متصل باشد. عرض اراضي ساحلي درياي خزر، خليج فارس و درياي عمان مشابه عرض اراضي مستحدث خواهد بود.
۳
حريم: قسمتي از اراضي ساحلي يا مستحدث كه يك طرف آن متصل به آب دريا يا درياچه يا خليج يا تالاب باشد. عرض حريم درياي خزر (60) متر از آخرين نقطه پيشرفتگي آب در سال 1342 و عرض حريم خليج فارس و درياي عمان (60) متر از آخرين نقطه مد است.
۴
اقتصاد دريا: كليه فعاليت هاي اقتصادي كه تمام يا بخشي از ورودي هاي خود را از دريا به دست مي آورد.
۵
اقتصاد ساحلي: تمام فعاليت هاي اقتصادي در منطقه ساحلي.
۶
خط ساحلي: حد پست ترين جزر آب در امتداد ساحل.
۷
مناطق ساحلي: مناطق ساحلي در جنوب كشور، شامل نقاطي كه يكي از شرايط زير را دارا باشد:
الف
شهرستان هايي كه داراي خط ساحلي هم مرز با دريا هستند.
ب
شهرستان هايي كه بيش از پنجاه درصد (50 %) جمعيت آن در شعاع (60) كيلومتري خط ساحلي قرار داشته باشد.
پ
شهرستان هايي كه بيش از پنجاه درصد (50 %) مساحت آنها در شعاع (60) كيلومتري از خط ساحلي باشد.
ت
مناطق ساحلي در شمال كشور شامل بخش هايي (بر اساس تقسيمات كشوري) است كه داراي خط ساحلي هم مرز با دريا باشند.
تبصره
تغيير در تقسيمات كشوري پس از تصويب اين تصويب نامه، موجب ايجاد تغيير در محدوده مذكور نخواهد شد.
۸
دستگاه هاي اجرايي مشمول: كليه دستگاه هاي موضوع ماده (5) قانون مديريت خدمات كشوري مصوب 1386 ازجمله شركت هايي كه شمول قوانين و مقررات عمومي بر آنها مستلزم ذكر يا تصريح نام است نظير شركت ملي نفت ايران، سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران، بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، بانك ها و بيمه هاي دولتي، سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني، شركت ملي صنايع پتروشيمي، سازمان بنادر و دريانوردي، سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و ساير شركت هاي تابعه آنها.
تبصره
سازمان ها و نهادهايي كه مطابق با قانون اساسي زير نظر مقام معظم رهبري مدظله العالي اداره مي شوند با كسب اجازه از ايشان، تابع اين تصويب نامه مي باشند.
۹
شوراهاي عالي: شامل شوراي عالي صنايع دريايي (موضوع ماده 9 قانون توسعه و حمايت از صنايع دريايي مصوب 1387)، شوراي عالي مناطق آزاد تجاري - صنعتي و ويژه اقتصادي (موضوع تصويبنامه شماره 160651/ت59959 هـ مورخ 1401/9/2)، شوراي عالي معماري و شهرسازي ايران (موضوع ماده (1) قانون تأسيس شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران مصوب 1351)، شوراي عالي آمايش سرزمين (موضوع ماده (32) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور مصوب 1395)، شوراي برنامه ريزي و توسعه استان ها (موضوع ماده (31) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور مصوب 1395)، شوراي عالي نقشه برداري كشور (موضوع تبصره (۵) ماده واحده اصلاحيه لايحه قانوني اصلاح لايحه قانوني انتزاع سازمان نقشه برداري كشور از وزارت دفاع ملي و الحاق آن به سازمان برنامه و بودجه مصوب ۱۳۵۹)، شوراي توسعه سواحل مكران (موضوع ماده (68) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور مصوب 1395).
ماده ۲
وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح با هماهنگي ستاد كل نيروهاي مسلح و با همكاري دستگاه هاي ذي ربط موظف است نسبت به تعيين حريم دفاعي و منطقه بندي جغرافيايي جهت فعاليت هاي نظامي و امنيتي به منظور رفع تداخلات موجود و توسعه فعاليت هاي اقتصادي در مناطق ساحلي اقدام و گزارش خود را هر سه ماه يكبار به كميسيون ذيربط هيئت دولت ارائه نمايد.
ماده ۳
وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح با همكاري وزارت امور خارجه موظف است اقدامات لازم در خصوص تقويت و توسعه همكاري هاي بين المللي دو و چندجانبه دفاعي به ويژه با كشورهاي حوزه خليج فارس، شمال آفريقا و غرب آسيا را به عمل آورد.
ماده ۴
سازمان برنامه و بودجه و بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران با همكاري دستگاه هاي اجرايي و بخش خصوصي ذي ربط موظفند به منظور محاسبه سهم فعاليت هاي اقتصادي مرتبط با دريا از توليد ناخالص داخلي مبتني بر اهداف برنامه هفتم پيشرفت، نسبت به ايجاد حسابداري اقماري بخش دريا اقدام نمايند.
تبصره
سازمان برنامه و بودجه كشور (مركز آمار ايران) موظف است با همكاري دستگاه هاي ذي ربط، به منظور يكسان سازي مفاهيم و تدقيق تعريف اقتصاد دريا پايه نسبت به شماره (كد) گذاري فعاليت هاي مرتبط با آن، ظرف شش ماه از تاريخ لازم الاجراشدن اين سند اقدام نمايد.
ماده ۵
در راستاي نگهداشت و جذب جمعيت در قلمروهاي مستعد جنوب كشور (با تأكيد بر منطقه ساحلي مكران و جزاير) متناسب با اهداف تعيين شده در برنامه هفتم پيشرفت و همچنين تسريع و بسط توسعه اين نواحي:
۱(اصلاحی ۲۱ˏ۰۵ˏ۱۴۰۳)
به منظور تأمين منابع مالي برنامه هاي تأمين مسكن مناسب با استفاده از زيرساخت هاي موجود در شهرهاي مناطق ساحلي و با تأكيد بر ساماندهي حاشيه نشيني، بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران مكلف است با همكاري وزارت راه و شهرسازي، پرداخت تسهيلات با نرخ كمتر از نرخ تسهيلات مصوب برنامه اقدام ملي مسكن را از محل اعتبارات مصوب مربوط از مراجع ذي ربط پيگيري نمايد.
اصلاحی / الحاقی۲
به منظور جلوگيري از حاشيه نشيني در اطراف كرانه هاي ساحلي، وزارت امور اقتصادي و دارايي و سازمان هاي مناطق آزاد تجاري – صنعتي موظفند پنجاه درصد (50 %) از يك درصد (1 %) منابع حاصل از وصول عوارض ورود و صدور كالاها و خدمات اين مناطق را از طريق نهادهاي حمايتي به محرومان و نيازمندان بومي اين مناطق اختصاص دهند.
ماده ۶
وزارت راه و شهرسازي موظف است با همكاري سازمان مديريت و برنامه ريزي استان هاي ساحلي نسبت به تدوين، به روزرساني و تدقيق طرح مديريت مناطق يكپارچه ساحلي (آي.سي.زِد.اِم) اقدام نمايد و مطابق آيين نامه اجرايي بند (الف) ماده (32) قانون احكام دائمي برنامه هاي توسعه كشور، جهت بررسي و تصويب آن به شوراي عالي آمايش سرزمين ارائه نمايد.
ماده ۷
در راستاي تحقق توسعه متعادل، متوازن و پايدار سرزمين و تنوع بخشي به اقتصاد كشور متناسب با مزيت ها، قابليت هاي درياپايه، سازمان برنامه و بودجه كشور با مشاركت وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت نيرو و سازمان حفاظت محيط زيست، مكلف است مطابق با جهت گيري هاي اسناد آمايش سرزمين، ضوابط و ساز و كارهاي الزام آور و تضمين دار و جدول زمان بندي انتقال تأسيسات صنايع آب بر به قلمروهاي ساحلي جنوب كشور را براي يك دوره زماني (10) ساله تعيين و براي تصويب به هيئت وزيران ارائه نمايد.
تبصره ۱
فهرست صنايع آب بر نيازمند انتقال از مكان موجود به قلمروهاي ساحلي كشور، توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت با همكاري وزارت نيرو و سازمان حفاظت محيط زيست، ظرف سه ماه بعد از تاريخ ابلاغ اين سند، تدوين و به تصويب شوراي عالي آمايش سرزمين مي رسد.
تبصره ۲
صنايع آب بري كه با تغيير و ارتقاي فناوري، ضوابط مورد نظر وزارت نيرو در كاهش مصرف آب را رعايت مي نمايند، از قاعده انتقال مستثنا مي باشند.
تبصره ۳
واحدهاي صنعتي نظير ساخت فلزات اساسي صنايع پايين دستي نفت و گاز، محصولات شيميايي و پتروپالايشگاه ها كه اولويت استقرار در سواحل جنوبي كشور را دارند در صورت استقرار واحدهاي صنعتي جديد در غير از اين مناطق، موظفند ما به التفاوت قيمت آب، برق، نفت، گاز و ساير حامل هاي انرژي را به قيمت صادراتي پرداخت نمايند. كليه معافيت ها، مشوق ها، تسهيلات و تخفيفات معطوف به مناطق كمتر توسعه يافته، مناطق آزاد تجاري – صنعتي و ويژه اقتصادي، پارك هاي علم و فناوري و شهرك هاي فناوري، شهرك هاي صنعتي، حوزه دانش بنيان و ساير مواردي كه تعيين ميزان و شرايط آنها در اختيار دولت است، لغو مي گردد. مرجع تصميم گيري در خصوص اولويت استقرار واحدهاي صنعتي، دبيرخانه شوراي عالي آمايش سرزمين مي باشد.
ماده ۸
در راستاي اهداف تعيين شده در خصوص خدمات سوخت رساني به كشتي ها (بانكرينگ) در برنامه هفتم پيشرفت، وزارت نفت با همكاري وزارت راه و شهرسازي مكلف است پيش نويس آيين نامه اجرايي سوخت شناورها را بر اساس مقررات سازمان بين المللي دريانوردي (آي.اِم.اُ) با محوريت موضوعات زير تهيه و براي تصويب به هيئت وزيران ارائه كند:
۱
تأمين پايدار سوخت مورد نياز متقاضيان خدمات سوخت رساني به كشتي ها (بانكرينگ) در فضاي شفاف و عادلانه با استفاده از ابزارهاي بورس انرژي.
۲
تهيه نقشه جامع واگذاري فرصت هاي سرمايه گذاري بخش خصوصي به منظور تكميل و توسعه زيرساخت هاي مورد نياز نظير اسكله، مخازن، تأمين سوخت دريايي با كيفيت با تأكيد بر بنادر سلخ، جزيره قشم و بندر شهيد رجايي بندرعباس.
ماده ۹
به منظور ايجاد قطب هاي توسعه دريايي پيشران، وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است نسبت به تعيين اولويت هاي صنعتي به منظور ايجاد قطب هاي صنعتي توسعه دريايي اقدام نمايد.
ماده ۱۰
به منظور توسعه كشاورزي پايدار و گسترش نظام شهرنشيني در سواحل، وزارت جهاد كشاورزي موظف است نسبت به ايجاد شهرهاي مولد كشاورزي اقدام نمايد.
ماده ۱۱
به منظور توسعه صنايع كشتي سازي و تعميرات و اوراق شناورها، تأمين نياز داخل و درآمدزايي از محل صادرات خدمات و فناوري هاي دريايي:
۱
بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران موظف است با همكاري وزارت صنعت، معدن و تجارت و ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، برنامه اعطاي تسهيلات ارزان قيمت و طولاني مدت به مالكين شناورهاي فرسوده، جهت تعويض و نوسازي شناورهاي فرسوده موجود در ازاي توثيق سند كشتي را به هيئت وزيران ارائه دهد.
تبصره ۱
شاخص هاي فرسودگي شناورها، به پيشنهاد مشترك سازمان بنادر و دريانوردي و وزارت صنعت، معدن و تجارت به تصويب هيئت وزيران مي رسد.
تبصره ۲
بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و صندوق توسعه ملي با رعايت اركان ذيصلاح خود موظفند در تخصيص تسهيلات به اشخاص بهمنظور خريد يا جايگزيني شناورها، پس از اخذ تأييديه از هيئت نظارت بر قانون حداكثر استفاده از توان توليدي و خدماتي كشور و حمايت از كالاي ايراني مصوب 1398 مبني بر عدم امكان تأمين نياز از داخل كشور، نسبت به صدور مجوز پرداخت تسهيلات به منظور تأمين از خارج كشور اقدام نمايند. تخصيص هرگونه اعتبارات و منابع مالي توسط دستگاه هاي احصا شده در ماده (1) اين برنامه به منظور خريد يا جايگزيني شناورها مطابق اين ماده انجام مي شود. در صورت تخلف از اين ماده معادل سه برابر منابع، تسهيلات يا اعتبارات پرداخت شده با نرخ تأخير تأديه از زمان پرداخت، مشمول جريمه مي شوند.
۲
وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف به توسعه و تجهيز ناوگان شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران و شركت ملي نفت كش ايران از طريق كمك به خريد كشتي هاي تجاري و اقيانوس پيماي مورد نياز اين شركت ها در شمال و جنوب كشور با اولويت سفارش داخل است.
۳
وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف به اهرم سازي تقاضاهاي داخلي نهادهاي عمومي دولتي و غيردولتي جهت شكل گيري كسب و كارهاي كارگزار خدمات تعميرات دريايي مبتني بر شبكه تأمين كنندگان و توليد كنندگان تجهيزات و قطعات مورد نياز محوطه (يارد) هاي تعميراتي مي باشد.
