قانون آئين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي

طرحها و لوايح سه فوريتي

در طرحها و لوايح سه فوريتي، پس از تصويب فوريت بلافاصله كليات و سپس، در همان جلسه نسبت به ماده واحده يا هر يك از مواد مذاكره و رأي‌گيري‌ مي‌شود. ‌پيشنهاد نمايندگان قبل از ورود به ماده واحده يا هريك از مواد پذيرفته مي‌شود و نسبت به آنها پس از اظهارات يك مخالف و يك موافق و نماينده دولت‌ اخذ رأي به عمل مي‌آيد.

در مواردي كه مجلس ضروري تشخيص دهد، طبق اصل هشتاد و پنجم (85) قانون اساسي اختيار تصويب آزمايشي بعضي از قوانين‌را كه جنبه دائمي دارند به كميسيون‌هاي خود و تصويب دائمي اساسنامه سازمانها، شركتها ، مؤسسات دولتي يا وابسته به دولت را به كميسيون‌هاي ‌خود يا به دولت تفويض مي‌كند. ‌

هرگاه دولت يا پانزده نفر از نمايندگان قبل از شروع رسيدگي نهايي در مجلس تقاضاي ارجاع طرح يا لايحه‌اي را طبق اصل هشتاد و پنجم (85) به كميسيون يا كميسيون‌هاي‌ مجلس و يا دولت بنمايد، اين تقاضا در جلسه علني اعلام و در دستور هفتگي بعدي مجلس قرار مي ‌گيرد.

هنگام طرح تقاضاي مزبور در مجلس، نماينده دولت و يا نماينده منتخب تقاضاكنندگان، دلائل ضرورت ارجاع طرح و يا لايحه را‌ حداكثر به مدت ده دقيقه بيان مي‌ نمايد و سپس دو نفر مخالف و دو نفر موافق كه قبلاً ثبت ‌نام كرده‌اند و درصورت عدم ثبت نام، در مجلس نوبت‌ گرفته‌اند، هر يك به مدت ده دقيقه صحبت كرده و آنگاه رأي‌گيري مي‌شود.

پس از موافقت مجلس، طرح يا لايحه به كميسيون فرستاده مي‌شود. ترتيب رسيدگي اين قبيل طرحها و لوايح در كميسيون همان ترتيب ‌رسيدگي و تصويب طرحها و لوايح در مجلس خواهد بود، اما مناط در تصويب رأي حداقل دو سوم اعضاء كميسيون مي‌باشد.

پس از تصويب طرح يا لايحه در كميسيون‌ها، تعيين مدت اجراي آزمايشي آن در دستور كار مجلس قرار خواهد گرفت، به اين ترتيب كه مصوبه كميسيون به همراه پيشنهاد مدت اجراء، چهل و هشت ساعت قبل از طرح در مجلس تكثير و در اختيار نمايندگان قرار گيرد. ‌هنگام طرح تعيين مدت در جلسه علني، در صورتي كه پيشنهاد ديگري نباشد، نسبت به پيشنهاد كميسيون رأي‌گيري مي‌شود. در غير اين صورت، نسبت‌ به پيشنهاد نمايندگان به ترتيب وصول در جلسه علني پس از صحبت يك مخالف و يك موافق رأي‌گيري خواهد شد.

در صورتي كه مجلس تصويب دائمي اساسنامه سازمانها، شركتها، مؤسسات دولتي و يا وابسته به دولت را به دولت واگذار كند.اساسنامه بايد در جلسات هيأت وزيران مطرح شود و به تصويب برسد ترتيب ‌رسيدگي و تصويب اساسنامه‌ هاي مذكور طبق آيين‌ نامه داخلي هيأت وزيران خواهد بود.

رسيدگي به طرحها و لوايح مربوط به شرح و تفسير قوانين عادي يك شوري است و مي‌تواند با فوريت مورد‌ مذاكره قرار گيرد، در تفسير قوانين بحث در كليات و جزئيات از هم تفكيك نمي‌ شود.

درصورتي كه استفساريه به‌ صورت عادي و يك فوريتي باشد، پس از گزارش كميسيون و توضيح سخنگو، يك مخالف و يك موافق، هر يك‌ به مدت ده دقيقه صحبت خواهند كرد. با پيشنهاد رئيس و يا ده نفر از نمايندگان و تصويب مجلس مدت صحبت و تعداد مخالف و موافق تا 2 برابر قابل تغيير‌است. در مورد تفسير قوانين نماينده دولت هم مي‌تواند صحبت كند.

درصورتي كه گزارش كميسيون و همين‌ طور پيشنهادهاي ديگر كه به كميسيون رسيده است، به تصويب مجلس نرسد، هر نماينده ‌مي‌تواند نظر خود را كتباً به هيأت رئيسه بدهد. پيشنهادها به ترتيب وصول مورد بحث قرار مي‌گيرد و اگر پيشنهادي به تصويب نرسيد موضوع براي ‌بحث بيشتر به كميسيون ارجاع مي‌شود.

درصورتي كه تفسير بصورت دو فوريتي و سه فوريتي باشد همانند ديگر طرحها و لوايح دو فوريتي و سه‌ فوريتي مورد رسيدگي قرار‌ مي‌ گيرد.

در مواردي كه طرح يا لايحه قانوني مربوط به امور داخلي مجلس نباشد، از طريق هيأت رئيسه به وزير يا مسؤول اجرائي مربوطه رسماً‌اطلاع داده مي‌ شود تا خود يا معاون او كه رسماً به مجلس معرفي شده در جلسه علني حاضر شود و در مذاكرات شركت نمايد. درصورت اطلاع و عدم ‌حضور وزير يا معاون بدون عذر موجه، ازطرف رئيس مجلس مؤاخذه خواهد شد. بهر صورت، در همان جلسه، حتي با عدم حضور وزير يا مسؤول‌ اجرائي مربوطه، طرح يا لايحه مورد بررسي قرار خواهد گرفت و اتخاذ تصميم خواهد شد. ‌

سوالات توضيحي نمايندگان، در شور اول يا دوم طرحها و لوايح كه مربوط به موضوعات مورد بحث باشد، در مجلس كتباً به رئيس‌ مجلس تقديم مي‌شود. رئيس اين سوالات را به سخنگوي كميسيون مربوط يا به نماينده دولت مي‌دهد تا به هنگام توضيح و يا توجيه به آن پاسخ داده شود.

درصورتي كه حداقل بيست و پنج نفر از نمايندگان تا قبل از اتمام رسيدگي نهايي در مجلس كتباً از مجلس تقاضا كنند كه طرح يا لايحه قانوني واصل شده به مجلس براي‌ مدت معيني مسكوت بماند، پس از توضيح يكي از پيشنهاد دهندگان به مدت پنج دقيقه و پاسخ آن از طرف يك مخالف به‌ مدت حداكثر پنج دقيقه،‌رأي گرفته مي‌شود. تقاضاي مسكوت ماندن لايحه بدون موافقت معاون حقوقي و امور مجلس رئيس جمهور يا وزير يا معاون امورمجلس ذي‌ربط پذيرفته نخواهد شد. ‌تقاضاي مسكوت ماندن در هر طرح و لايحه فقط براي يك مرتبه مجاز خواهد بود. هيأت رئيسه موظف است پس از گذشت مدت مسكوت ماندن،‌طرح يا لايحه را مجدداً در دستور كار مجلس قرار دهد. ‌

اخطار راجع به منافي بودن طرحها و لوايح و ساير موضوعات مورد بحث در مجلس با قانون اساسي مقدم بر‌اظهارات ديگر است و مذاكرات در موضوع اصلي را متوقف مي‌كند. اين اخطار بايد قبل از رأي گيري و با استناد به اصل مربوطه حداكثر ظرف سه دقيقه به عمل آيد.‌درصورتي كه رئيس مجلس اخطار را وارد بداند بدون بحث از مجلس نظرخواهي مي‌نمايد چنانچه مجلس اخطار را وارد دانست رئيس نسبت به ‌پذيرش اصلاحات پيشنهادي يا حذف مورد اشكال يا ارجاع آن به كميسيون گزارش دهنده جهت بررسي مجدد اقدام خواهد كرد.

درصورتي كه نمايندگان نسبت به اجراي آيين‌ نامه داخلي مجلس تخلفي را كه مربوط به همان جلسه باشد مشاهده نمايند، حق دارند‌ بلافاصله مورد تخلف را قبل از رأي گيري و با استناد به ماده مربوطه بدون خروج از موضوع حداكثر ظرف سه دقيقه تذكر دهند و اگر مربوط به آن جلسه نباشد بعد از نطق‌ و يا پايان جلسه، قبل از اعلام ختم آن حداكثر ظرف سه دقيقه تذكر دهند چنانچه رئيس تذكر را وارد بداند‌ موظف است به آن ترتيب اثر دهد.

ماده 183(الحاقي 30ˏ02ˏ1391) ـ اخطار و تذكر پس از رأي گيري در مجلس درباره موضوع رأي گيري شده پذيرفته نمي شود و مصوبات مجلس قابل تغيير يا اصلاح يا ارجاع به كميسيون نيست و بايد مراحل تعيين شده در اين آيين نامه اجراء شود.

كليه مصوبات مجلس رسماً به شوراي نگهبان فرستاده مي‌ شود. درصورتي كه شورا ظرف ده روز پس از وصول يا پس از انقضاي ده روز‌ تمديد مذكور در اصل نود و پنجم (95) قانون اساسي، مخالفت خود را اعلام نكرد، طبق اصل نود و چهارم (94) قانون اساسي، مصوبات از طرف‌ مجلس جهت امضاء و ابلاغ به رياست جمهوري ارسال مي‌شود. ‌

مصوبات مجلس تا زمان اعلام نظر نهائي شوراي نگهبان از دستور خارج نمي‌شود. شوراي نگهبان، درصورت رد مصوبات مجلس،‌موظف است علت رد را صريحاً به مجلس گزارش نمايد تا بلافاصله تكثير و توزيع شود.

مصوبات عادي و يك فوريتي مجلس كه از طرف شوراي نگهبان رد شده به كميسيون مربوطه ارسال مي‌شود و با اعلام وقت قبلي با‌حضور نماينده شوراي نگهبان، موارد اعتراض براي اصلاح مورد بحث قرار مي‌گيرد. درصورت عدم حضور نماينده شوراي نگهبان در موعد اعلام شده، ‌كميسيون با ملحوظ نمودن نظر شوراي نگهبان كار خود را انجام مي‌دهد. ‌ نمايندگاني كه پيشنهاد اصلاحي داده‌اند، در اين مرحله مي‌توانند در كميسيون شركت نمايند. نظر كميسيون همراه پيشنهادهاي نمايندگان‌ در مجلس مطرح مي‌شود و طبق معمول شور دوم مورد بحث و رأي قرار مي‌گيرد. ‌چنانچه درمورد ماده‌اي، كميسيون نيز همراه پيشنهادهاي ديگر پيشنهاد داده باشد، اول پيشنهاد كميسيون به رأي گذاشته مي‌ شود و درصورت عدم ‌تصويب، پيشنهادهاي ديگر مطرح مي‌شود. ‌درصورت عدم تصويب پيشنهاد كميسيون و يا پيشنهادهاي قبلي نمايندگان در مجلس، پيشنهادهاي جديد پذيرفته مي‌شود و درباره آنها بحث و‌رأي ‌گيري به‌ عمل مي‌آيد.

پس از بررسي گزارش كميسيون كه در آن نظر شوراي نگهبان ملحوظ شده است و راي‌ گيري نسبت به آن، مصوبه مجدداً به شوراي‌ نگهبان ارسال مي‌شود. اگر اين مصوبه هنوز وافي به نظرات شوراي نگهبان نباشد، مجدداً در مجلس مطرح مي‌گردد، درصورتي كه مجلس با در نظر‌ گرفتن حفظ مصلحت نظام همچنان بر رأي خود باقي باشد رئيس مجلس مصوبه مذكور را به مجمع تشخيص مصلحت نظام ارسال مي‌دارد. مجمع‌ موظف است تنها در موارد اختلاف و ديگر موارد مربوط به آن اظهار نظر قطعي نموده و گزارش آن را جهت طي مراحل بعدي به رئيس مجلس اعلام ‌نمايد.

متن پيشنهادي معاونت قوانين مجلس شوراي اسلامي كه به ‌منظور تنقيح قوانين تهيه شده است، با امضاي حداقل پانزده نفر از نمايندگان به‌ عنوان طرحهاي تنقيحي به رئيس جلسه تقديم مي ‌شود. هيأت ‌رئيسه پس از اعلام وصول نسبت به ارجاع آن به كميسيون‌ هاي مربوط اقدام مي ‌كند.

گزارش طرحهاي تنقيحي به صورت يك ‌شوري و بدون تفكيك كليات و جزئيات در صحن مجلس مورد بحث و بررسي قرار مي‌ گيرد. پس از گزارش سخنگوي كميسيون و صحبت سه مخالف و سه موافق به ترتيب يك مخالف و يك موافق و توضيح معاون قوانين مجلس هر كدام به مدت ده دقيقه و توضيحات نهائي سخنگوي كميسيون به مدت پنج دقيقه، گزارش كميسيون به رأي گذاشته مي ‌شود. در صورت عدم تصويب گزارش مزبور، مجدداً به كميسيون ارجاع مي ‌شود تا نسبت به اعمال اصلاحات اقدام و گزارش آن را به مجلس ارائه كند، تا حسب روال اين ماده رسيدگي شود.

رئيس جمهور موظف است حداكثر ظرف مدت دو هفته پس از انجام مراسم تحليف يا سقوط دولت يا تغيير نيمي از وزراء از ابتداي شروع به كار دولت، ضمن تقديم برنامه كلي، اسامي وزراي پيشنهادي وزارتخانه ها را كه داراي تجربه و تخصص مرتبط هستند به همراه شرح حال، برنامه ها، سوابق و سمتهاي علمي و اجرائي و ساير امتيازات قابل استناد، به مجلس تسليم كند. رئيس مجلس مكلف است نامه معرفي هيأت وزيران و ضمائم آن را در اولين جلسه علني اعلام وصول قرائت كند، سپس معرفي نامه و مستندات را براي بررسي به كميسيون يا كميسيون هاي تخصصي مرتبط ارجاع دهد. كميسيون يا كميسيون هاي مرتبط موظفند پس از بررسي صلاحيت، انطباق مدارك، سوابق و برنامه هاي وزير پيشنهادي و تطبيق آنها با اسناد بالادستي ظرف مدت يك هفته گزارش خود را به هيأت رئيسه ارائه كنند تا براي اطلاع نمايندگان چاپ و توزيع شود. گزارش مذكور قبل از صحبت مخالفان و موافقان توسط سخنگو قرائت مي شود.

يك هفته پس از معرفي دولت، براي بحث و بررسي خط مشي و اصول كلي برنامه دولت و اخذ رأي اعتماد براي هيأت وزيران‌ جلسات مجلس به‌ طور متوالي تشكيل مي‌گردد. با پيشنهاد رئيس و تصويب مجلس، جلسات بصورت صبح و بعد از ظهر برگزار خواهد شد. مجلس در‌اين جلسات نطق نخواهد داشت.

قبل از تشكيل اولين جلسه بررسي برنامه‌هاي دولت و اخذ رأي اعتماد هيأت وزيران، نمايندگان مخالف و موافق برنامه، خط مشي و‌اصول كلي و تركيب هيأت وزيران و نيز نمايندگان مخالف و موافق هريك از وزيران به تفكيك برنامه و هر وزير در برگه‌ هاي جداگانه ثبت نام مي‌نمايند. ‌ هريك از نمايندگان حق دارند تمام يا قسمتي از وقت خود را در اختيار نماينده ديگر قرار دهد. در شروع بحث در مورد هيأت وزيران، رئيس جمهور‌ برنامه دولت را تشريح و ضمن معرفي وزيران از تركيب هيأت وزيران دفاع خواهد نمود. پس از آن مجلس ، بررسي برنامه دولت و تركيب هيأت وزيران‌را با اظهارات پنج نفر از نمايندگان مخالف و پنج نفر از نمايندگان موافق با حفظ ترتيب يكنفر مخالف و يكنفر موافق و هر كدام براي مدت پانزده دقيقه‌ انجام خواهد داد. ‌ رئيس جمهور يا كساني كه او تعيين خواهد نمود به سوالات و اظهارات مخالفان پاسخ مي‌ دهند. مجموع مدت نطق اوليه رئيس جمهور و دفاعيات اخير‌ دو و نيم ساعت خواهد بود. در پي اظهارات و دفاعيات رئيس جمهور، مجلس شور در مورد برنامه‌ها و صلاحيت هر يك از وزيران را به صورت جداگانه‌ آغاز خواهد نمود. درمورد هر وزير دو نفر از نمايندگان مخالف و دو نفر از نمايندگان موافق با حفظ ترتيب يكنفر مخالف و موافق هركدام براي مدت‌ پانزده دقيقه فرصت خواهند داشت. پس از آن وزير و در صورت صلاحديد رئيس جمهور به مدت سي دقيقه براي دفاع از برنامه و ص…

درمورد اصول هشتاد و هفتم (87) و يكصد و سي و ششم (136) قانون اساسي، كيفيت رأي اعتماد به وزير يا هيأت وزيران و همه‌ مسائل مربوط به آن طبق اين آيين‌نامه خواهد بود. ‌تشخيص مسائل مهم و مورد اختلاف مذكور در اصل هشتاد و هفتم (87) كه دولت مي‌تواند در زمينه آنها از مجلس رأي اعتماد بگيرد، با هيأت وزيران‌است.

تذكر و سؤال: ‌

در كليه مواردي كه نماينده يا نمايندگان مطابق اصل هشتاد و هشتم (88) قانون اساسي ، از رئيس جمهور يا وزير در باره يكي از‌وظايف آنان حق سؤال دارند، مي‌توانند درخصوص موضوع موردنظر به رئيس جمهور و وزير مسؤول كتباً تذكر دهند. هيأت رئيسه خلاصه تذكر را در جلسه علني مجلس قرائت و متن كامل تذكر را به رئيس جمهور يا وزير مربوط ابلاغ مي نمايد.

نحوه رسيدگي به سؤال نماينده از وزير به شرح ذيل خواهد بود:

چنانچه در هر دوره مجلس، سه بار با رأي اكثريت نمايندگان حاضر سؤالات نمايندگان از هر وزير وارد تشخيص داده شود طرح استيضاح وزير درصورت رعايت مفاد اصل هشتاد و نهم (89) قانون اساسي و آئين نامه داخلي در دستور كار مجلس قرار خواهد گرفت.

ماده196(اصلاحي 19ˏ02ˏ1391) ـ براساس اصل هشتاد و هشتم (88) قانون اساسي، در صورتي كه حداقل يك ‌چهارم كل نمايندگان بخواهند درباره يك يا چند وظيفه رئيس‌ جمهور سؤال كنند، بايد سؤال يا سؤالات خود را به طور صريح و روشن و مختصر همگي امضاء و به رئيس مجلس تسليم نمايند. رئيس مجلس موضوع را در اسرع وقت به كميسيون‌هاي تخصصي مربوط ، ارجاع مي‌نمايد. هر كميسيون موظف است حداكثر ظرف يك هفته با حضور نماينده معرفي شده رئيس ‌جمهور به آن كميسيون و نماينده منتخب سؤال ‌كنندگان تشكيل جلسه دهد. در اين جلسه نماينده رئيس ‌ جمهور پاسخ مقتضي را از طرف رئيس ‌جمهور ارائه خواهد نمود تا به نمايندگان سؤال‌ كننده گزارش شود. پس از يك هفته از طرح سؤال در كميسيون يا كميسيون‌ ها چنانچه هنوز حداقل يك ‌چهارم كل نمايندگان مجلس از سؤال خود منصرف نشده باشند رئيس مجلس موظف است در اولين جلسه سؤال يا سؤالات آنان را قرائت و فوراً براي رئيس ‌جمهور ارسال كند. اين سؤال يا سؤالات ظرف چهل و هشت ساعت تكثير و در دسترس نمايندگان قرار مي‌گيرد.

ماده197(اصلاحي 19ˏ02ˏ1391) ـ رئيس‌ جمهور موظف است ظرف يك ماه از تاريخ دريافت سؤال يا سؤالات، در جلسه علني مجلس حضور يابد و به سؤال يا سؤالات مطروحه نمايندگان پاسخ گويد مگر با عذر موجه با تشخيص مجلس شوراي اسلامي. مدت طرح سؤال يا سؤالات از طرف نمايندگان منتخب سؤال‌ كنندگان حداكثر سي دقيقه و مدت پاسخ رئيس ‌جمهور حداكثر يك ساعت است كه طرفين مي‌توانند وقت خود را به دو بخش تقسيم نمايند. در اين صورت همه سؤالات و پاسخها در بخش اول وقت هر يك از دو طرف بيان مي‌شود و در بخش دوم ابهامات سؤال‌ كنندگان و پاسخهاي رئيس‌ جمهور مطرح مي‌گردد.

تحقيق و تفحص

هرگاه نماينده اي، تحقيق و تفحص در هر يك از امور كشور را لازم بداند تقاضاي خود را به صورت كتبي به هيأت رئيسه مجلس تسليم نموده و هيأت ‏رئيسه ظرف چهل و هشت ساعت آن را به كميسيون تخصصي ذي‏ربط جهت رسيدگي ارجاع مي‏نمايد. كميسيون موظف است حداكثر ظرف دو هفته از تاريخ وصول، اطلاعاتي را كه در اين زمينه كسب نموده در اختيار متقاضي يا متقاضيان قرار دهد. درصورتي كه متقاضي يا متقاضيان، اطلاعات كميسيون را كافي تشخيص ندهند، كميسيون موظف است ظرف يك هفته از متقاضي يا متقاضيان و بالاترين مقام دستگاه اجرائي ذي‏ربط دعوت به عمل آورد و دلايل ضرورت تحقيق و تفحص و نظرات مقام فوق الذكر را استماع نمايد و تا مدت ده روز گزارش خود را مبني بر تصويب يا رد تقاضاي تحقيق و تفحص به هيأت رئيسه مجلس ارائه دهد. اين گزارش خارج از نوبت در دستور هفته بعد مجلس قرارمي ‏گيرد و پس از توضيح سخنگو كميسيون و صحبت نماينده متقاضي تحقيق و تفحص هر كدام حداكثر به مدت ده دقيقه، گزارش كميسيون بدون بحث به رأي گذاشته خواهد شد. در صورت تصويب انجام تحقيق و تفحص، موضوع به همان كميسيون تخصصي ذي‏ربط جهت رسيدگي ارجاع مي ‏گردد. كميسيون موظف است در مدت بيست روز اعضاء هيأت تحقيق و تفحص را كه حداقل يازده و حداكثر پانزده نفر خواهند بود از بين نمايندگان تعيين و به رئيس مجلس جهت صدور ابلاغ معرفي نمايد. چنانچه متقاضيان تحقيق و تفحص كمتر از پنج نفر باشند…

در صورتي كه در گزارش كميسيون، تخلف احراز و درخواست تعقيب شود متخلف توسط هيأت رئيسه مجلس حسب مورد به قوه قضائيه يا مراجع رسيدگي به تخلفات اداري معرفي‌ مي‌شود تا خارج از نوبت تقاضاي كميسيون را مورد رسيدگي قرار داده و نتيجه آن را به كميسيون اعلام‌ نمايد.

مسؤولان دستگاه مورد تحقيق و تفحص و كليه دستگاههاي اجرائي، قضائي و نهادهاي انقلاب اسلامي موظف به فراهم نمودن‌ امكانات و تسهيلات مورد نياز هيأت و در اختيار گذاردن اطلاعات و مدارك درخواستي هيأت مي‌ باشند و درصورت عدم همكاري، مسؤولان دستگاه ‌ذي‌ ربط متخلف و مجرم محسوب مي‌گردند و با شكايت هيأت تحقيق و تفحص، مورد تعقيب قضائي قرار خواهند گرفت.

‌اول (الحاقي 26ˏ09ˏ1387) - نحوه تصويب معاهدات و قراردادهاي بين‌المللي ‌

در تقديم لوايح قانوني كه در آنها، دولت تقاضاي تصويب عهد نامه، مقاوله‌ نامه، قرارداد و يا موافقتنامه بين‌المللي و يا الحاق به پيمانهاي ‌بين‌المللي را دارد، متن كامل آنها بايد جهت بررسي ضميمه لوايح تقديمي مذكور باشد.

موارد مذكور در ماده (202) پس از اعلام وصول در مجلس، بلافاصله چاپ و بين نمايندگان توزيع مي‌ شود و به كميسيون مربوطه‌ارجاع مي‌ گردد.

هر يك از كميسيون ها، گزارش موضوع مرتبط با مواد (211)، (214) و (234) اين قانون را پس از تصويب در مجلس تهيه و فوراً از طريق هيأت رئيسه حسب مورد به قوه قضائيه يا مراجع قانوني ذي ربط ارسال مي كند. گزارش هاي ارسالي قوه قضائيه به صورت خارج از نوبت مورد رسيدگي قرار مي گيرد. معاونت نظارت مجلس ملزم به پيگيري اداري موارد مذكور است و گزارش پرونده ها را در هر سه ماه يك بار به اطلاع نمايندگان مي رساند.

در صورتي كه دولت براي موارد مذكور در ماده (202) قيد مهم قائل شده باشد و يا كميسيون مربوط تا يك هفته پس از وصول و يا ‌پانزده نفر نمايندگان، چنين قيدي را پيشنهاد كنند، رسيدگي به اين قيد بلافاصله در دستور كار مجلس قرار مي‌گيرد تا پس از پيشنهاد و اظهارات يك‌ مخالف و يك موافق (‌هر يك پنج دقيقه) به رأي گذاشته شود.

درصورتي كه قيد اهميت به ‌تصويب مجلس نرسد يا در اين باره از ناحيه دولت يا كميسيون مربوط يا پانزده نفر از نمايندگان تقاضايي به‌ عمل نيايد عهدنامه، مقاوله ‌نامه، قرارداد و يا موافقتنامه، عادي تلقي شده و مجلس به ‌صورت يك شوري آن را مورد رسيدگي قرار خواهد داد،‌بدين ‌ترتيب كه پس از صحبت دو مخالف و دو موافق در كليات و جزئيات (‌هركدام حداكثر به مدت پانزده دقيقه) و صحبت سخنگوي كميسيون و نماينده ‌دولت به رأي گذاشته مي‌شود.

درصورتي كه مجلس قيد اهميت را تصويب كند، رسيدگي به آن دو شوري و به ‌ترتيب زير خواهد بود: 1- در شور اول در باره كليات، با درنظرگرفتن مواد مربوطه، بحث و اعتراضات وارده به بعضي از شرايط و مواد قرارداد به عنوان پيشنهاد كتبي به ‌كميسيون ارجاع خواهد شد. اين پيشنهادها بايد بيست و چهار ساعت قبل از طرح در كميسيون، چاپ و بين نمايندگان توزيع شود. 2- در شور دوم، كميسيون، موارد اعتراض و پيشنهادهاي نمايندگان و همچنين نظر خود را در باره اين موارد، همراه با تصويب و يا رد مواد، بدون‌ وارد كردن تغييرات، در مجلس مطرح مي‌ كند، آنگاه در باره موارد اعتراض نمايندگان، كه بطور كتبي و در مهلت مقرر به كميسيون داده شده باشد،‌به ‌ترتيب، نماينده اعتراض كننده، يك مخالف و يك موافق، هركدام به مدت پنج دقيقه، صحبت مي‌ كنند و سپس درباره وارد بودن يا نبودن اعتراض‌ رأي‌ گيري به عمل مي‌آيد. پس از پايان يافتن رأي ‌گيري نسبت به اعتراضات، در صورتي كه مجلس آنها را وارد بداند، دولت موظف مي‌ شود در مسائل‌ مورد اعتراض با طرف متعاهد مجدداً وارد مذاكره و گفتگو شود. در اين صورت، لايحه تا پايان مذاكرات مجدد در دستور مجلس باقي خواهد بود. در‌صورت قبول اعتراضات و پيشنهادها متن اصلاحي تصويب شده تلقي خواهد شد و در غيراين صورت، آخرين پيشنهاد دولت در مورد اصل قرارداد با‌ صحبت يك مخالف و يك موافق، هر يك به مدت پنج دقيقه، در مجلس به رأي گذا…

اصلاح جزئي در خطوط مرزها

در لايحه تقديمي مربوط به اصلاح جزئي در خطوط مرزي، متن كامل عهدنامه بين‌المللي آن، كه براساس اصل هفتاد و هشتم (78)‌ قانون اساسي تنظيم شده باشد، جهت بررسي بايد ضميمه گردد. متن اين عهدنامه پس از اعلام وصول، بلافاصله چاپ و بين نمايندگان توزيع و همزمان‌ به كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي ارجاع مي‌شود.

كميسيون مذكور در مادهٔ قبل، پس از كسب نظر مشورتي كميسيون قضائي و حقوقي و با دعوت از نماينده شوراي‌ عالي امنيت ملي و‌نمايندگان پيشنهاد دهنده، به بررسي همه‌ جانبه موضوع مي‌ پردازد و ظرف يك‌ ماه گزارش تفصيلي خود را مبني‌ بر قبول يا رد عهد نامه به ضميمه ‌پيشنهادهاي اساسي به هيأت رئيسه ارسال مي‌دارد.

لوايح مربوط به عهدنامه‌ هاي اصلاح جزئي در خطوط مرزي همانند ساير عهدنامه‌ هاي بين‌المللي مهم دو شوري خواهد بود و به همان‌ ترتيب نيز مورد بررسي قرار خواهد گرفت. اين نوع عهدنامه‌ها، در صورتي كه صرفاً براي اصلاحات جزئي، با در نظر گرفتن مصالح كشور و رعايت اصل‌ هفتاد و هشتم (78) قانون اساسي دو طرفه باشد و به استقلال و تماميت ارضي كشور لطمه نزند، با تصويب چهار پنجم مجموع نمايندگان مجلس معتبر‌ خواهد بود.

محدوديتهاي ضروري ‌

براساس اصل هفتاد و نهم (79) قانون اساسي، در حالت جنگ و شرايط اضطراري نظير آن كه دولت حق دارد با تصويب مجلس‌ شوراي اسلامي محدوديت‌ هاي ضروري برقرار نمايد، قبل از اعمال محدوديت، متن كامل و دقيق محدوديت‌ هاي ضروري با دلائل توجيهي لازم،‌ همراه با لايحه قانوني جهت بررسي تقديم مجلس مي‌شود.

رسيدگي به لايحه محدوديتهاي ضروري يك شوري است و در صورت تصويب مجلس، مدت اعمال آن به‌ هرحال نمي‌تواند بيش از‌سي روز باشد. در صورتي كه پس از انقضاء اين مدت ضرورت همچنان باقي باشد دولت موظف است مجدداً از مجلس كسب مجوز كند

‌چهارم (الحاقي 26ˏ09ˏ1387) - ساير موارد

براساس اصول هشتادم (80)، هشتاد و دوم (82)، هشتاد و سوم (83) و يكصد و سي و نهم (139) قانون اساسي، اقدامات دولت در‌موارد ذيل قبلاً بايد به‌ تصويب مجلس برسد: 1- گرفتن و دادن وام يا كمك‌هاي بلاعوض داخلي و خارجي. 2- استخدام كارشناسان خارجي در موارد ضروري. 3- فروش بناها و اموال دولتي و نفايس ملي به‌استثناي نفايس ملي منحصر به فرد كه درهر صورت قابل فروش نخواهد بود. 4- صلح دعاوي راجع به اموال عمومي و دولتي يا ارجاع آن به داوري كه طرف دعوا خارجي باشد و همچنين در موارد مهم داخلي. ‌در تمام موارد مذكور، دولت موظف است متن تفصيلي آنها را همراه با لايحه قانوني تقديم مجلس نمايد تا به ‌صورت يك شوري مورد رسيدگي‌قرارگيرد، بدين ‌ترتيب كه پس از گزارش كميسيون مربوط و صحبت دو مخالف و دو موافق در كليات و جزئيات (‌هركدام به مدت پانزده دقيقه) براي‌ تصويب به ‌رأي گذاشته مي‌شود. ‌

به ‌منظور تنظيم اصول و مفاد برنامه‌ هاي توسعه و لوايح بودجه كل كشور و ايجاد هماهنگي بين كميسيون‌ هاي تخصصي مجلس شوراي‌ اسلامي، پس از تقديم لايحه مربوط توسط دولت به مجلس، كميسيون تلفيق مركب از اعضاي ذيل تشكيل مي‌ گردد: 1- از كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات نه نفر 2- از هر كميسيون تخصصي ديگر سه نفر اعضاي مذكور در بندهاي فوق توسط كميسيون هاي مربوطه انتخاب و به هيأت رئيسه مجلس معرفي مي شوند. مأموريت اين كميسيون تا تصويب نهائي قانون برنامه توسعه و يا لايحه بودجه سالانه كل كشور ادامه مي يابد.

تصويب برنامه توسعه

دولت موظف است حداكثر تا پايان خردادماه سال پاياني قانون برنامه پنجساله توسعه، لايحه برنامه توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي بعدي را به مجلس تقديم كند. اين لايحه به صورت يك شوري و به‌ شرح زير رسيدگي مي شود:

اصلاح قانون دائمي و قانون برنامه توسعه در حين بررسي لايحه بودجه سالانه و اصلاح برنامه توسعه در زمان بررسي ديگر طرح ها و لوايح به دو سوم رأي نمايندگان حاضر نياز دارد.

تصويب بودجه ساليانه كل كشور ‌

دولت مكلف است ماده واحده لايحه بودجه سالانه كل كشور را به صورت برنامه محور، حاوي سقف منابع عمومي دولت به تفكيك درآمدها و مصارف بودجه و برنامه هاي اجرائي و اهداف كمّي از جمله ترازهاي عملياتي، سرمايه اي و مالي صرفاً در قالب جداول كلان و تفصيلي به تفكيك جداول الزامات منابع و ارقام آن و جداول الزامات مصارف و ارقام آن، به همراه نسخه الكترونيكي با قابليت خوانش و ويرايش رايانه اي حداكثر تا اول دي ماه هر سال به مجلس شوراي اسلامي تقديم نمايد. ارائه جدول فروض برآورد منابع و مصارف به همراه لايحه بودجه الزامي است. در جداول فقط عناويني قابل طرح است كه در قوانين مصوب از جمله قانون برنامه پنجساله اي كه در حال اجرا است و به بودجه هاي سنواتي احاله شده يا برش يك ساله از آن برنامه باشد. جداول لايحه و مصوبه مجلس بايد حاوي استناد قانوني، موضوع، رديف، رقم و ساير اطلاعات مرتبط با بودجه باشد و در صدر، ذيل يا حاشيه جداول هيچ حكم يا توضيحي درج نمي شود، به جز در مواردي كه تبيين سياست هاي اجرائي بودجه، در حدود قانون برنامه پنجساله و ساير قوانين مصوب باشد. دولت مكلف است احكام قوانيني كه طي پنج سال منتهي به ارائه لايحه بودجه، به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيده و براي آن اعتباري پيش بيني نكرده است را به همراه لايحه به مجلس منعكس نمايد. شاخص هاي عملكرد و اهداف كمّي مرتبط با بودجه برنامه هاي قوه مقننه، قوه قضائيه، و…

تبصره 1 (الحاقي 12ˏ06ˏ1404) ـ اعضاي كميسيون تلفيق نمي توانند در جريان رسيدگي پيشنهاد جديد مطرح كنند. در صورت ضرورت، هيأت رئيسه كميسيون تلفيق مي تواند كارگروههايي را براي بررسي موضوعات معين تشكيل دهد. پيشنهاد آن كارگروهها براي بررسي به كميسيون تلفيق ارائه مي شود.

تبصره 2 (الحاقي 12ˏ06ˏ1404) ـ مشروح مذاكرات جلسات علني كميسيون تلفيق انتشار مي يابد. نمايندگاني كه عضو كميسيون تلفيق نيستند مي توانند بدون حق رأي در مذاكرات كميسيون تلفيق شركت كنند و به عنوان موافق يا مخالفِ پيشنهادهايي كه مطرح مي شود، اظهارنظر نمايند.

در جلسه علني، تنها پيشنهادهايي كه توسط نمايندگان و كميسيون‏ها در زمان مقرر دريافت و به چاپ رسيده، مشروط به عدم مغايرت با قانون برنامه، قابل طرح مي ‏باشد. پيشنهادهايي كه منبع درآمد مشخصي نداشته باشد قابل طرح نخواهد بود و پيشنهادهايي كه مازاد بر سرجمع نباشد زماني قابل طرح است كه رديف مشخص جايگزين را معين نمايد. تشخيص موارد مذكور با رئيس جلسه خواهد بود.

نحوه رسيدگي به متمم، اصلاحيه ‏هاي بودجه و ساير مواردي كه در اين ماده پيش ‏بيني ‏نشده طبق مقررات معمول در اين آيين نامه خواهد بود.

دولت مكلف است گزارش عملكرد بودجه سال گذشته و صورتهاي مالي حسابرسي شده، بودجه تفصيلي سال جاري و عملكرد بودجه مصوب شش ماهه اول سال جاري تمامي شركتهاي دولتي، بانكها و مؤسسات انتفاعي وابسته به دولت و شركتها و مؤسساتي كه مستلزم ذكر يا تصريح نام است از قبيل: شركتهاي تابعه وزارت نفت، سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني، سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران، بيمه مركزي ايران، شركت سهامي بيمه ايران، بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، بانك ملي ايران و سازمان بنادر و دريانوردي و همچنين بودجه پيشنهادي سال آينده آنها و شاخص هاي كلان كل بودجه را تا پانزدهم آذر ماه هر سال به همراه گزارش ارزيابي بر مبناي شاخصهاي مالي و عملكردي به تفكيك به مجلس شوراي اسلامي تسليم كند. كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات بلافاصله گزارشها را به ديوان محاسبات كشور ارجاع مي دهد تا ديوان پس از بررسي و اظهارنظر، گزارش خود را ظرف مدت بيست روز جهت تصويب به كميسيون مذكور ارائه كند. گزارش كميسيون ملاك بررسي بودجه است و همزمان با لايحه بودجه كل كشور طبق مواد اين قانون مورد رسيدگي قرار مي گيرد.

جلسات مجلس براي رسيدگي به بودجه سالانه بايد بلاانقطاع در كليه ايام هفته غيراز جمعه و تعطيلات رسمي، حداقل روزي چهار‌ساعت منعقد گردد و تا موقعي كه شور و مذاكره پايان نيافته و رأي مجلس اخذ نشده است از دستور خارج نمي‌شود و هيچ لايحه يا طرح ديگر‌نمي‌تواند مطرح باشد مگر لايحه يك يا چنددوازدهم بودجه درصورت ضرورت.

براساس اصول پنجاه و چهارم)54( و پنجاه و پنجم (55) قانون اساسي، نظارت مجلس شوراي اسلامي بر اجراي بودجه ساليانه كل‌كشور برعهده ديوان محاسبات كشور است كه زير نظر مجلس شوراي اسلامي مي‌باشد. سازمان و اداره امور آن به موجب قانون خاص مي‌باشد.

استيضاح وزيران

نمايندگان مجلس مي‌توانند، با در نظر گرفتن اصل هشتاد و نهم (89) قانون اساسي، وزير يا هيأت وزيران را استيضاح كنند. استيضاح‌ وقتي قابل طرح در مجلس است كه به امضاي حداقل ده نفر از نمايندگان برسد.

ماده 220(اصلاحي 28ˏ05ˏ1397) ـ در استيضاح بايد موضوع به صورت صريح و با ذكر مورد يا موارد، معين شود و به صورت كتبي تنظيم و به هيأت رئيسه تسليم گردد. هيأت رئيسه موظف است بلافاصله طرح استيضاح را به كميسيون تخصصي ذي‌ربط ارجاع نمايد. كميسيون مكلف است حداكثر ظرف يك هفته ضمن اطلاع ‌رساني به استيضاح ‌كنندگان و دعوت كتبي وزير مربوطه موارد استيضاح را بررسي نمايد. پس از مدت مذكور در صورتي كه حداقل ده نفر از امضاءكنندگان استيضاح از طرح آن منصرف نشوند استيضاح در اولين جلسه علني طرح مي‌ شود و پس از طرح استيضاح در جلسه علني كاهش امضاي نمايندگان تأثيري در مطرح شدن استيضاح ندارد و وزير موظف است ظرف ده روز در مجلس حاضر شود هيأت رئيسه در همان روز متن استيضاح را براي وزير يا وزيران مورد استيضاح ارسال و همزمان چاپ و بين نمايندگان توزيع كند.

چنانچه استيضاح نمايندگان مرتبط به حوزه فعاليت نهادهاي انقلابي باشد كه از بودجه دولت استفاده مي‌ نمايند و قانوناً وابسته به قوه‌مجريه مي‌باشند، آن استيضاح خطاب به رئيس جمهور يا وزيري كه نهاد موردبحث در حوزه مسئوليت او قرار گرفته است، خواهد بود. ‌

وزير يا هيأت وزيران موظفند ظرف ده روز پس از طرح استيضاح، در مجلس حاضر شوند و توضيحات لازم را بدهند، تعيين وقت‌ استيضاح در مهلت مقرر با پيشنهاد وزير يا هيأت وزيران و تصويب هيأت رئيسه مجلس در دستور هفتگي قرار مي‌گيرد. حضور وزير يا هيأت وزيران در‌اين وقت مقرر الزامي است. ‌

در جلسه استيضاح، پس از بيانات استيضاح كنندگان، رئيس جمهور مي‌ تواند به دفاع از وزير يا وزيران مورد استيضاح بپردازد، همچنين‌ وزير يا وزيران مورد استيضاح نيز مي‌ توانند به دفاع از خود بپردازند. حداكثر وقت دفاع از استيضاح براي رئيس جمهور يا چند وزير پنج ساعت و براي‌ يك وزير سه ساعت خواهد بود.

پس از پاسخ وزير يا وزيران مورد استيضاح و يا پاسخ رئيس‌ جمهور از طرف هيأت وزيران مورد استيضاح، حداكثر دو نفر از نمايندگان‌ استيضاح كننده حق دارند توضيحات تكميلي بدهند، به شرطي كه صحبت هر كدام از ربع ساعت تجاوز ننمايد. رئيس جمهور مي‌ تواند حداكثر يك‌ ساعت به دفاع از هيأت وزيران بپردازد و وزير مورد استيضاح هم مي‌ تواند حداكثر نيم ساعت مجدداً از خود دفاع كند.

پس از انجام استيضاح، رئيس جلسه عدم اعتماد وزير يا وزيران را به رأي مي‌گذارد.

درصورتي كه وزير يا هيأت وزيران مورد استيضاح در مجلس حاضر نشوند، استيضاح‌ كنندگان مطالب خود را بيان مي‌ كنند و رئيس‌ جلسه اعلام اخذ رأي عدم اعتماد مي‌كند.

هنگامي كه استيضاح در دستور مجلس است به‌هيچ‌ وجه نمي‌ توان دستور را تغيير داد مگر در موارد طرح‌ها و لوايح سه فوريتي.

استيضاح و عدم كفايت رئيس جمهور

براساس اصل هشتاد و نهم (89) قانون اساسي نمايندگان مجلس مي‌ توانند رئيس جمهور را در مقام اجراي وظايف مديريت قوه مجريه‌ و اداره امور اجرائي كشور مورد استيضاح قرار دهند. اين استيضاح وقتي قابل طرح است كه حداقل به امضاي يك سوم نمايندگان برسد.

تقاضاي استيضاح رئيس جمهور كه بايد با ذكر موارد صريح و روشن و مستدل باشد، به رئيس مجلس داده مي‌ شود. اين تقاضا بايد در‌اولين جلسه قرائت شود و ضمن چاپ و توزيع بين نمايندگان براي رئيس جمهور ارسال گردد. دراين صورت، رئيس جمهور بايد ظرف يكماه در مجلس‌ حاضر شود و در خصوص مسائل مطرح شده توضيحات كافي بدهد. ‌

حداكثر وقت براي مذاكره موافقين و مخالفين پنج ساعت است كه به تساوي و متناوباً انجام مي‌شود. مدت صحبت براي هر يك از‌ موافقين و مخالفين استيضاح حداكثر نيم‌ ساعت خواهد بود كه با رأي مجلس تا يك ساعت قابل تمديد مي‌باشد.

وقت براي توضيحات و پاسخ‌هاي رئيس جمهور جمعاً پنج ساعت مي‌باشد. رئيس جمهور مي‌تواند قسمتي از وقت خود را به‌ نمايندگان موافق واگذار كند. اين وقت اضافه بر فرصتي است كه به موجب ماده قبل به آنان تعلق مي‌گيرد. ‌

در صورتي كه پس از بيانات نمايندگان موافق و مخالف و پاسخ رئيس جمهوري اكثريت دو سوم كل نمايندگان، به عدم كفايت رئيس‌ جمهور رأي دادند، مراتب جهت اجراي بند ده (10) اصل يكصد و دهم (110) قانون اساسي به‌اطلاع مقام رهبري مي‌ رسد. اين رأي‌ گيري مخفي و با‌ورقه خواهد بود.

هرگاه حداقل ده نفر از نمايندگان و يا هركدام از كميسيون ها، عدم رعايت شؤونات و نقض يا استنكاف از اجراء قانون يا اجراء ناقص قانون توسط رئيس جمهور و يا وزير و يا مسؤولين دستگاه هاي زيرمجموعه آنان را اعلام نمايند، موضوع بلافاصله از طريق هيأت رئيسه جهت رسيدگي به كميسيون ذي ربط ارجاع مي گردد. كميسيون حداكثر ظرف مدت ده روز موضوع را رسيدگي و درصورت وارد بودن با اظهارنظر صريح، گزارش خود را از طريق هيأت رئيسه به مجلس ارائه مي دهد.

‌ماده 234 (الحاقي 26ˏ09ˏ1387) - براي بررسي تقاضاي همه‌پرسي موضوع اصل پنجاه و نهم (59) قانون‌اساسي جمهوري اسلامي ايران كميسيون ويژه‌اي مركب از پانزده نفر از نمايندگان با رأي ‌مستقيم مجلس شوراي اسلامي تشكيل مي‌شود تا مطابق مقررات حاكم بر تشكيل و نحوه‌ اداره كميسيونهاي ديگر موضوع را بررسي و گزارش خود را به مجلس شوراي اسلامي‌ تقديم نمايد.

ماده 235 ـ هيأت رئيسه مجلس موظف است پس از تصويب قوانين مربوط به اصلاح آيين نامه داخلي، اقدام لازم را جهت اعمال مصوبات در متن آيين نامه، تعيين شماره مواد و تبصره هاي الحاقي و اصلاح شماره آنها به عمل آورد و با كسب نظر كميسيون آ‌يين ‌نامه داخلي چاپ و توزيع نمايد.

كليه قوانين و مقررات ديگر در خصوص آيين‌ نامه داخلي مجلس لغو مي‌ گردد. ‌

ماده 237 (الحاقي 05ˏ04ˏ1397) ـ رئيس جمهور و هر يك از وزرا موظف هستند در مردادماه هر سال براساس برنامه هاي ارائه شده در زمان تشكيل دولت و اخذ رأي اعتماد وزراء اسناد و قوانين بالادستي و شاخصهاي عملكردي متناسب با حوزه وظايف خود، كه هيأت رئيسه مجلس تعيين مي كند، گزارش عملكرد سال گذشته و برنامه سال آينده خود را به صورت كمي و مقايسه اي به مجلس شوراي اسلامي تقديم كنند.

ماده 238 (الحاقي 05ˏ04ˏ1397) ـ گزارش مذكور پس از اعلام وصول، ظرف مدت چهل و هشت ساعت چاپ مي شود و در اختيار نمايندگان قرار مي گيرد و همزمان توسط رئيس مجلس مطابق با ماده (145) آييـن نامه داخلي جهـت بررسـي به كميسيون يا كميسيون هاي ذي ربط، معاونت نظارت و مركز پژوهش هاي مجلس ارجاع مي شود. كميسيون اصلي موظف است پس از وصول گزارش ها نسبت به بررسي و جمع بندي آن اقدام و ظرف مدت يك ماه گزارش نهائي را به هيأت رئيسه ارائه كند تا خارج از نوبت در دستور كار مجلس قرار گيرد.

ماده 239 (الحاقي 05ˏ04ˏ1397) ـ در جلسه علني، گزارش هر كميسيون در مورد عملكرد رئيس جمهور يا وزير مربوط همراه با توضيحات لازم توسط سخنگو به مدت بيست دقيقه و اظهارات دو مخالف هر يك به مدت ده دقيقه استماع مي شود. سپس حسب مورد، رئيس جمهور براي دفاع از عملكرد خود حداكثر سي دقيقه و هر يك از وزراء حداكثر بيست دقيقه فرصت صحبت دارند.

ماده 240 (اصلاحي 02ˏ10ˏ1398) ـ پس از ارائه گزارش كميسيون، در مورد اقناع نمايندگان از عملكرد وزير مربوط رأي گيري به صورت مخفي با ورقه به عمل مي آيد. چنانچه عملكرد هر يك از وزراء به تأييد مجلس نرسيد، طرح استيضاح با رعايت اصل هشتاد و نهم (89) قانون اساسي با تأكيد بر موضوع سؤالات مطرح شده بدون ارجاع به كميسيون در اولين جلسه علني اعلام وصول مي شود.