آيين نامه اجرايي سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور

مؤسسه مكلف است هنگام آزادي زنداني تمامي وسايل، لوازم شخصي، اشياي قيمتي، اسناد مالي و غيرمالي وي را با اخذ رسيد يا صورت جلسه تحويل دهد. زنداني نيز مكلف است وسايل و لوازم متعلق به مؤسسه را مسترد كند.

رئيس مؤسسه در صورت عدم دسترسي به زنداني، اموال به جا مانده از وي را با اخذ رسيد به بستگان وي تحويل مي دهد و در صورت عدم امكان تحويل، مراتب را جهت تعيين تكليف به دادستان اعلام مي كند.

در اجراي مواد 525 و 528 قانون آيين دادرسي كيفري و به منظور اصلاح، تربيت، آماده سازي جهت بازگشت به جامعه، جامعه پذيري، رشد فردي، توانمندسازي و حمايت از افرادي كه در زمان ارتكاب جرم كمتر از هجده سال تمام شمسي داشته مطابق قانون و بر اساس تصميم، قرار يا حكم مقام قضايي بايد به كانون اصلاح و تربيت سپرده شوند. در مراكز استان ها و به تناسب نياز و ضرورت در ديگر مناطق كشور، كانون اصلاح و تربيت به پيشنهاد رئيس سازمان و با تشخيص قوه قضاييه تشكيل مي شود.

علاوه بر رعايت اصول مذكور در ماده 2 اين آيين نامه، به ويژه اصل عدم تبعيض، رعايت اصل مصالح و منافع عالي و اصل بقاء و رشد افراد كمتر از هجده سال تمام شمسي در تمام تصميمات و اقدام هاي مربوط به آن ها در سازمان و كانون الزامي است. كانون نيز مكلف است در راستاي اصل مشاركت، ضمن توجه به ديدگاه هاي مددجويان، زمينه مشاركت آن ها را در تصميمات و برنامه هاي مرتبط فراهم كند.

كانون از دو قسمت دختران و پسران تشكيل مي شود و هر قسمت شامل بخش پذيرش و تشخيص و بخش خوابگاه براي اطفال، نوجوانان و جوانان (افراد بالاي هجده سال تمام شمسي) است.

در جذب و تأمين نيرو براي كانون، علاوه بر شرايط عمومي استخدام، در نظر گرفتن موارد زير نيز ضروري است:

كاركنان داوطلب اشتغال در كانون پس از تأييد صلاحيت و موفقيت در گذراندن دوره خدمت آزمايشي زير نظر مقام مسؤول، حداقل پنج سال به صورت ثابت در كانون به كار گمارده خواهند شد.

تعداد كاركنان كانون متناسب با تعداد مددجويان و به تشخيص سازمان است و تخصص و رشته تحصيلي آنان بر اساس وظايف شغلي شان تعيين مي شود. استفاده از نيروهاي وظيفه در رابطه با امور مددجويان ممنوع است.

با هدف ارتقاي دانش و مهارت كاركنان و رفع نيازهاي حرفه اي آنان، سازمان دوره هاي آموزشي مناسب از قبيل روان شناسي و مهارت هاي ارتباط با كودك و نوجوان، حقوق كودك و نوجوان و مقررات مرتبط را براي كاركنان كانون در ابتدا و ضمن خدمت طراحي و اجرا مي كند.

سازمان بايد با رويكرد ارتقاي كيفيت خدمات به مددجويان، انطباق با استانداردهاي ملي و بين المللي، بهبود ساختار، مديريت و بودجه، نظارت و ارزيابي در كانون هاي اصلاح و تربيت، برنامه ريزي و اقدام كند.

رئيس كانون با مشاركت خانواده، متخصصان، مقام هاي قضايي و در صورت ضرورت استفاده از ظرفيت تشكل هاي مردم نهاد، خيرين، وكلاي داوطلب و ديگر اشخاصي كه به تشخيص رئيس كانون مي توانند در حل و فصل مشكلات و ارتقاء سلامت جسمي و رواني مددجويان مؤثر باشند. زمينه حل و فصل مشكلات مددجو از قبيل امور رفتاري، قضايي، تحصيلي و درماني و همچنين زمينه اخذ رضايت شاكي و آزادي مددجو را فراهم مي كند.

افرادي كه در زمان ارتكاب جرم كمتر از هجده سال تمام شمسي دارند، حتي اگر در زمان رسيدگي و صدور حكم بيش از اين ميزان سن داشته باشند، با رعايت قوانين و مقررات مربوط، تنها در كانون پذيرش و نگهداري مي شوند و به هر حال افراد بالاي هجده سال در بخش جوانان كانون نگهداري خواهند شد.

مددجو پس از ورود بدون فاصله زماني به بخش پذيرش و تشخيص منتقل و براي وي پرونده هاي لازم تشكيل مي شود. انتقال مددجو به خوابگاه با تائيد پزشك و موافقت رئيس كانون است و در صورت عدم تائيد پزشك، مددجو در همان بخش پذيرش و تشخيص حداكثر به مدت پانزده روز نگهداري مي شود و سپس به خوابگاه عمومي منتقل مي شود. در مواردي كه تنها يك مددجو در بخش تشخيص باشد، حداكثر مدت نگهداري در اين بخش پنج روز است. در موارد خاص، نگهداري مددجو در بخش هاي ديگر با تشخيص پزشك و موافقت رئيس كانون بدون مانع است.

بخش خوابگاه، محل استقرار، استراحت و نگهداري مددجويان است و به چهار قسمت نگهداري كودكان زير پانزده سال تمام شمسي، نوجوانان داراي سن پانزده تا هجده سال تمام شمسي، جوانان داراي سن بيش از هجده سال تمام شمسي و اتاق هاي امن تفكيك مي شود.

نگهداري مددجويان در بخش هاي مختلف كانون بايد به نحوي باشد كه افراد داراي سن بيش از هجده سال تمام شمسي، در ساعات هواخوري يا در زمان استفاده از امكانات آموزشي و ورزشي با ديگر گروه هاي سني ارتباط نداشته باشند.

مددجوي داراي سن كمتر از پانزده سال تمام شمسي، پس از پذيرش به خوابگاه منتقل و در مواردي كه بخش كودكان فاقد خوابگاه است، در محل جداگانه به نحو ويژه و مطلوب نگهداري مي شود.

مددجوي متهم تا زمان صدور حكم قطعي از مددجويان محكوم تفكيك و حسب مورد در بخش مربوط، به نحو جدا نگهداري مي شود.

مسؤول واحد امور قضايي طي سه روز اول اقامت مددجو در بخش تشخيص، وي را با حقوق و وظايف خود در كانون بر اساس قوانين، مقررات و آيين نامه آشنا مي كند. حقوق و وظايف مددجويان داراي شرايط خاص مانند افراد كم توان، بي سواد، غيرايراني و يا افرادي كه به زباني غير از زبان رسمي يا محلي تكلم مي كنند، به روش مناسب تفهيم مي شود.

در بخش تشخيص از كليه مددجويان با استفاده از روش هاي نوين و مناسب و شيوه هاي مدرن مانند روش هاي الكترونيك و زيست سنجي (بيومتريك) با حفظ كرامت آنان عكس برداري و ثبت مشخصات به عمل مي آيد. اين اطلاعات فقط در سامانه هاي سازمان و قوه قضاييه ذخيره و استفاده مي شود.

در صورت وجود سابقه يا زمينه بيماري، كانون سوابق پزشكي مددجو را از خانواده يا مراكز پزشكي درخواست مي كند. بر اساس تشخيص پزشك كانون، مددجو به صورت مجزا (ايزوله) در درمانگاه تحت درمان قرار مي گيرد و يا با رعايت مقررات اين آيين نامه به مراكز درماني خارج از كانون منتقل مي شود.

مددجو توسط روان شناس كانون از حيث وضعيت سلامت روان، هوش، ويژگي هاي شخصيتي و اختلالات احتمالي مورد مصاحبه، ارزيابي و آزمون قرار مي گيرد و نتايج حاصل، در پرونده شخصيت وي ثبت مي شود تا در برنامه ريزي و مديريت رفتار وي لحاظ شود. آزمون هاي روان شناختي مناسب از قبيل آزمون هاي شخصيتي، سلامت روان، سنجش هوش، رغبت سنجي و ارزيابي خطر، توسط سازمان تهيه و به كانون ها ارائه مي شود.

مددكار اجتماعي ظرف بيست و چهار ساعت از ورود مددجو، وي را مورد ارزيابي و مصاحبه قرار مي دهد و او را براي سازگاري در شرايط جديد و استفاده از امكانات كانون آماده مي سازد. نتايج ارزيابي در پرونده شخصيت ثبت مي شود. در اين مدت مددكار اجتماعي ارتباط مددجو با والدين، اولياء يا سرپرستان قانوني وي را برقرار و اطلاعات لازم از جمله علت دستگيري، نحوه تاريخ، مكان، زمان ملاقات و نحوه تماس را به آنان ارائه مي كند. در صورت عدم حضور مددكار، وظيفه اطلاع رساني به خانواده بر عهده مسؤول واحد امور قضايي است.

كارشناس اصلاح و تربيت پس از بررسي پرونده شخصيت مددجو و در صورت ضرورت مصاحبه با وي و مشاوره با روان شناس و مددكار، برنامه هاي مناسب آموزشي، تحصيلي، فرهنگي، ورزشي، فني و حرفه اي و غيره را به رئيس كانون پيشنهاد مي دهد.

سازمان در صورت امكان، كانون هاي اصلاح و تربيت را به نحوي طراحي مي كند كه هر مددجو خوابگاه مستقل با امكانات لازم در اختيار داشته باشد و در هر صورت حداكثر تعداد مددجو در خوابگاه هاي جمعي بيست نفر است. اين تعداد به تشخيص رئيس كانون و در نظر گرفتن شرايط، قابل تغيير است.

مسؤول امور خوابگاه ها بر اساس اطلاعات پرونده مددجو و تصميم هاي شوراي طبقه بندي، خوابگاه هر مددجو را تعيين مي كند. در خصوص مددجويان ناتوان و با شرايط خاص از قبيل مبتلايان به اختلال هاي هويت جنسيتي، رواني يا رشدي، شوراي طبقه بندي محل اسكان را تعيين مي كند.

چنانچه بخشي از مؤسسه به كانون و يا نگهداري براي افراد زير هجده سال تمام شمسي اختصاص داده شده باشد و يا در موردي كه كانون در مجاورت مؤسسه مستقر باشد، علاوه بر رعايت الزام ها و تكاليف مربوط به كانون، شرايط زير نير بايد رعايت شود:

استفاده از سيم خاردار، سلاح، برجك و مراقبت نظامي بايد محدود و غير محسوس باشد. حمل، نگهداري و استفاده از سلاح توسط كاركنان در داخل كانون ممنوع است.

به منظور تقويت رفتارهاي متعارف اجتماعي مددجويان، رئيس كانون با تهيه و اجراي طرح هاي مناسب و استاندارد بر مبناي نظام تشويق و پاداش، فرصت هاي لازم را براي تصميم گيري در امور شخصي، مشاركت و مسؤوليت پذيري فراهم مي آورد و جزوه ها و راهنمايي هايي كه مفهوم و چگونگي اجراي برنامه هاي موضوع اين ماده را توضيح مي دهد تهيه و در اختيار مددجويان و كاركنان قرار مي دهد.

رئيس كانون به منظور كاهش و حذف رفتارهاي نامناسب مددجويان، بايد از روش هاي ارتباط مؤثر مانند مذاكره و حل تعارض استفاده كند.

علاوه بر ايجاد امكان تحصيل رسمي، كانون بايد امكان آموزش هاي فني و حرفه اي و كارآموزي را براي مددجويان فراهم سازد. برنامه هاي آموزش فني و حرفه اي بايد مطابق استانداردهاي سازمان آموزش فني و حرفه اي، وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي و توسط گروه هاي آن سازمان اجرا و گواهي نامه هاي مربوط نيز از سوي اين مراجع و بدون ذكر عنوان كانون صادر شود. نوع رشته هاي فني و حرفه اي بايد به گونه اي انتخاب شود كه در هنگام بازگشت به جامعه كاريابي آنان را با حداقل سرمايه گذاري و در كوتاه ترين مدت فراهم آورد و تا حد امكان با ويژگي هاي شغلي رايج در جامعه متناسب باشد تا مددجو بتواند براي موقعيت هاي شغلي در جامعه آماده شود.

در مواردي كه مددجو در ميانه سال تحصيلي از كانون خارج مي شود، آموزش و پرورش مكلف به پذيرش دانش آموز در واحد آموزشي نزديك محل اقامت وي است و كانون پيگيري لازم را در اين خصوص به عمل مي آورد.

كارآموزي بايد در كارگاه هاي آموزشي و حرفه آموزي كانون و در محيطي ايمن و متناسب با شرايط سني و جسمي مددجو انجام گيرد. اين كارگاه ها با رعايت قوانين و مقررات كار و استانداردهاي بهداشت حرفه اي اداره مي شود.

در صورت ارتكاب تخلفات مقرر در اين آيين نامه از سوي مددجويان كانون، موضوع در شوراي انضباطي مطرح مي شود و در صورت لزوم يكي از اقدامات اصلاحي و تربيتي با تنبيهات انضباطي زير اعمال مي گردد:

در صورتي كه هر يك از رفتارهاي مددجو علاوه بر تخلف انضباطي داراي وصف كيفري باشد. ضمن تصميم گيري در خصوص اقدام انضباطي، مراتب توسط رئيس كانون به قاضي اجراء به منظور اتخاذ تصميم اعلام مي شود.

در صورت ارتكاب تخلف در روزهاي تعطيل و عدم دسترسي به قاضي اجراء رئيس كانون تدبير لازم را اتخاذ مي كند.

استفاده از پابند در مورد افراد زير هجده سال تمام شمسي ممنوع است. ديگر وسايل مشابه به شرح مقرر در اين آيين نامه به منظور جلوگيري از فرار يا محافظت از مددجو يا ديگران، در صورت ضرورت بايد به صورت محدود و با رعايت كرامت مددجو مورد استفاده قرار گيرد و باعث خواري و تحقير او نشود. كاركنان كانون بايد براي كنترل مددجويان و به كارگيري ابزارهاي محدودكننده، آموزش هاي لازم را ديده باشند و رئيس كانون بايد از كم خطر بودن اين ابزارها و مهارت كاركنان در استفاده از آن ها اطمينان حاصل كند.

واحد بهداشت و درمان بايد يا ارزيابي و معاينه دوره اي سلامت، نيازهاي بالقوه و بالفعل بهداشتي و درماني مددجويان را مشخص و فرايند رشد آنان را پايش كند و در صورت تشخيص هرگونه بيماري جسمي يا رواني، سوء مصرف مواد يا ديگر وضعيت هايي كه ممكن است مانع پذيرش مددجو در جامعه شود يا آن را به تاخير اندازد، براي درمان آن اقدام كند.

چنانچه از نظر پزشك كانون، اقدام هاي تشخيصي و درماني در واحد بهداشت و درمان امكان پذير نباشد، مددجو به مركز مناسب خارج از كانون منتقل مي شود. در اين صورت پزشك كانون مكلف است مراتب را به رئيس بخش گزارش كند و رئيس بخش نيز موظف به پيگيري از زمان اعزام تا بازگشت مددجو است. ترتيب و چگونگي اعزام، اعلام موضوع به مقام قضايي، اخذ و ارائه مجوزها و مراقبت از مددجو در دوره انتقال بر عهده رئيس كانون است.

والدين، اولياء يا سرپرست قانوني و يا هر فرد تعيين شده توسط مددجو حق دارد به شيوه مطمئن و در هر زمان از سلامت مددجو مطلع شود و رئيس كانون موارد بيماري، انتقال، بستري در مراكز درماني يا هرگونه تغييري در وضعيت مددجو را حداكثر ظرف دوازده ساعت به افراد مذكور اطلاع مي دهد.

مددجوي بي سواد، كم توان، مبتلا به اختلال هاي شناختي يا مشكلات يادگيري بايد از آموزش هاي ويژه و متناسب برخوردار باشد.

واحد بهداشت و درمان با بهره گيري از خدمات تخصصي روان شناسي و روان پزشكي ارزيابي اوليه و نظام يافته، تشخيص و درمان مسائل مربوط به سلامت روان و ثبت تغييرات رفتاري مددجويان را در مدت اقامت آنان بر عهده دارد و موظف است مددجو را پس از ترخيص و از طريق مركز مراقبت به مراكز خدمات اجتماعي خارج از مؤسسه يا ديگر مراكز درماني مرتبط ارجاع دهد و ادامه درمان را پيگيري كند.

در مواردي كه درمان مددجوي مبتلا به اختلال شديد رواني در خارج از كانون امكان پذير باشد، در صورت لزوم و پس از گزارش روان شناس يا روان پزشك به بخش هاي درماني خارج از كانون منتقل مي شود.

گزارش هاي متضمن رفتارهاي پرخاش گرانه، خودزني، اقدام يا تهديد به خودكشي بلافاصله توسط روان شناس يا روان پزشك كانون بررسي مي شود و اقدام و مداخله لازم به عمل مي آيد و نتيجه ضمن ثبت در سامانه الكترونيكي سلامت، به مديركل زندان هاي استان اعلام مي شود. مديركل زندان هاي استان به صورت فصلي گزارش تحليلي اقدام هاي موضوع اين ماده را به معاونت سلامت و اصلاح و تربيت سازمان اعلام مي كند.

مدير كانون امكان برقراري جلسات مشاوره فردي، گروهي، خانوادگي، گروه درماني و هر نوع مداخله مورد نياز روان شناسان مجرب را با رويكرد حمايتي و هدايتي و براي حل تعارض هاي فردي و خانوادگي فراهم مي آورد.

مدير كانون گزارش هاي روان شناسي و روان پزشكي واحد بهداشت و درمان را كه ممكن است در فرايند تصميم گيري قضايي مددجويان مؤثر باشد، براي مرجع قضايي مربوط ارسال مي كند.

مدير كانون و مسؤول واحد امور قضايي مكلفند در راستاي اجراي ماده 90 قانون مجازات اسلامي از تمام ظرفيت هاي قانوني براي تقليل مدت نگهداري مددجو در كانون و يا خروج او از كانون و همچنين برخورداري مددجو از ديگر ارفاق هاي قانوني استفاده كنند.

مدير كانون مي تواند به منظور پيش گيري و درمان اعتياد از گروه ها و سازمان هاي غيردولتي داوطلب از جمله گروه هاي خوديار و همسان با رعايت شرايط و ارزيابي صلاحيت كمك گيرد.

مدير كانون مكلف است از طريق مراجع مربوط براي اخذ اوراق سجلي و هويتي مددجويان يا كودكان فاقد اوراق هويتي اقدام كند.

محل و نحوه ملاقات مددجو متناسب با سن آن ها و در صورت اقتضا ممكن است متفاوت از بزرگسالان باشد.

به منظور تسهيل ارتباط مددجو با خانواده يا در مواردي كه مصالح وي اقتضا كند، انتقال وي از يك كانون به كانون ديگر مطابق مقررات انجام مي شود.

احترام به حريم خصوصي مددجو و حمايت از وي در كانون الزامي است و اطلاعات مددجو بايد محرمانه بماند.

واحد امور قضايي كانون هر هفته فهرست مددجويان در معرض ترخيص را استخراج و به مركز مراقبت ارسال مي كند.

مركز مراقبت به منظور تسهيل و تكميل فرايند بازپروري، جامعه پذيري، تثبيت وضعيت مددجو و رفع مشكلات وي از قبيل ارتباط با خانواده و جامعه، ادامه تحصيل و تكميل آموزش، ادامه درمان اعتياد و خدمات سلامت روان، اسكان، تأمين هزينه هاي سفر، تهيه اسناد سجلي و هويتي، تأمين هزينه ها و امكانات زندگي و اشتغال مددجو اقدام هاي زير را به عمل مي آورد:

مددكار مسؤول پرونده مددجو پيش از ترخيص، خانواده را مطلع و از آنان دعوت مي كند به هنگام ترخيص در كانون حاضر باشند. چنانچه به هر دليل خانواده به هنگام ترخيص حضور نداشت، مددكار از طريق مركز مراقبت براي انتقال مطمئن و سالم مددجو به منزل و خانواده وي اقدام مي كند.

هر مددجو بايد فرصت و امكان ارائه درخواست، شكايت و اعتراض خود را بدون محدوديت و در صورت امكان به صورت محرمانه و الكترونيكي به رئيس كانون، نمايندگان وي، مديركل زندان هاي استان، بازرسان كانون و مقام هاي قضايي و نظارتي مربوط، داشته باشد و از نتايج آن ظرف بيست روز كاري مطلع شود. مددجويان بايد به طريق مقتضي از اين فرايند آگاه شوند.

واحدهاي امور قضايي و بازرسي مؤسسه، بايد همه وقت و به روش هاي مختلف از جمله از طريق كيوسك الكترونيكي و تماس تلفني، شكايات شفاهي و كتبي مددجويان را جمع آوري، رسيدگي و نتيجه را منعكس كنند. شكايت شفاهي در صورت مجلس درج مي شود.

مددجو مي تواند در تنظيم و پيگيري درخواست يا شكايت خود، از اعضاي خانواده، مشاور حقوقي و سازمان هاي غيردولتي مرتبط كه در دسترس باشند، به نحو مقتضي كمك بخواهد.

مددجو مي تواند آزادانه و بدون هرگونه مانعي با بازرسان و مقام هايي كه براي بازديد مراجعه مي كنند، صحبت كند.

رئيس كانون بايد روزانه از تمامي بخش هاي كانون بازديد كند و حداقل هفته اي يك بار با مددجويان متقاضي و خانواده هاي آنان ملاقات حضوري داشته باشد و به درخواست هاي آنان رسيدگي كند.

كاركنان كانون هرگونه سوء استفاده، آزار، تخلف يا تعدي نسبت به مددجويان را بلافاصله و به صورت كتبي به مقام مافوق خود يا مقام هاي ذي صلاح گزارش مي كنند و رئيس كانون در صورت احراز مورد، مراتب را به مراجع قضايي گزارش مي كند.

اعزام و انتقال مددجو به مراجع قضايي و ديگر مراجع مربوط، مراكز درماني، تربيتي و آموزشي و مرخصي هاي تحت الحفظ بر اساس ضوابطي كه از سوي سازمان اعلام مي شود، به عهده نيروهاي مسلح يگان انتظامي سازمان است. مأمور اعزام و بدرقه دختران بايد از بين بانوان باشد و يا حداقل يكي از كاركنان زن آنان را همراهي كند. به هنگام اعزام، مددجو بايد پوشش مناسبي داشته باشد به نحوي كه سلامت و شخصيت آنان را تأمين كند. استفاده از دستبند در موارد ياد شده براي مددجو، به جز در موارد ضروري به تشخيص رئيس كانون، مجاز نيست.

اطلاعات، سوابق و آمار جرايم، ويژگي هاي جمعيت شناختي، روان شناختي و پزشكي مددجويان به صورت مرتب جمع آوري و توسط واحد آمار و رايانه دسته بندي، نگهداري و به نهادهاي مربوط گزارش مي شود و در صورت نياز، بدون افشاي هويت آنان در اختيار مراكز علمي و پژوهشي قرار مي گيرد.

كانون حقوق و وظايف مددجويان را در قالب كتابچه اي تدوين و در بدو ورود در اختيار آن ها قرار مي دهد. در صورت لزوم، اين حقوق به نحو مقتضي به مددجو تفهيم مي شود.

معاونت سلامت، اصلاح و تربيت سازمان، دستورالعمل ويژه مراقبت از مددجويان را با رويكرد ارتقاي سطح اخلاقي، حفظ كرامت و سلامت آنان و نيز اتخاذ تدابير پيش گيرانه از انحراف مددجويان و آزاررساني به آن ها را تدوين و جهت اجراي آن اقدام مي كند.

در موارد سكوت اين بخش از آيين نامه، قواعد كلي آيين نامه حاكم است.

وظايف و اختياراتي كه براي دادستان يا قاضي اجراي احكام دادسراي عمومي و انقلاب مقرر شده است، در مورد مؤسسه هاي كيفري نظامي بر عهده دادستان نظامي يا قاضي اجراي احكام دادسراي نظامي است.

متهم و محكوم نظامي با رعايت مقررات اجرايي سازمان در مؤسسه هاي كيفري، جداي از ديگر زندانيان نگهداري مي شوند.

در مراكز استان هايي كه فاقد مؤسسه هاي كيفري نظامي هستند و يا ظرفيت پذيرش مناسب و كافي ندارند، متهمان و محكومان در بند اختصاصي نظاميان و جداي از ديگر زندانيان نگهداري مي شوند.

محكومان غيرنظامي دادگاه هاي نظامي جهت تحمل محكوميت حبس به مؤسسه هاي كيفري عمومي معرفي مي شوند.

افرادي كه محكوميت حبس آنان به اخراج از خدمت منجر شود يا به تبع احكام دادگاه ها و يا تصميم كميسيون هاي داخلي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران از خدمت اخراج شوند، به دستور قاضي اجراي احكام دادسراي نظامي براي تحمل كيفر حبس به مؤسسه عمومي معرفي مي شوند.

متهمان و محكومان بر اساس جنس، نوع عضويت شامل پايور و وظيفه، درجه و رتبه شامل كارمند، درجه دار و افسر تا حد امكان سابقه، نوع جرم، شخصيت و ميزان محكوميت، تفكيك و طبقه بندي مي شوند.

برنامه هاي اصلاحي و تربيتي در مؤسسه هاي كيفري ويژه نظاميان علاوه بر برنامه هاي عمومي، شامل برنامه هاي آموزشي نظري در جهت بالا بردن توان رزمي و روحيه سربازي و دانش نظامي متهمان و محكومان نيز مي باشد. يگان هاي نظامي و انتظامي در اجراي برنامه هاي آموزشي يا مؤسسه مربوط همكاري مي كنند.

در صورت ضرورت مداواي متهمان و محكومان نظامي در مراكز درماني خارج از مؤسسه، اولويت با مراكز درماني نظامي و انتظامي است. اين مراكز مكلف به درمان رايگان افراد معرفي شده مي باشند.

محصلان مراكز نظامي و انتظامي با كمتر از هجده سال سن كه مشمول قانون استخدام نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران هستند، در صورت داشتن قرار منجر به بازداشت يا حكم محكوميت، در كانون اصلاح و تربيت نگهداري مي شوند.

متهمان و محكومان نظامي ديگر مراجع قضايي كه به مؤسسه منتقل مي شوند، تابع مقررات اين فصل هستند.

رعايت مفاد آيين نامه براي تمام كاركنان سازمان و ديگر اشخاص حقيقي و حقوقي مرتبط با سازمان الزامي است و در صورت وجود دليل و شواهدي بر نقض مقررات آن يا احتمال تخلف از اين مقررات، موضوع بايد به مقام هاي مافوق با سازمان و ديگر مراجع داراي صلاحيت گزارش شود.

سازمان در راستاي كاهش وابستگي به بودجه عمومي و جبران خسارات وارده به بيت المال در اثر ارتكاب جرم و اجراي مجازات حبس و به منظور افزايش كميت و كيفيت خدمات زندان باني و ايجاد زيرساخت هاي جديد، با طي مراحل قانوني و اخذ مجوزهاي لازم، امكان اخذ هزينه هاي جاري مؤسسه هاي كيفري را از ديگر بخش ها و منابع مالي از جمله جبران قسمتي از هزينه ها توسط محكومان پس از آزادي، فراهم مي كند.

سازمان آمارها و اطلاعات زير را به نحو توصيفي و تحليلي تهيه و در فواصل زماني تعيين شده به رئيس قوه قضاييه و دادستان كل كشور گزارش مي كند:

در راستاي رسالت ملي پيش گيري از وقوع جرم، سازمان حداقل به طور سالانه، اطلاعات و آمارهاي توصيفي و تحليلي متناسب را تهيه و در اختيار حوزه رياست قوه قضاييه، دبيرخانه شوراي عالي پيش گيري از وقوع جرم، وزارت دادگستري و كميسيون حقوق و قضايي مجلس شوراي اسلامي قرار مي دهد.

سازمان به منظور ارزيابي عملكرد مسؤولان و كاركنان مؤسسه هاي تابعه، مبتني بر شاخص هايي نظير كميت و كيفيت اجراي حكم، ميزان اثربخشي در حرفه آموزي و اشتغال مجرمان، اجراي طرح طبقه بندي زندانيان، جلب مشاركت نهادهاي مردمي در فرايند اصلاح مجرمان و صلح و سازش، جلب مشاركت نهادهاي فرهنگي براي اصلاح باورها، انجام اقدامات تربيتي، تفهيم حقوق و تكاليف زندانيان، نتايج اعلام نظر برخط زندانيان و نتايج نظارت ها و بازرسي هاي پنهان، فوق العاده و موردي مراجع نظارتي قوه قضائيه، نسبت به راه اندازي «سامانه جامع ارزيابي عملكرد مسؤولان و كاركنان» اقدام مي نمايد. اين سامانه بايد قابليت مشاهده برخط نتايج ارزيابي را براي كاركنان داشته و امكان دسترسي سلسله مراتب سازماني و مراجع نظارتي قوه قضائيه را فراهم آورد. نتايج ارزيابي اين سامانه بايد در تعيين وضعيت افراد در نظام هاي منابع انساني از جمله جبران خدمات، ارتقاء شغلي، نقل و انتقال و تمديد قرارداد، محوريت داشته باشد. دستورالعمل اجراي اين ماده ظرف شش ماه پس از لازم الاجرا شدن اين آيين نامه توسط «معاونت توسعه، مديريت و منابع سازمان» تهيه و به تصويب رئيس سازمان مي رسد.

دستورالعمل هاي موضوع اين آيين نامه به شرح زير، ظرف شش ماه از تاريخ اجرايي شدن آن، تدوين و به تصويب رئيس سازمان مي رسد:

اين آيين نامه مشتمل بر سيصد و چهل و دو ماده، در تاريخ 20 /2 /1400 به تصويب رئيس قوه قضاييه رسيد و از تاريخ تصويب لازم الاجرا است و آيين نامه اجرايي سازمان زندان ها و اقدامات تأميني و تربيتي مصوب 1384 با اصلاحات بعدي، آيين نامه اجرايي كانون اصلاح و تربيت مصوب 1347 و ديگر آيين نامه ها، دستورالعمل ها و بخشنامه هاي مغاير ملغي است.

رئيس قوه قضاييه – سيدابراهيم رئيسي